POLEN VERME

Polen verme, doğada çiçek tozu bulunmadığı ya da yetersiz kaldığı dönemlerde arılara gerçek polen, polen takviyesi veya polen ikamesi içeren protein yeminin kovan içinde verilmesidir. Amaç, yavru yetiştiren bakıcı arıların protein ihtiyacını karşılamaktır; şurup ve kek bu ihtiyacı karşılamaz.

Arılar için polen neden önemli?

Polen (çiçek tozu), bal arısının tek doğal protein, yağ, vitamin ve mineral kaynağıdır. Toplayıcı arılar poleni arka bacaklarındaki polen sepetlerinde taşır, kovanda gözlere sıkıştırır ve bal ile salgılarla karıştırarak perga (arı ekmeği) hâline getirir.

• Arı sütü ve larva gıdası: Genç bakıcı arılar polen tüketerek salgı bezlerini geliştirir ve larvaları besler. Polensiz koloni yavru büyütemez.
• Uzun ömürlü kış arıları: Sonbaharda iyi beslenmiş larvalardan çıkan arılar vücutlarında daha fazla besin rezervi taşır ve kışı daha iyi geçirir.
• Bağışıklık ve direnç: Çeşitli bitkilerden toplanan polen, tek kaynaklı polene göre daha dengeli beslenme sağlar.

Arılara polen ne zaman verilir?

Doğal polen varken dışarıdan protein vermek genellikle gereksizdir. Polen yemi şu durumlarda anlamlıdır:

• Kış sonu – erken ilkbahar: Ana arı yumurtlamaya başlamış, ama doğada henüz polen veren bitki açmamışsa.
• Uzun polen kıtlığı: Kuraklık, yoğun yağış ya da tek tip tarım alanları nedeniyle polen girişinin haftalarca kesildiği dönemler.
• Sonbahar: Kış arılarının yetiştiği dönemde doğada polen yetersizse.
• Özel üretimler: Ana arı yetiştiriciliği, arı sütü üretimi ve bölmelerin hızlı geliştirilmesi.

Polen ihtiyacını anlamak için yavru alanının çevresine bakın: sağlıklı bir yavru çerçevesinde yavrunun hemen çevresinde bir polen kuşağı bulunur. Perga gözleri yok denecek kadar azsa, yavru düzensizse ve uçuş deliğinde polen yüklü arı görülmüyorsa protein eksikliği olasıdır.

Polen, polen takviyesi ve polen ikamesi farkı

Polen keki nasıl hazırlanır?

Arılar için hazırlanmış ticari polen kekleri ve ikameleri dengeli içerikleri nedeniyle en kolay seçenektir. Ev yapımı karışım hazırlayacaksanız yaygın bir örnek şöyledir:

1. Kuru karışım: Ağırlıkça yaklaşık 3 ölçü yağı alınmış, ısıl işlem görmüş soya unu, 1 ölçü bira mayası (aktif olmayan) ve 1 ölçü kendi arılığınızdan polen karıştırılır. Polen oranı arttıkça arıların keke ilgisi artar.
2. Bağlayıcı: Karışıma koyu şeker şurubu azar azar eklenerek ele yapışmayan, yumuşak bir hamur elde edilir.
3. Şekillendirme: Hamur 250–500 g'lık yassı parçalar hâlinde, iki kat yağlı kâğıt ya da naylon arasına alınarak inceltilir.
4. Saklama: Hemen kullanılmayacak kekler buzdolabında ya da derin dondurucuda saklanır.

Polen keki kovana nasıl verilir?

1. Yeri seçin: Keki doğrudan yavru alanının üstüne, çerçeve çıtalarının üzerine koyun. Bakıcı arılar yavrunun yakınındadır.
2. Kâğıdı kısmen açın: Alttaki kâğıdı birkaç yerden yırtın ya da kaldırın; üst yüzü kapalı kalsın ki kek kurumasın.
3. Az ve sık verin: Arıların bir–iki haftada tüketebileceği kadar verin. Uzun süre bekleyen kek kurur, küflenir ya da zararlıları çeker.
4. Tüketimi izleyin: Hızlı tüketim ihtiyacı gösterir; dokunulmayan kek ya ihtiyaç olmadığını ya da kekin kümeden uzakta kaldığını gösterir.
5. Doğal polen başlayınca kesin: Uçuş deliğinde bol polen girişi görüldüğünde ek protein genellikle gereksizdir.

Polen tuzağı ile polen verme aynı şey mi?

Hayır. Polen tuzağı (polen kapanı), uçuş deliğine takılan delikli bir levhadır; kovana giren arıların bacaklarındaki polen yükünün bir kısmını düşürerek toplar. Yani tuzak polen hasat etmek içindir, koloniye polen vermek için değil. Tuzak sürekli takılı kalırsa koloni protein sıkıntısına girebilir; bu yüzden aralıklı kullanılır ve zayıf kolonilere takılmaz.

Kendi arılığınızda sağlıklı kolonilerden toplanıp hemen kurutulan ya da dondurulan polen, ileride aynı arılıktaki kolonilere polen keki içinde geri verilebilir. Bu, dışarıdan polen almaktan çok daha güvenlidir.

Perga çerçevesi: en doğal protein takviyesi

Güçlü ve sağlıklı bir koloniden alınan, polen dolu bir çerçeveyi (perga çerçevesi) polen sıkıntısı çeken koloninin yavru alanı yanına vermek, en doğal protein desteğidir. Bunun için iki koloninin de hastalıktan ari olduğundan emin olmak gerekir; hastalıklı koloniden çerçeve taşımak, hastalığı taşımanın en hızlı yoludur.

Sık yapılan hatalar ve riskler

• Çok erken protein vermek: Yavru alanı erkenden büyür; soğuk bir dönemde küme bu yavruyu örtemeyebilir ve stoklar hızla tükenir.
• Stok kontrolü yapmamak: Yavru büyüdükçe bal tüketimi artar. Polen verilen kolonide karbonhidrat stoku da izlenmelidir.
• Büyük parçalar koymak: Tüketilmeyen kek kurur, küflenir; sıcak bölgelerde küçük kovan böceği ve diğer zararlıları çekebilir.
• Varroayı unutmak: Hızla büyüyen yavru alanı, varroa akarının çoğalmasını da hızlandırır. Protein beslemesi yapılan kolonilerde akar düzeyini izleyin.
• Açıkta kuru polen ikamesi dağıtmak: Arılığa açık kaplarda toz yem koymak güçlü kolonileri kayırır ve hastalıkların arılar arasında yayılmasını kolaylaştırır.