Hava Geçirmez Kaplar

Hava geçirmez kaplar, arı sütü, polen, propolis ve bal gibi arı ürünlerini havadaki nemden, oksijenden, kokulardan ve böceklerden korumak için kullanılan contalı, sızdırmaz kapaklı cam, plastik ve çok katlı ambalajlardır. Arı ürünlerinin çoğu nem çeker ve koku alır; kapağın gerçekten sızdırmaz olması, çoğu zaman kabın malzemesinden bile önemlidir. Arı sütü için ek olarak ışık geçirmeyen kap ve soğuk zincir gerekir.

Arı ürünleri neden hava geçirmez kapta saklanır?

Havayla temas eden arı ürünleri üç yoldan zarar görür:

• Nem alma: Bal higroskopiktir; nemli havadan su çeker ve yüzeyden mayalanmaya başlar. Kurutulmuş polen de nem alıp yumuşar, küflenebilir.
• Oksitlenme: Arı sütü ve polendeki hassas bileşenler havadaki oksijenle zamanla bozulur; renk ve koku değişir.
• Koku ve bulaşma: Bal ve polen çevredeki kokuları kolayca alır. Açık kapa toz, karınca, güve ve diğer böcekler girer.

Hava geçirmez kap bu üç riski birden azaltır. Ama tek başına yetmez: kap serin, karanlık ve kuru bir yerde durmalı; arı sütü ve taze polen ise ayrıca soğukta tutulmalıdır.

Hava geçirmez kap çeşitleri nelerdir?

Contalı cam kavanozlar

Arı ürünleri için en güvenli seçeneklerden biridir. Cam koku ve tat vermez, nem ve gaz geçirmez. Sızdırmazlığı kapak ve conta sağlar: vidalı metal kapaklarda iç yüzey kaplaması ve conta sağlam olmalı, kapak yivlere tam oturmalıdır.

Koyu renkli cam şişe ve kavanozlar

Işığa duyarlı ürünler için kullanılır. Arı sütü ve propolis ürünleri ışıkta bozulabileceğinden amber ya da koyu renkli cam ya da ışık geçirmeyen kaplar tercih edilir. Şeffaf kap kullanılıyorsa ürün karanlık dolapta ya da kutuda saklanmalıdır.

Gıdaya uygun plastik kaplar

Hafif ve kırılmazdır; pazar, kargo ve toptan satışta pratiktir. Ancak plastikler camdan farklı olarak zamanla az miktarda nem ve koku geçirebilir; ince cidarlı kaplarda bu daha belirgindir. Gıda ile temasa uygunluğu belgelenmiş, kalın cidarlı, contalı kapaklı kaplar seçilmelidir.

Çok katlı torbalar ve vakum ambalaj

Kurutulmuş polen ve kuru ürünler için alüminyum ya da metalize katmanlı, ısıyla kapatılan torbalar iyi bir nem ve ışık engelidir. Vakum paketleme, ambalaj içindeki havayı azaltarak oksitlenmeyi yavaşlatır. Açılan torba kilitli kapama şeridiyle yeniden kapatılabilmeli ya da içerik hava geçirmez kavanoza aktarılmalıdır.

Kovalar ve dökme kaplar

Dökme balda "hava geçirmez" ölçütü contalı kapaktır. Contası olmayan ya da kapağı gevşek oturan kova, nemli depoda balın yüzeyini sulandırır. Dökme bal kaplarının ayrıntıları için bal saklama ve taşıma kapları sayfasına bakabilirsiniz.

Hangi arı ürünü hangi kapta saklanır?

Arı sütü kabı nasıl olmalı?

Arı sütü, arı ürünleri içinde saklama koşullarına en duyarlı olanıdır. Kap seçerken:

1. Küçük hacim seçin: Kap bir kez açılıp kısa sürede tükenecek büyüklükte olmalı. Her açılış ürünü ısıtır ve havayla temas ettirir.
2. Işığı engelleyin: Koyu renkli ya da ışık geçirmeyen kap kullanın.
3. Metalden kaçının: Arı sütü asidiktir; metal kapak kullanılacaksa iç yüzeyi kaplamalı olmalı ve ürüne değmemelidir.
4. Hava boşluğunu azaltın: Kabı olabildiğince doldurun.
5. Soğuk zinciri koruyun: Türk Gıda Kodeksi, taze arı sütünün üretimden tüketiciye kadar +8 °C ve altında tutulmasını zorunlu kılar.

Kabın gerçekten hava geçirmez olduğunu nasıl anlarsınız?

• Conta kontrolü: Conta esnek, çatlaksız ve yerinde olmalı. Sertleşen conta sızdırır.
• Yiv temizliği: Yivlere bulaşan bal, polen tozu ya da propolis kapağın oturmasını engeller. Kapatmadan önce ağzı silin.
• Kapak sıkılığı: Kapak elle sıkıldığında boşluk kalmamalı, kap ters çevrildiğinde sızdırmamalıdır.
• Kapak uyumu: Farklı üreticilerin kapak ve kavanozları birbirine tam uymayabilir.
• Tek kullanımlık mühür: Satışta kapağın açılmadığını gösteren mühür ya da daralan film hem güven verir hem de nem girişini sınırlar.

Gıdaya uygunluk ve mevzuat

Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği ve Arı Ürünleri Tebliği, ambalajlar için gıda ile temas eden madde ve malzemelere ilişkin yönetmeliğin uygulanacağını belirtir. Pratikte bu, kabın gıda ile temasa uygun olduğunun tedarikçi tarafından belgelenmesi demektir. Ambalaj üzerindeki gıdaya uygunluk işareti ve tedarikçiden alınan uygunluk beyanı iyi bir başlangıçtır.

Ürünün etiketinde saklama koşulları da yer almalıdır: bal için serin ve kuru yer, arı sütü ve taze polen için soğukta saklama uyarısı.

Sık yapılan hatalar

• Yeniden kullanılan kokulu kap: Turşu, zeytin ya da baharat kavanozundaki koku contaya siner ve ürüne geçer.
• Büyük kaptan arı sütü kullanmak: Her açılış kaliteyi düşürür.
• Şeffaf kabı ışıkta tutmak: Arı sütü ve propolis ürünleri ışıkta bozulur; bal da renk ve aroma kaybeder.
• Nemli kaba ürün koymak: Yıkanıp tam kurumamış kap, kapalı olsa bile içeriye su sokar.
• Polen torbasını açık bırakmak: Kurutulmuş polen birkaç günde nem çeker ve yumuşar.