Kaşmir Arı Virüsü (KBV)

Kaşmir arı virüsü (KBV), akut arı felci virüsü (ABPV) ve İsrail akut felç virüsü (IAPV) ile aynı gruptan, çoğu zaman belirtisiz taşınan bir virüstür. Varroa yükü yükseldiğinde etkin hâle gelir; ergin ve yavru arıları kısa sürede öldürerek koloniyi hızla zayıflatabilir. Sahada öteki felç virüslerinden ayrılamaz; ilacı yoktur, yapılacak iş varroayı hemen düşürmektir.

Nedir?

KBV ilk kez 1970'lerde, Kaşmir bölgesinden gelen Asya bal arısı (Apis cerana) örneklerinde tanımlanmış, adını buradan almıştır. Sonradan batı bal arısında (Apis mellifera) dünyanın birçok bölgesinde saptanmıştır.

ABPV, KBV ve IAPV yakın akraba virüslerdir ve çoğu kaynakta birlikte "akut felç virüsleri" olarak ele alınır. Belirtileri aynıdır; hangisinin etken olduğu ancak laboratuvarda belirlenir. Arıcı için sonuç şudur: "Bu KBV mi, ABPV mi?" sorusu sahada cevaplanamaz, ama yapılacaklar da aynıdır.

Nasıl bulaşır, varroa neden belirleyici?

Virüs kolonide besin alışverişiyle, arı sütüyle, dışkıyla ve ana arıdan yumurtaya geçerek dolaşır; bu yollarla kaldığı sürece çoğunlukla belirti vermez.

Durumu değiştiren varroadır. Akar, beslenirken virüsü doğrudan arının kan sıvısına aktarır. Deney koşullarında kan sıvısına verildiğinde KBV, arıyı çok düşük miktarlarda bile birkaç gün içinde öldüren en öldürücü arı virüslerinden biri olarak bilinir. Bu nedenle KBV kaynaklı kayıplar hemen her zaman yüksek akar yüküyle birlikte görülür.

Nasıl tanınır?

KBV'ye özgü, gözle ayırt edilebilen bir belirti yoktur. Etkin hâle geldiğinde görülebilecekler:

• Titreyen, koordinasyonu bozuk, uçamayan ergin arılar
• Kovan önünde ve tabanda kısa sürede artan ölü arı
• Delinmiş kapaklar, düzensiz yavru alanı, hücrede ölü larva ve pupa
• Çoğu zaman belirgin bir belirti görülmeden hızla azalan arı sayısı; özellikle yaz sonu ve sonbaharda sönen koloni

Akut felç virüslerinde arıların tüyü ve kanadı normaldir; bu, onları kronik arı felci (tüysüz, parlak siyah arılar) ve deforme kanat virüsünden (buruşuk kanat) ayırır.

Benzer durumlardan farkı

Kovanda nasıl doğrulanır?

• Varroa sayımı yapın: pudra şekeri ya da alkol yıkama yöntemiyle arı üzerindeki akar oranı veya döküm tablasıyla günlük akar dökümü. Yüksek sayı, tabloyu büyük ölçüde açıklar.
• Yavru alanını inceleyin: delikli kapak ve ölü pupa varroa zararını destekler.
• Virüsün türü yalnız laboratuvarda PCR ile belirlenir; bu, çoğu durumda yönetimi değiştirmez ama araştırma veya ağır kayıplarda yararlıdır.

Ne yapmalı?

1. Varroayı hemen düşürün. Ruhsatlı bir ürünü (oksalik asit, formik asit, timol ya da amitraz grubundan) etiketine uygun ve bal hasadıyla çakışmayacak biçimde kullanın. Ürün ve dozu prospektüsten ya da veteriner hekiminizden alın.
2. Koloniyi destekleyin. Besin eksikse şurup ya da kek verin; polen yetersizse takviye edin.
3. Çok zayıflamış koloniyi birleştirin. Varroası düşürülmüş, sağlıklı bir koloniyle birleştirmek, sönüp yağmalanmasından iyidir.
4. Bulaşmayı sınırlayın. Hasta koloniden çerçeve ve arı aktarmayın; girişleri daraltarak yağmayı önleyin; sönen kovanı hemen kapatıp kaldırın.
5. Ana arıyı yenileyin. Toparlanan kolonide genç ve sağlıklı ana arı gelişmeyi hızlandırır.

Önleme

• Varroayı ilkbahardan sonbahara düzenli ölçün; özellikle kışlık arılar yetişmeden düşük tutun.
• Komşu arılıklarla aynı dönemde tedavi etmek yeniden bulaşmayı azaltır.
• Bilinmeyen kaynaktan koloni, paket arı ve ana arı almayın.
• Kolonileri güçlü ve iyi beslenmiş tutun; eski petekleri düzenli yenileyin.