Transfer çerçevesi sehpaları

Transfer çerçevesi sehpası (aşılama sehpası), larva transferi sırasında damızlık peteği istenen açıda sabit tutan ve çoğu zaman yüksük çubuklarını ya da aşılama çerçevesini de yanında taşıyan çalışma düzeneğidir. Peteği elde tutma zorunluluğunu kaldırır, ışığın gözün dibine düşmesini kolaylaştırır ve aşılamayı hızlandırır. Ana arı ve arı sütü üretiminde uzun aşılama oturumları yapan her arıcı için basit ama çok işe yarayan bir ekipmandır.

Transfer çerçevesi sehpası ne işe yarar?

Aşılamada iki çerçeveyle aynı anda çalışılır: larvaların alındığı damızlık petek ve larvaların bırakıldığı aşılama (transfer) çerçevesi ya da onun çubukları. Sehpa olmadan petek ya bir yardımcının elinde durur ya da masaya yatırılır. Elde tutulan petek titrer; yatırılan petekte ise gözlerin dibini görmek zorlaşır ve boyun, bel kısa sürede yorulur.

Sehpa bu sorunları çözer:

• Sabitlik: Petek kıpırdamaz; alet ucu larvanın altına daha kontrollü girer.
• Açı: Petek, gözlerin dibi ışığa ve bakışınıza dönecek biçimde eğilir.
• Serbest eller: Bir el aleti, diğer el yüksük çubuğunu ya da büyüteci kullanır.
• Hız: Petek ve çubuk yan yana durduğu için her larva için yapılan hareket kısalır; açıkta geçen süre azalır.

Transfer çerçevesi sehpası çeşitleri

Damızlık petek sehpası

Kovan çerçevesini yan çıtalarından ya da kulaklarından tutan, açısı ayarlanabilen bir askı ya da beşiktir. Petek genellikle dikeyden geriye doğru yatırılır; böylece gözlerin dibi yukarı ve ışığa bakar. İyi bir sehpada petek her iki yüzü de kullanılabilecek biçimde kolayca çevrilebilir.

Yüksük çubuğu ve aşılama çerçevesi tutucusu

Aşılama çerçevesini ya da çıkarılmış yüksük çubuklarını, yüksüklerin ağzı yukarı bakacak biçimde tutan yuvalardır. Döner çubuklu çerçevelerde çubuk ters çevrilip bu konumda sabitlenir. Tutucu, damızlık peteğin hemen önüne ya da yanına, elin kısa bir hareketle ulaşabileceği yere konur.

Birleşik aşılama istasyonu

Petek sehpası, çubuk tutucusu, ışık ve büyüteç kolunun tek bir tabla üzerinde toplandığı düzeneklerdir. Kapalı aşılama odasında sabit kurulur. Bazılarında peteğin üzerine örtülebilen bir kapak ya da nemli bez askısı bulunur; bu, larvaların ve peteğin kurumasını geciktirir.

Sahada kullanılan portatif sehpa

Arılık kenarında, araç bagajında ya da çadırda kurulabilen, katlanır hafif sehpalardır. Sahada rüzgâr ve güneşten korunmak sehpanın kendisinden önemlidir; portatif sehpa bir gölgelik ya da rüzgârlıkla birlikte düşünülmelidir.

İyi bir sehpada hangi özellikler olmalı?

Sehpa ile aşılama nasıl yapılır? Adım adım

1. Düzeni kurun: Sehpayı serin, gölge ve rüzgârsız bir yere yerleştirin. Işık kaynağını, büyüteci, nemli bezi ve aşılama aletini hazırlayın.
2. Çubukları yerleştirin: Yüksük çubuklarını ağızları yukarı bakacak biçimde tutucuya takın.
3. Peteği getirin: Damızlık koloniden genç larvalı peteği arılardan fırçayla arındırıp bekletmeden sehpaya asın.
4. Açıyı ayarlayın: Peteği gözlerin dibi ışığa ve bakışınıza dönecek kadar geriye yatırın.
5. Aşılayın: Bileğinizi dayanağa yaslayarak larvaları sırayla yüksüklere aktarın. Bir çubuk bitince nemli bezle örtün.
6. Toparlayın: Çubukları çerçeveye takıp çerçeveyi bekletmeden koloniye verin; peteği de damızlık koloniye geri koyun.

Kendi sehpanızı yapabilir misiniz?

Evet. Basit bir sehpa, iki dikme arasına çerçeve kulaklarının oturacağı iki yuva açılmış ahşap bir iskeletten oluşabilir. Dikmeleri bir menteşe ve kilitlenebilir bir destekle eğilebilir yapmak, açıyı ayarlamanızı sağlar. Önüne yüksük çubuklarının oturacağı çentikli bir çıta eklenir.

• Malzeme: Kokusuz, vernik ve boya kullanılmamış ahşap ya da paslanmaz metal.
• Ölçü: İç genişlik kovan çerçevenize göre alınır; birden çok kovan tipi kullanıyorsanız ayarlı yuva yapın.
• Güvenlik: Petek yuvaya oturduktan sonra kayıp düşmemeli; tabanı geniş tutun.

Temizlik ve hijyen

Sehpa, farklı kolonilerin petekleriyle temas eder. Hastalık belirtisi olan bir koloniden petek asılmaz; şüpheli bir durumda sehpa temizlenmeden başka petek konmaz.

• Her oturumdan sonra bal ve mum artıkları kazınır, yüzey ılık suyla silinir.
• Ahşap parçalar tamamen kurutulur; nemli ahşap küflenir.
• Kokulu temizlik ürünleri ve kimyasallar kullanılmaz; sehpa ilaçlarla aynı dolapta saklanmaz.

Sık yapılan hatalar

• Sehpayı güneşe kurmak: Petek ve larvalar kurur; sehpa her zaman gölgede kullanılır.
• Peteği çok dik bırakmak: Gözün dibi görünmez, yaşlı larva seçilir.
• Sallanan sehpa: Alet ucu titrer, larva zedelenir.
• Çubuk tutucusunu uzağa koymak: Her aktarımda uzun el hareketi, larvanın aletten düşme riskini artırır.