FLUMETRİN UYGULAMA

Flumetrin, piretroit grubundan sentetik bir akarisittir; arıcılıkta varroaya karşı kovana asılan ruhsatlı plastik şeritler hâlinde kullanılır. Doğru zamanda, etiketteki süre kadar uygulandığında etkilidir; ancak yıllarca tekrarlanan kullanım dirençli akar popülasyonları yaratır ve etken madde mumda birikebilir. Ballık takılıyken kullanılmaz, başka hayvanlar için üretilmiş flumetrin ürünleri asla kovana konmaz.

Flumetrin nedir, nasıl etki eder?

Flumetrin, akarın sinir sistemini etkileyen sentetik bir piretroittir. Kovana asılan şeritteki madde, şeride değen arılar aracılığıyla koloniye yayılır; akar arıyla temas ettiğinde etkilenir.

• Uzun süreli salınım: Şerit, etikette belirtilen haftalar boyunca kovanda kalır. Bu sayede kapalı yavrudan çıkan akarlar da zamanla maddeyle karşılaşır; yavru varken de kullanılabilir.
• Arı üzerindeki akarı öldürür: Kapalı gözün içindeki akara doğrudan ulaşmaz; etkisi, akarlar gözden çıktıkça ortaya çıkar.
• Aynı gruptaki madde: Tau-fluvalinat da piretroittir. Bu iki madde arasında çapraz direnç vardır; birine dirençli akar diğerine de genellikle dirençlidir.

Eski bilgilerdeki yaygın yanlışlar

• "Sıvı flumetrin kovana dökülür, buharlaştırılır": Arıcılık için ruhsatlı flumetrin ürünleri şerit formundadır. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için üretilen dökme (sırta dökülen) ya da banyo flumetrin ürünlerini kovanda kullanmak yasaktır; doz kontrolsüzdür, arıları öldürebilir, balda ve mumda ağır kalıntı bırakır.
• "1–2 ayda bir tekrarlanır": Yanlış. Şerit etikette belirtilen süre boyunca bir kez uygulanır, sonra çıkarılır. Sık tekrar, direnç gelişiminin en hızlı yoludur.
• "Uzun süre bırakmak daha iyi korur": Etki süresi biten şerit, madde düşük dozda salınmaya devam ettiği için dirençli akarları seçer. Süre dolunca şerit mutlaka çıkarılır.

Ne zaman kullanılır?

• Yaz sonu, bal hasadından hemen sonra: Ballıklar alındıktan sonra, kış arıları yetişmeden akar yükünü düşürmek için. Yılın ana uygulama dönemidir.
• İlkbaharda, ballık takılmadan önce: Sayımda akar yükü yüksek çıkarsa ve etikette bu dönem için kullanım uygunsa.
• Sayıma dayanarak: Uygulama kararı alkol yıkama, pudra şekeri ya da döküm tablası sonucuna göre verilmelidir.

Aynı etken maddeyi her yıl kullanmayın. Flumetrini, farklı gruptan bir ilaç (ör. amitraz) ve organik asitlerle yıldan yıla dönüşümlü kullanmak direnci geciktirir.

Adım adım uygulama

1. Ballıkları alın. Bal akımı sürerken ve ballık takılıyken şerit asılmaz.
2. Ürünü kontrol edin: Türkiye'de arılar için ruhsatlı olduğundan, son kullanma tarihinden ve ambalajın sağlam olduğundan emin olun.
3. Eldiven takın. Şeridi çıplak elle tutmayın.
4. Şerit sayısını belirleyin: Koloni gücüne göre etiketteki şerit sayısını kullanın; şeritleri kesmeyin, ikiye bölmeyin.
5. Doğru yere asın: Şeritler, arıların en yoğun olduğu yavru bölgesinde, iki çerçeve arasına sarkıtılır. Kenardaki boş çerçeve aralarına asılan şerit arılarla yeterince temas etmez.
6. Tarihi not edin ve kovanın üzerine veya kayıt defterine şeridin çıkarılacağı günü yazın.
7. Süre dolunca çıkarın. Kullanılmış şeritleri yeniden kullanmayın; ambalajıyla birlikte etikette belirtildiği şekilde imha edin.

Direnç: nasıl anlaşılır?

Piretroitlere karşı direnç dünyanın birçok bölgesinde yaygındır; Türkiye'den de direnç bildiren çalışmalar vardır. Dirençli popülasyonda şerit asılı olduğu hâlde akar yükü düşmez.

• Şeridi asarken döküm tablasını yerleştirin; ilk günlerde belirgin akar düşümü beklenir.
• Şerit çıkarıldıktan sonra alkol yıkama ya da pudra şekeri ile yeniden sayım yapın.
• Uygulamaya rağmen yük yüksek kalıyorsa, uygulama hatası yoksa direnç düşünülmelidir. Bu durumda aynı grubu (flumetrin, tau-fluvalinat) tekrar denemeyin; farklı gruptan bir yönteme geçin.

Kalıntı ve bal güvenliği

• Flumetrin yağda çözünür; balmumunda birikebilir. Eski, koyu petekleri düzenli yenilemek birikimi azaltır.
• Uygulama sırasında kovanda bulunan petekler sofralık bal için kullanılmaz; etiketteki bekleme süresine uyun.
• Önerilenden fazla şerit, uzun süre ve ruhsatsız ürün kalıntı sorununun başlıca nedenleridir.

Sık yapılan hatalar

• Sayım yapmadan, her yıl alışkanlıkla aynı şeridi asmak.
• Şeridi kesip "idareli" kullanmak ya da kullanılmış şeridi tekrar asmak.
• Şeridi kenar çerçevelere, arıların az olduğu yere asmak.
• Şeridi kovanda unutmak.
• Uygulamadan sonra sonucu ölçmemek.