Langstroth Kovan

Langstroth kovan, katları üst üste dizilen, hareketli çerçeveli ve dünyada en yaygın kullanılan kovan sistemidir; Türkiye'deki modern kovanların da büyük çoğunluğu bu esasa dayanır. Tüm ölçüleri arı boşluğu ilkesine göre belirlendiği için çerçeveler serbestçe çıkarılır, katlar eklenip çıkarılarak kovan hacmi mevsime göre ayarlanır. Standart parçaları sayesinde çerçeve, ruşet ve ekipman her yerde bulunur.

Langstroth kovan nedir, nasıl ortaya çıktı?

Sistem adını Amerikalı din adamı ve arıcı Lorenzo Lorraine Langstroth'tan alır. Langstroth 1851'de arıların yaklaşık 6–9 mm'lik boşlukları açık bıraktığını gözlemledi ve kovanını bu ölçüye göre tasarladı; tasarımın patenti 1852'de alındı. Çerçevelerin çevresinde doğru boşluk bırakılınca arılar çerçeveyi duvara yapıştırmıyor, çerçeve bir kitap sayfası gibi çıkarılabiliyordu.

Bu buluş modern arıcılığın başlangıcı sayılır: koloni muayenesi, bölme, ana arı değişimi, hastalık kontrolü ve peteği bozmadan bal süzme ancak hareketli çerçeveyle mümkün oldu.

Langstroth kovanın parçaları nelerdir?

Langstroth dikey bir sistemdir; aynı taban ölçüsündeki parçalar üst üste dizilir:

• Taban (dip tahtası): Kapalı ya da telli olabilir. Telli taban havalandırma sağlar; altına sürülen tabla ile düşen varroa akarları sayılır.
• Uçuş deliği ve daraltıcı: Giriş, mevsime ve koloni gücüne göre daraltılır; kışın fare kapanı takılır.
• Yavruluk: Ana arının yumurtladığı kat; tek ya da iki kat olarak kullanılır.
• Ana arı ızgarası: İsteğe bağlıdır; ana arıyı yavrulukta tutar.
• Ballık: Tam boy (yavrulukla aynı) ya da daha sığ yarım boy kat.
• Örtü tahtası: İç kapak; ortasındaki delik besleyici ya da arı kaçıran için kullanılır.
• Kapak: Su geçirmez dış kapak; genellikle üstü sacla kaplanır.

Langstroth çerçeve ve kat ölçüleri

Özgün Amerikan standardında ölçüler inç cinsindendir; aşağıdaki değerler yaklaşık santimetre karşılıklarıdır. Farklı üreticiler ve ülkeler arasında birkaç milimetrelik farklar bulunabilir.

Tam boy mu, yarım boy ballık mı?

Tam boy ballık, yavrulukla aynı çerçeveyi kullanır: tek çerçeve stoku, her çerçevenin her katta kullanılabilmesi ve süzme makinesinde tek ölçü demektir. Buna karşılık tam boy dolu ballık 30 kg'ı aşabilir ve sırtı zorlar.

Yarım boy (sığ ya da orta boy) ballık belirgin biçimde hafiftir; ancak iki farklı çerçeve boyu stoklanır ve yavruluk çerçevesi ballığa, ballık çerçevesi yavruluğa taşınamaz. Seçim, arıcının fiziksel kapasitesine ve kaç kovanla çalıştığına göre yapılmalıdır.

Langstroth kovanla mevsimlik çalışma

1. İlkbahar: Koloni tek yavrulukta kışlamışsa ve 7–8 çerçeve arıyla kaplanmışsa ikinci kat ya da ballık verilir. Geç soğuklarda fazla alan vermek yavruyu üşütür.
2. Akım öncesi: Ana arı ızgarası kullanılacaksa yavruluk ile ballık arasına konur; ballıklar akım başlamadan hazır olmalıdır.
3. Akım sırasında: Ballık dolmaya yaklaşınca yenisi eklenir. Örülmüş peteklerle çalışan birçok arıcı ballıkta 10 yerine 9 çerçeve kullanarak daha kalın ve kolay sır alınan petek elde eder.
4. Hasat: Sırlanmış ballıklar arı kaçıran ya da fırça ile arıdan arındırılıp alınır.
5. Sonbahar ve kış: Koloni gücüne göre kat azaltılır, stok kontrol edilir, uçuş deliği daraltılır; kışın küme stoka doğru yukarı ilerler.

Langstroth kovanın güçlü ve zayıf yanları

Güçlü yanları

• Yaygınlık: Çerçeve, temel petek, ızgara, besleyici ve ruşet hemen her yerde bulunur.
• Modülerlik: Kat ekleyip çıkararak alan ince ayarlanır.
• Değiştirilebilirlik: Çerçeveler koloniler ve arıcılar arasında taşınabilir; ana arısız koloniye yumurtalı çerçeve vermek kolaydır.
• Göçe uygunluk: Katlar sabitlenip kayışla bağlanarak kamyonla taşınabilir.

Zayıf yanları

• Ağırlık: Dolu tam boy ballık ağırdır.
• Kat kaldırma: Yavruluğu görmek için üstteki katları indirmek gerekir.
• Bölünen yavru alanı: İki katlı yavrulukta yavru iki kata yayılır; muayene uzar.

Langstroth kovan alırken nelere dikkat edilmeli?

• Ölçü uyumu: Aynı adla satılan kovanlarda ölçü farkı olabilir. Bir çerçeveyi mevcut kovanınızda deneyin.
• Kereste: İyi kurutulmuş, budağı az ahşap; çarpılan kat arı boşluğunu bozar.
• Birleşim: Geçmeli (dişli) köşe birleşimi, çivili düz birleşimden dayanıklıdır.
• Çerçeve dayanağı: Çerçeve omuzlarının oturduğu kinişin derinliği, üst çıtalarla örtü tahtası arasında arı boşluğu bırakmalıdır.
• Kapak: Su geçirmemeli, rüzgârda uçmamalı.