Nosema Hastalığı Kontrol Ürünleri

Nosema hastalığı kontrol ürünleri, ergin arının bağırsağına yerleşen Nosema apis ve Nosema ceranae (yeni adıyla Vairimorpha) sporlarına karşı kullanılan ya da bu amaçla satılan ürünlerdir. Geçmişte kullanılan ilaç (fumagilin) bugün birçok ülkede ruhsatlı değildir; "nosema destek" diye satılan bitkisel ve probiyotik ürünlerin etkinliğine dair kanıt ise sınırlıdır. Nosema kontrolünün gerçek araçları; mikroskopla tanı, petek yenileme, petek dezenfeksiyonu, iyi beslenme ve temiz sudur.

Önce tanı: nosema gözle anlaşılmaz

Nosema belirtileri özgül değildir. N. apis çoğunlukla kış sonu ve ilkbaharda ishal lekeleriyle kendini gösterir; N. ceranae ise yıl boyu bulunabilir ve çoğu zaman leke yapmadan koloniyi sessizce zayıflatır. Kovan önünde dışkı lekesi görmek nosemayı kanıtlamaz; leke görmemek de dışlamaz. Bu yüzden herhangi bir ürün kullanmadan önce mikroskopla tanı şarttır.

Mikroskopla spor sayımı

1. Uçuş deliğine dönen yaşlı tarlacılardan yaklaşık 30 arılık örnek alın; genç kuluçka arıları sonucu olduğundan iyi gösterebilir.
2. Arıların karınlarını az miktar suyla ezin, bir damlayı lam üzerine koyun.
3. 400 kat büyütmede parlak kenarlı, oval, pirinç tanesine benzeyen sporları arayın; yoğunluğu sayım kamarasıyla ölçün.
4. N. apis ile N. ceranae'yi güvenilir biçimde ayırmak için laboratuvarda moleküler test (PCR) gerekir.

Örneği yılda en az iki kez, ilkbahar başında ve sonbaharda almak eğilimi görmeyi sağlar. Mikroskobunuz yoksa arı örneğini alkolde ya da dondurarak saklayıp laboratuvara gönderin; hangi arıdan, kaç tane ve nasıl gönderileceğini önceden sorun.

Nosema ilacı var mı? Ürün grupları ve kanıt durumu

Kısacası, nosema için kovanda arıya verilip hastalığı güvenilir biçimde iyileştiren ve yaygın olarak ruhsatlı bir ürün yoktur. Ülkenizde ruhsatlı bir seçenek olup olmadığını ve bal hasadıyla ilgili kısıtlamaları veteriner hekiminize sorun. Kendi başınıza antibiyotik ya da internette önerilen karışımları kullanmayın; balda kalıntı bırakır ve sorunu çözmez.

Petek dezenfeksiyonu: asetik asit ve petek yenileme

Nosema sporları dışkıyla petekte birikir ve bir sonraki mevsim yeniden bulaşma kaynağı olur. Bu yüzden en etkili "kontrol ürünü" aslında temiz petektir.

• Petek yenileme: Her yıl koyulaşmış eski peteklerin bir kısmını çıkarıp temel petek verin. Dışkı bulaşmış petekleri kademeli olarak döngüden çıkarın.
• Asetik asit buharı: Hastalıklı ya da ölmüş kolonilerden kalan boş, balsız petekler kapalı bir gövde istifinde asetik asit buharıyla dezenfekte edilebilir. Asit aşındırıcıdır; eldiven, gözlük ve maske kullanın, işlemi açık havada ve arısız ortamda yapın, metal parçaları koruyun. Petekleri kovana koymadan önce iyice havalandırın.
• Kovan gövdesi ve dip: Kazıyarak temizleyin; ahşap yüzeyler alevle kavrulabilir.
• Petek alışverişi: Hastalıklı koloniden çıkan çerçeveleri sağlıklı kolonilere vermeyin.

Nosema'ya karşı destek: beslenme ve su

Nosema'nın koloniye verdiği zarar, varroa, virüsler, yetersiz beslenme ve tarım ilacı maruziyetiyle birleştiğinde belirgin biçimde artar. Bu yüzden destek ürünlerinden önce temel koşulları düzeltin:

1. Beslenme: Nektar kıtlığında zamanında şurup, ilkbaharda polen yetersizse polen ya da polen ikamesi verin. Kışlık stokta sindirimi zor salgı ballarının ağırlıkta olmamasına dikkat edin.
2. Temiz su: Arılığa yakın, temiz ve sık yenilenen bir su kaynağı kurun; durgun, kirli ortak su kaynakları spor bulaştırabilir.
3. Varroayı kontrol altında tutun: Toplam baskıyı azaltmanın en önemli adımıdır.
4. Nem ve havalandırma: Kovanı hafif öne eğimli ve yerden yüksekte tutun; nemli kovan N. apis sorununu artırır.
5. Genç ana arı ve güçlü koloni: Israrla tekrarlayan kolonilerde ana arıyı yenileyin, zayıf kolonileri tanı netleştikten sonra birleştirin.

Destek ürünü alırken nelere bakmalı?

• Ruhsat ya da kayıt: Üründe veteriner ürünü ruhsatı mı var, yoksa yalnızca yem katkısı mı? "Tedavi eder" iddiası taşıyan ama ruhsatı olmayan ürüne güvenmeyin.
• İçerik: Etken maddeler ve miktarları açıkça yazılmalı; "gizli formül" iddiası bir uyarı işaretidir.
• Bal hasadı uyarısı: Ballık takılıyken kullanılabilir mi, bekleme süresi var mı?
• Bağımsız deneme: Üretici broşürü dışında bağımsız saha çalışması var mı?
• Kendi ölçümünüz: Kullanırsanız, öncesi ve sonrası spor sayımı yaptırarak işe yarayıp yaramadığını görün.