Ruşet Kovanlar

Ruşet, ana kovanla aynı çerçeve ölçüsünde, genellikle 3–6 çerçeveli küçük kovandır; aynı ad bu kutuda yaşayan küçük koloni (çekirdek koloni, nükleus) için de kullanılır. Ana arı çiftleştirme, bölme, oğul yerleştirme, yedek ana arı bulundurma ve koloni satışı gibi pek çok işte kullanılan, arıcının en esnek aracıdır. Arılıkta birkaç ruşet bulundurmak, ana arı kaybını kriz olmaktan çıkarır.

Ruşet ne işe yarar?

• Yedek ana arı: Ana arısız kalan ya da ana arısı kötüleşen koloniye, yumurtlayan bir ana arı hemen verilebilir. Ruşetin en değerli kullanımı budur.
• Ana arı çiftleştirme: Olgun yüksük ya da genç ana arı ruşete verilir; ana arı burada çiftleşip yumurtlamaya başlar.
• Koloni artırma: Güçlü kolonilerden alınan çerçevelerle yeni koloniler kurulur.
• Oğul yönetimi: Yakalanan oğul geçici olarak ruşete alınır; oğul eğilimindeki koloniden ruşet yapmak eğilimi kırar.
• Destek kaynağı: Ruşetten zayıf koloniye genç arı ya da kapalı yavru verilebilir.
• Kış kaybını kapatma: Sonbaharda kurulup kışlatılan ruşetler, ilkbaharda kayıpların yerini alır.
• Koloni alım-satımı: Arıcılar arasında koloni çoğunlukla ruşet olarak satılır.

Ruşet kaç çerçeveli olmalı?

Ruşetler genellikle 3 ile 6 çerçeve arasındadır; en yaygını 5 çerçeveli ruşettir. Küçük ruşet az arı harcar ama kırılgandır; büyük ruşet daha dayanıklıdır ama daha çok arı ve çerçeve bağlar.

Ruşetin ana kovanla aynı çerçeve ölçüsünde olması kritiktir. Çerçeveler ruşetle kovan arasında serbestçe taşınabilmeli, ruşet büyüdüğünde çerçeveleri olduğu gibi tam kovana aktarılabilmelidir.

İyi bir ruşet kutusunun özellikleri

• Dar ve kapatılabilir uçuş deliği: Yağmacılığa karşı daraltılabilmeli, taşımada tamamen kapatılabilmelidir.
• Havalandırma: Taşıma sırasında kapak ya da taban telli havalandırma açıklığı, arıların boğulmasını önler.
• Yalıtım: Küçük koloni ısıyı zor tutar; köpük ya da kalın ahşap gövde avantajlıdır.
• Besleyici yeri: Çerçeve tipi ya da üst besleyici için yer bulunmalıdır.
• Sağlam kapak ve kilit: Taşımada kapak kaymamalı, çerçeveler sallanmamalıdır.
• Tutamak: Kolay taşıma için yan tutma yerleri.

Ahşap ruşetler uzun ömürlüdür ve alevle yüzeysel olarak dezenfekte edilebilir. Köpük ruşetler hafif ve sıcaktır; ancak mum güvesi ve kemirgenler için elverişli olabilir, temizliği dikkat ister. Karton ruşetler yalnız koloni taşıma içindir.

Ruşet nasıl kurulur? Adım adım

1. Çerçeveleri seçin: Güçlü bir koloniden bir kapalı yavru çerçevesi, bir yumurtalı ya da açık yavrulu çerçeve ve bir bal-polen çerçevesi alın. Ana arının bu çerçevelerde olmadığından emin olun.
2. Arı ekleyin: Çerçeveler üzerindeki genç arılarla birlikte taşınır. Tarlacı arılar eski kovanına döneceği için bir iki çerçeve arı daha silkeleyin.
3. Yerleştirin: Yavru çerçeveleri ortaya, bal-polen çerçevesini kenara koyun; boş kalan yeri kuru petek ya da temel petekle tamamlayın.
4. Ana arı sorununu çözün: Olgun yüksük, çiftleşmiş ana arı (kafesle tanıtarak) ya da arıların yumurtadan ana arı yetiştirmesine bırakın. Son yol en yavaşıdır.
5. Tarlacı kaybını önleyin: Ruşeti mümkünse birkaç kilometre uzağa götürün; aynı arılıkta kalacaksa girişini daraltın ve fazladan arı verin.
6. Besleyin: Nektar akımı yoksa hafif şurup verin; kıtlıkta besleme akşam yapılmalıdır.

Ruşet satın alırken nelere dikkat edilmeli?

• Çerçeve ölçüsü: Kendi kovanınızla aynı mı?
• Arı ve yavru: Çerçevelerin çoğu arıyla kaplı mı, her yaştan yavru var mı?
• Ana arı: Yumurtlayan, tercihen yaşı belli ve işaretli bir ana arı var mı?
• Sağlık: Yavruda çökük, delik ya da renk değiştirmiş hücre, kanatları bozuk arı ya da çok sayıda akar görülüyor mu?
• Petek: Petekler çok eski ve koyu mu? Taze petek tercih edilir.

Ruşetin riskleri ve bakımı

Küçük olduğu için ruşet, tam kovandan çok daha fazla risk taşır ve daha sık kontrol ister:

• Yağmacılık: Ruşetin en büyük tehdididir. Giriş dar tutulur, dökülen şurup bırakılmaz.
• Isı dengesi: Soğuk gecelerde az arı yavruyu örtemez; yavru üşür.
• Zararlılar: Arının örtemediği petekler mum güvesi için elverişli ortamdır.
• Açlık: Az sayıda tarlacı arı stoku hızla tüketir.
• Varroa: Ruşet kurmak, yavrusuz dönem yaratarak akar mücadelesine fırsat verebilir; ama ruşette de akar düzeyi izlenmelidir.

Ruşetten tam kovana aktarma

1. Ruşetteki çerçevelerin neredeyse tamamı arıyla kaplandığında ve hava ılıkken aktarma zamanı gelmiştir.
2. Kovanı ruşetin yerine koyun; çerçeveleri aynı sırayla kovanın ortasına dizin.
3. Kenarlara örülmüş petek ya da temel petek ekleyin; bölme tahtasıyla alanı koloninin gücüne göre sınırlayın.
4. Akım yoksa besleyin; alan koloni büyüdükçe kademeli olarak açılır.

Ruşet kışlatma

Ruşet kışlatılabilir; ancak stok, yalıtım ve nem kontrolü kritiktir. Sonbaharda kurulan ruşetin kışa girmeden yumurtlayan bir ana arısı, yeterli genç arısı ve kışa yetecek bal-polen stoku olmalıdır. Yan yana ya da bölmeli kovanda kışlayan ruşetler birbirinin ısısından yararlanır; güçlü bir koloninin üstüne telli ara tahtayla yerleştirilen ruşet de aşağıdan yükselen ısıdan faydalanır.

Kışı çıkan ruşet, ilkbaharda hazır bir yedek demektir: ana arısız kalan koloniye ana arı, zayıf koloniye takviye ya da yeni bir kovan.