Besleme Aksesuarları

Besleme aksesuarları, yemliğin kendisi dışında beslemeyi güvenli ve pratik hâle getiren küçük parçalardır: delikli örtü tahtası ve kapağı, besleme kasnağı, yüzdürücü levhalar ve tırmanma ızgaraları, erişim konileri, delikli kavanoz kapakları, huni ve karıştırıcılar, uçuş deliği daraltıcıları ve suluk taşları. Bu küçük parçalar arıların boğulmasını, yemin dökülmesini ve yağmacılığı önlemede yemlik kadar önemlidir.

Besleme aksesuarları ne işe yarar?

Aynı yemlik, doğru aksesuarla güvenli, eksik aksesuarla tehlikeli olabilir. Örneğin yüzdürücüsü olmayan bir üst yemlikte bir gecede yüzlerce arı boğulabilir; kapağı kaybolmuş bir örtü tahtası deliği kovanın ısısını dışarı verir; daraltıcısı takılmamış bir kovan besleme sırasında yağmalanabilir. Aksesuarlar dört temel iş görür:

• Arıyı korumak: Boğulmayı önleyen yüzdürücü, ızgara ve erişim konileri.
• Yemi kümeye ulaştırmak: Örtü tahtası deliği, besleme kasnağı, delikli kapaklar.
• Yemi dökmeden hazırlamak ve taşımak: Ölçü kabı, karıştırıcı, huni, musluklu bidon.
• Koloniyi savunmak: Uçuş deliği daraltıcısı ve sızdırmaz kapaklar.

Delikli örtü tahtası ve besleme deliği

Örtü tahtası, kovanın çerçevelerinin üstünü kapatan iç kapaktır. Ortasındaki besleme deliği, kovanı tamamen açmadan kek, polen keki ya da ters kavanoz yemlik vermeyi sağlar. Delik kullanılmadığında sıkıca kapatılmalıdır; açık kalan delik kışın ısı kaybına, yazın ise arıların kapak altına petek örmesine yol açar.

Besleme kasnağı (ara kasnak)

Besleme kasnağı, kovan gövdesiyle aynı ölçüde, birkaç santim yüksekliğinde bir çerçevedir. Çıtalar ile kapak arasında kek, polen keki ya da şurup torbası için boşluk yaratır. Kasnağın yüksekliği yeme göre seçilir: kek için birkaç santim yeterlidir; kavanoz için daha yüksek bir kasnak ya da boş bir gövde gerekir. Kışın gereğinden yüksek kasnak, kümenin üstünde soğuk bir hava boşluğu bırakır.

Boğulmayı önleyen aksesuarlar

Arıların şurup içinde boğulması, beslemede en sık görülen ve en kolay önlenebilen kayıptır. Bunun için:

• Yüzdürücü levha ya da ağ: Şurubun üstünde yüzer, arılara basacak yüzey oluşturur. Tahta, gıdaya uygun plastik ağ ya da delikli levha olabilir.
• Tırmanma ızgarası: Çerçeve yemlik ve erişim yarıklarında arıların şuruba inip çıkmasını sağlayan tel ya da plastik ızgara.
• Dar kanallar: Oluklu ya da dairesel yemliklerde kanal genişliğinin dar tutulması arıların düşmesini engeller.
• Pürüzlü iç yüzey: Kaygan plastik yüzeyler zımparalanarak ya da uygun bir malzemeyle kaplanarak tutunmaya elverişli hâle getirilir.

Erişim konisi ve yemlik kapakları

Üst yemliklerde arılar yeme bir yarık ya da bacadan ulaşır. Bu yolun üstüne takılan erişim kapağı ya da şeffaf koni, arıların şurup haznesine yayılmasını engeller ve yemliği arıyla karşılaşmadan doldurmanızı sağlar. Şeffaf kapaklar, kovanı açmadan arıların yeme gelip gelmediğini görmenize de yardım eder. Kapağı kaybolmuş ya da kırılmış bir üst yemlik kullanılmamalıdır.

Delikli kavanoz ve kova kapakları

Ters çevrilen kap yemliklerinde işi yapan parça kapaktır. Kapaktaki küçük delikler (ya da ince tel örgü) şurubun vakumla yerinde kalmasını, arıların ise damla damla almasını sağlar. Delikler fazla büyükse şurup akar ve kovanı ıslatır; fazla az ya da küçükse arılar yeterince hızlı alamaz. Kabı kovana koymadan önce kovanın dışında ters çevirip birkaç damla akmasını beklemek, vakumun oturmasını sağlar ve kovan içine damlamayı azaltır.

