Kronik Arı Felci (CBPV)

Kronik arı felci, kronik arı felci virüsünün (CBPV) ergin arılarda yaptığı bir hastalıktır. Titreyen, uçamayan arılar ile tüyünü kaybetmiş, parlak siyah ve yağlı görünen arılar tipiktir; ağır vakalarda kovan önünde yığınla ölü arı birikir. Virüsün ilacı yoktur; kalabalığı ve bulaşmayı azaltmak, gerekirse ana arıyı değiştirmek esastır.

Nedir, nasıl bulaşır?

CBPV, diğer arı virüslerinin çoğundan farklı bir virüstür ve sahada tanınabilen az sayıdaki viral hastalıktan biridir. Asıl bulaşma yolu arılar arası yakın temastır: sıkışık kovanda birbirine sürtünen arıların tüyleri kırılır, ince yaralardan virüs girer. Hasta arıların dışkısı da virüs taşır; kirlenen petek ve besin bulaşmayı sürdürür.

Hastalık şu durumlarda daha sık ortaya çıkar:

• Uzun süren kötü havada arıların kovanda sıkışması
• Çok kalabalık, alanı yetersiz koloniler
• Güçlü bir nektar akımının ardından ya da nakil sonrası
• Çok sayıda kovanın bir arada tutulduğu büyük ve yoğun arılıklar

Varroa bu virüsü taşıyabilir, ancak deforme kanat virüsündeki kadar belirleyici bir rolü yoktur. Kolonilerin duyarlılığında genetik farklılık bildirilir.

Nasıl tanınır?

Hastalık iki görünümde ortaya çıkar; ikisi aynı kolonide, hatta aynı arıda art arda görülebilir.

1. Titreme biçimi

• Kanatları ve vücudu titreyen arılar
• Uçamayan, kovan önünde, otların ve çıtaların üzerinde sürünen arılar
• Bal midesinin sıvıyla dolmasından kaynaklanan şişkin karın
• Açık, düzensiz duran kanatlar
• Çıta üstünde ya da girişte küme hâlinde toplanan hasta arılar

2. Parlak siyah biçim

• Tüylerini kaybetmiş, parlak, yağlı görünen siyah arılar; karın normalden küçük görünebilir
• Bekçi arıların bu arıları dişlemesi, girişte içeri almaması
• Birkaç gün içinde ölüm

Sağlıklı arılar arasında dolaşan parlak, tüysüz arıların bekçilerce kovulması bu hastalığın en tanınabilir görüntüsüdür.

Benzer durumlardan farkı

Kovanda nasıl doğrulanır?

• Kovan önünü, girişi ve çıta üstünü inceleyin: titreyen ve parlak siyah arıların birlikte görülmesi saha tanısı için güçlü bir işarettir.
• Kovan önündeki ölü arı miktarını birkaç gün izleyin; artıyorsa hastalık ilerliyordur.
• Aynı anda varroa sayımı yapın; eşlik eden sorunları gözden kaçırmayın.
• Kesin tanı laboratuvarda PCR ile konur. Canlı ya da yeni ölmüş hasta arıları kapalı kapta gönderin.

Ne yapmalı?

Virüsün ilacı yoktur. Amaç bulaşmayı azaltmak ve koloninin toparlanmasını kolaylaştırmaktır.

1. Alan verin, kalabalığı azaltın. Kat ekleyin; aşırı kalabalık kolonileri bölmeyi düşünün.
2. Havalandırmayı iyileştirin.
3. Ölü arıları temizleyin. Kovan önünde ve tabanda biriken arıları uzaklaştırıp gömün ya da yakın.
4. Hasta koloniden başka kovana arı, çerçeve veya petek aktarmayın; hasta koloniyi sağlıklı biriyle birleştirmeyin.
5. Gereksiz müdahaleden kaçının. Sık açıp kapatmak stresi ve sıkışmayı artırır.
6. Tekrarlıyorsa ana arıyı değiştirin. Farklı, sağlıklı bir hattan gelen ana arı koloninin duyarlılığını azaltabilir.
7. Dışkıyla kirlenmiş petekleri yenileyin. Hastalık geçtikten sonra eski, kirli petekleri döngüden çıkarın.

Önleme

• Kolonilere zamanında yer verin, sıkışmayı önleyin.
• Arılıkta kovan sayısını ve sıklığını makul tutun.
• Bilinmeyen kaynaktan koloni, paket arı ve çerçeve almayın.
• Ana arıları sorun göstermeyen kolonilerden yetiştirin.
• Varroayı düşük tutun; koloninin genel direncini korur.