Polen Tuzakları

Polen tuzağı (kovan parçası), kovanın girişine ya da dip tahtası ile ilk gövde arasına monte edilen ve arıları delikli bir levhadan geçirerek polen toplayan bir kovan bileşenidir. Doğru montajda tuzak kovana boşluksuz oturur, diğer bütün girişler kapatılır, erkek arı çıkışı açık kalır ve çekmece kovanı açmadan boşaltılabilir. Tuzak kovanın havalandırmasını ve trafiğini de etkilediği için montaj koloninin durumuna göre yapılır.

Polen tuzağı kovanın neresine takılır?

Polen tuzağı, kovana girişin tek yolu olacak biçimde yerleştirilir. Kovan üzerindeki konumuna göre üç tip vardır:

Tuzak, kullandığınız kovan tipinin (Langstroth, Dadant vb.) dış ölçüsüne uygun seçilmelidir. Ölçüsü tutmayan tuzakta arılar kenar boşluklarından geçer, tuzak çalışmaz; ya da boşluklar zamanla propolis ve mumla örülür.

Polen tuzağının parçaları nelerdir?

• Delikli levha (ızgara): Arının geçtiği, yaklaşık 5 mm delikli levha. Genellikle yerinden çıkarılabilir ya da kaydırılabilir; böylece tuzak sökülmeden devre dışı kalır.
• Tel örgü: Levhanın altında, düşen polenin geçtiği ama arıların geçemediği ince tel. Arıların poleni geri almasını engeller.
• Toplama çekmecesi: Polenin biriktiği, hava alan tabanlı çekmece. Kovanın arkasından ya da önünden çekilir.
• Erkek arı çıkışı: Erkek arıların dışarı çıkabildiği, geri giremediği tek yönlü kaçış yolu.
• Gövde çerçevesi ve yağmur siperi: Tuzağı kovana bağlayan ahşap ya da plastik kasa ve çekmeceyi yağmurdan koruyan çatı.

Taban tipi polen tuzağı nasıl monte edilir? Adım adım

1. Zamanı seçin: Arıların uçtuğu, ılık bir gün ortasında çalışın; tarlacıların çoğu dışarıdayken kovan daha sakindir.
2. Kovanı kaldırın: Gövdeyi (ve üst katları) dip tahtasından ayırıp geçici olarak yanına, bir örtü ya da ters çatı üzerine koyun.
3. Tuzağı yerleştirin: Tuzağı dip tahtasının yerine ya da üreticinin tarif ettiği biçimde dip tahtasının üstüne oturtun; çekmece yönünü kontrol edin.
4. Gövdeyi oturtun: Gövdeyi tuzağın üstüne boşluk kalmayacak biçimde yerleştirin. Arıları ezmemek için gövdeyi yavaşça kaydırarak oturtun.
5. Diğer girişleri kapatın: Eski alt giriş, üst giriş, örtü tahtası deliği ve kasa çatlakları kapatılmalıdır; açık kalan her delik tuzağı etkisiz kılar.
6. Alıştırma konumuna alın: Levhayı çıkarılmış ya da açık konumda bırakın; arılar birkaç gün yeni girişe alışsın.
7. Devreye alın: Levhayı yerine takın, çekmeceyi yerleştirin ve erkek arı çıkışının açık olduğunu kontrol edin.

Giriş tipi polen tuzağı nasıl takılır?

• Varsa giriş daraltıcıyı ve fare önleyiciyi çıkarın.
• Tuzağı uçuş tahtasına, delikli levha kovanın ön yüzüne tam yaslanacak biçimde oturtun.
• Yanlarda ve üstte boşluk kalmadığından emin olun; gerekirse tuzağı kayış, kanca ya da vidayla sabitleyin.
• Kovanda başka giriş varsa kapatın.
• Çekmecenin yağmur almadığını ve kolay çekildiğini kontrol edin.

Polen tuzağı kovanın işleyişini nasıl etkiler?

• Havalandırma: Delikli levha girişten hava akışını azaltır. Sıcak günlerde arılar girişte yığılabilir; gerekirse örtü tahtasından ek havalandırma sağlanır ama bu açıklık arıların geçemeyeceği tel ile kapatılmalıdır.
• Trafik: Yoğun akımda levha önünde sıkışma olur. Güçlü kolonilerde geniş levhalı tuzaklar tercih edilir.
• Erkek arılar: Çıkış yoksa erkekler içeride ya da levhada kalır; ölü erkekler deliği tıkar.
• Dip tahtası ve varroa tablası: Taban tuzağı takıldığında varroa sayım tablası ya da telli dip kullanılamayabilir; varroa izleme için tuzağın devre dışı olduğu dönemler seçilir.
• Taşıma: Gezginci arıcılıkta tuzak takılı kovanlar taşınmadan önce levha ve çekmece sabitlenir ya da tuzak çıkarılır.

Polen tuzağı ne zaman sökülür?

Tuzak yalnız bol polen döneminde ve güçlü kolonilerde aralıklı çalıştırılır. Yavru alanı daralıyorsa, polen çemberi inceliyorsa ya da ilaç uygulaması yapılacaksa levha hemen devre dışı bırakılır. Sezon sonunda giriş tuzakları sökülür, giriş daraltıcı ve fare önleyici geri takılır. Bazı arıcılar taban tuzaklarını levhası çıkarılmış olarak yıl boyu yerinde bırakır; bu durumda çekmece boş ve temiz tutulmalı, kış girişi daraltılmalıdır.

Sık yapılan montaj hataları

• Üst girişi ya da örtü tahtası deliğini açık bırakmak: arılar tuzağı atlar.
• Kovan ölçüsüne uymayan tuzak takmak: kenar boşluklarından geçiş olur.
• Erkek arı çıkışını kapalı bırakmak ya da çıkışı olmayan tuzak kullanmak.
• Alıştırma yapmadan tuzağı doğrudan devreye almak: girişte uzun süre yığılma olur.
• Yağmur siperi olmayan tuzağı eğimsiz kovana takmak: çekmeceye su dolar.