Siyah Kraliçe Hücre Virüsü (BQCV)

Siyah ana arı hücresi virüsü (BQCV), kapalı ana arı hücrelerindeki larva ve pupaları öldürür; hücrenin duvarı koyu kahverengi-siyaha döner. Ergin işçi arılarda çok yaygındır ama çoğunlukla belirti vermez. En çok ana arı yetiştiricilerini ilgilendirir; ilacı yoktur, nosema ve varroayı kontrol etmek ve sağlıklı yetiştirme kolonisi kullanmak esastır.

Nedir, nasıl bulaşır?

BQCV, dünyada en sık saptanan arı virüslerinden biridir. Sağlıklı görünen kolonilerin ergin arılarında sıklıkla bulunur ve genellikle zarar vermez. Hastalık tablosu, virüsün ana arı yavrusuna geçtiği durumlarda ortaya çıkar.

Virüs larvaya ağız yoluyla, bakıcı arıların verdiği arı sütüyle geçer. Bakıcı arıların virüsü taşıyıp yaymasında nosema (özellikle Nosema apis) önemli rol oynar: nosema bağırsak duvarını bozunca virüs arının vücuduna daha kolay yerleşir. Bu yüzden BQCV ile nosema çoğu kez birlikte görülür. Varroa da bu virüsü taşıyabilir, ancak ilişkisi deforme kanat virüsündeki kadar güçlü değildir.

Belirtiler en çok ilkbahar ve yaz başında, çok sayıda ana arı hücresinin yetiştirildiği başlatıcı ve bitirici kolonilerde görülür.

Nasıl tanınır?

• Kararmış ana arı hücresi: Kapalı ana arı hücresinin duvarı koyu kahverengi ya da siyah lekelenir. Hastalığın adı buradan gelir.
• Hücrede ölü yavru: Hücre açıldığında ölü, koyulaşmış bir prepupa ya da pupa bulunur. Ölü larvanın derisi başta açık sarı ve kese gibidir (tulumsu yavruya benzer), sonra kararır.
• Çıkmayan analar: Aşılanan hücrelerden beklenenden az ana arı çıkar; kayıplar belirli yetiştirme kolonilerinde yoğunlaşır.
• İşçi yavrusu: Genellikle etkilenmez. Erkek arı ve işçi pupalarında da ölüm bildirilmiştir, ancak nadirdir.

Ergin ana arılarda belirgin bir hastalık tablosu beklenmez. Enfekte bir ana arının yumurtlamasının bozulduğu gibi iddialar kanıtlanmış değildir.

Benzer durumlardan farkı

Kovanda nasıl doğrulanır?

1. Çıkmayan ya da kararmış kapalı ana arı hücrelerini ayırın.
2. Hücreyi dikkatle açın: koyu, ölü prepupa veya pupa ve kararmış iç duvar BQCV'yi düşündürür.
3. Aynı yetiştirme kolonisinde nosema kontrolü yaptırın (erginlerin bağırsağında mikroskopla spor aranması) ve varroa sayımı yapın.
4. Kesin tanı laboratuvarda PCR ile konur. Şüpheli hücreleri soğuk ortamda, kapalı kapta gönderin.

Ne yapmalı?

Virüsün ilacı yoktur. Amaç, virüsü taşıyan bakıcı arıların yükünü azaltmak ve yetiştirmeyi sağlıklı kolonilerle yapmaktır.

• Başlatıcı ve bitirici kolonileri seçin: Güçlü, bol genç arılı, iyi beslenmiş ve hastalık belirtisi göstermeyen koloniler kullanın.
• Nosemayı kontrol altında tutun: Eski, koyu ve dışkıyla kirlenmiş petekleri yenileyin; kovanı kuru tutun; ilkbaharda polen ve besin eksikliğini giderin.
• Varroayı düşük tutun.
• Sorunlu koloniyi yetiştirmeden çıkarın: Kararmış hücrelerin tekrarladığı koloniyi başlatıcı ya da bitirici olarak kullanmayı bırakın; ana arısını değiştirmeyi düşünün.
• Aşılama hijyeni: Hasta kolonilerden çerçeve ve arı aktarmayın; aşılama malzemesini temiz tutun.

Önleme

• Ana arı yetiştirmeyi, beslenmenin güçlü olduğu nektar ve polen akımı döneminde yapın.
• Yetiştirme kolonilerini her sezon başında nosema ve varroa açısından kontrol edin.
• Aşılama sonuçlarını koloni bazında kaydedin; kayıplar belli kolonilerde yoğunlaşıyorsa sorun oradadır.