Yem hazırlama ve taşıma aksesuarları

• Ölçü kabı ve tartı: Şurup oranları ağırlıkçadır; ince şurup 1 : 1, koyu şurup 2 : 1.
• Karıştırıcı: Tahta kaşık, paslanmaz kürek ya da büyük miktarlar için matkaba takılan gıdaya uygun karıştırma ucu.
• Huni ve musluklu bidon: Yemliği dökmeden doldurmanın en kolay yolu. Dökülen şurup yağmacılık demektir.
• Yağlı kâğıt ve streç film: Kek ve polen kekinin üstünü kapatıp kurumasını önler.
• Kapaklı saklama kapları: Hazırlanan yemi karınca, fare ve tozdan korur.

Uçuş deliği daraltıcısı

Besleme dönemi, özellikle akım bittiğinde, yağmacılığın en kolay başladığı dönemdir. Uçuş deliği daraltıcısı, girişi birkaç arının geçebileceği genişliğe indiren basit bir tahta ya da metal parçadır. Bekçi arılar dar girişi çok daha kolay savunur. Zayıf koloniler, bölmeler ve yeni oğullar beslenirken daraltıcı mutlaka takılmalıdır. Sıcak havada tamamen kapatmak yerine, havalandırmayı engellemeyecek bir açıklık bırakılır.

Suluk ve konma taşları

Arılığın suluğu da besleme aksesuarlarındandır. Arılar kekteki şekeri çözmek, yavru beslemek ve kovanı serinletmek için su taşır. Sığ bir kaba konan taşlar, çakıl, yosun ya da yüzen tahta parçaları arılara güvenli bir konma yeri sağlar. Suluğa şeker ya da ilaç katılmaz; şekerli su açık besleme olur ve yağmacılığı başlatır. Ayrıntılar Besleme İstasyonları sayfasındadır.

Besleme aksesuarları karşılaştırma tablosu

Aksesuar	İşlevi	Dikkat
Delikli örtü tahtası	Kovanı açmadan kek ve kavanoz vermek	Kullanılmayınca deliği kapatın
Besleme kasnağı	Kek ve polen keki için boşluk	Kışın gereğinden yüksek olmasın
Yüzdürücü / ızgara	Boğulmayı önlemek	Her yemlikte bulunmalı
Erişim konisi / kapağı	Arıların hazneye dağılmasını önlemek	Kırık kapakla yemlik kullanmayın
Delikli kapak	Ters kap yemliği	Delik boyu dengeli olmalı
Huni, musluklu bidon	Dökmeden doldurmak	Yalnız yem için kullanın
Uçuş deliği daraltıcısı	Yağmacılığa karşı savunma	Havalandırmayı kesmeyin
Suluk ve konma taşları	Temiz su sağlamak	Şeker katmayın, suyu tazeleyin

Aksesuarların temizliği ve saklanması

• Yüzdürücüler, ızgaralar ve kapaklar şurup kalıntısı tutar; her beslemeden sonra sıcak suyla yıkanıp kurutulmalıdır.
• Kovanlar arasında temizlenmeden dolaştırılan aksesuar, hastalık etkenlerini taşıyabilir. Hastalık şüphesi olan ya da ölmüş koloniden çıkanları ayrı tutun.
• Ahşap parçaları kuru yerde saklayın; nemli depoda küflenir ve çarpılır.
• Plastik parçaları güneşte uzun süre bırakmayın; kırılganlaşabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yüzdürücüsüz besleme: Boğulma kayıpları çoğu zaman fark edilmez; yemlikte ölü arı birikiyorsa aksesuar eksiktir.
• Örtü tahtası deliğini açık unutmak: Kışın ısı kaybı, yazın kapak altına düzensiz petek.
• Kimyasal kaplarını yem kabı yapmak: Tarım ilacı, boya ve yağ bidonları temizlense bile kullanılmaz.
• Daraltıcısız besleme: Zayıf koloniler besleme sırasında kolayca yağmalanır.
• Dökülen şurubu bırakmak: Kovan üstüne ve önüne damlayan şurup, yağmacı arıları ve eşek arılarını çeker.