Kovan temizleme fırça ve telleri

Kovan temizleme fırçaları ve telleri; kovan gövdesi, taban tahtası, çerçeve ve ana arı ızgarası gibi parçalardan propolis, mum, dışkı ve döküntüyü temizlemek için kullanılan tel fırça, sert plastik fırça, çelik tel yumak ve oluk temizleyici gibi aletlerdir. Kazıyıcı ve levyeden sonra kalan ince tabakayı ve köşeleri temizleyerek dezenfeksiyona hazır yüzey sağlarlar. Arıların üzerindeki kovanlarda değil, boşaltılmış parçalarda kullanılırlar.

Kovan temizleme fırçası ne işe yarar?

Arılar kovanın iç yüzeylerini ve çerçeveleri sürekli propolis ile sıvar, çıtaların üstüne ve aralarına köprü peteği örer; taban tahtasında ölü arı, mum kırıntısı ve dışkı birikir. Kalın tabakalar levyeyle kazınır, ama köşelerde, çerçeve oluklarında ve ahşabın gözeneklerinde ince bir tabaka kalır. Temizleme fırçaları ve tellerinin işi bu son tabakayı almaktır.

Bu temizliğin iki amacı vardır:

• Hijyen: Dezenfeksiyon ancak temiz yüzeyde işe yarar. Propolis ve mum tabakası alevin ya da dezenfektanın yüzeye ulaşmasını engeller.
• Kullanım kolaylığı: Temiz kulak yatağına oturan çerçeve rahat kayar, katlar düz oturur, ana arı ızgarası işçi arıların geçişini engellemez.

Kovan temizleme fırça ve teli çeşitleri

Tel fırça

Çelik ya da pirinç telli, ahşap ya da plastik saplı fırçadır. Kazınmış ahşap yüzeylerdeki ince propolis ve mum tabakasını, taban tahtasındaki yapışık döküntüyü ve köşeleri temizler. Pirinç tel daha yumuşaktır ve ahşabı daha az aşındırır; çelik tel daha hızlı çalışır. Ahşabı tüylendirecek kadar bastırmayın.

Sert plastik fırça

Plastik kovan, köpük kovan, plastik çerçeve, besleyici ve plastik ızgara için uygundur; tel fırça bu yüzeyleri çizer. Sıcak sodalı su ile birlikte kullanılır.

Çelik tel yumak (bulaşık teli)

Metal ana arı ızgarası, uçuş deliği daraltıcısı, metal kapak ve aletler gibi metal parçalardaki inatçı kalıntılar için kullanılır. Dağılan tel parçacıklarının kovanda kalmamasına dikkat edin.

Çerçeve oluğu ve kulak yatağı temizleyici

Çerçeve üst çıtasındaki temel petek oluğunu ve kovanın çerçeve kulaklarının oturduğu yatağı temizleyen dar uçlu kazıyıcılardır. Kovan levyesinin dar ucu ya da küçük bir oluk kazıyıcısı iş görür.

Uzun saplı taban kazıyıcı

Kovanı açmadan uçuş deliğinden sokularak taban tahtasındaki ölü arı ve döküntüyü dışarı çekmeye yarayan uzun, ucu bükük aletlerdir. Kış sonunda, kovan açılamayacak kadar serin günlerde uçuş deliğinin tıkanmasını önlemek için kullanılır.

Kovan parçaları adım adım nasıl temizlenir?

1. Boşaltın ve ayırın: Kovanı arıdan ve peteklerden boşaltın; gövde, taban, kapak, ızgara ve çerçeveleri ayırın. Hastalık şüphesi olan kovanın malzemesini diğerlerinden ayrı tutun.
2. Kaba kazıma: Levye ve geniş kazıyıcıyla kalın propolis, köprü peteği ve mumu alın. Kazıntıyı bir kovada ya da örtü üzerinde toplayın; yere dökmeyin.
3. Fırçalama: Tel fırçayla köşeleri, birleşim yerlerini ve kulak yataklarını fırçalayın. Taban tahtasındaki yapışık döküntüyü fırçayla gevşetip süpürün.
4. Yıkama (gerekiyorsa): Plastik ve metal parçaları sıcak su ve çamaşır sodası çözeltisinde sert plastik fırçayla yıkayın, durulayın.
5. Dezenfeksiyon: Ahşap ve metal parçaları pürmüzle alevleyin; plastik ve köpük parçalar için uygun dezenfektan kullanın. Ayrıntı: "Pürmüz ve Dezenfeksiyon" sayfası.
6. Kurutma ve saklama: Parçalar tamamen kuruyunca kapalı, fare ve güve girmeyen bir yerde saklayın.

Ana arı ızgarası nasıl temizlenir?

Ana arı ızgarası zamanla mum ve propolisle tıkanır; tıkalı ızgara işçi arıların bal katına geçişini zorlaştırır.

• Dondurma yöntemi: Izgarayı bir süre derin dondurucuda tutmak mum ve propolisi kırılgan hâle getirir; ardından kazıyıcı ve fırçayla kolayca dökülür. Plastik ızgaralar için en nazik yöntemdir.
• Metal ızgara: Kazındıktan sonra tel yumak ve tel fırçayla temizlenebilir; kısa ve dikkatli alevleme mumu eritir. Telleri eğmemeye dikkat edin; aralığı açılan ızgara ana arıyı geçirir.
• Plastik ızgara: Alevlenmez; dondurup kazıyın, sıcak sodalı suyla sert plastik fırçayla yıkayın.

Temizleme fırçası ve teli seçerken nelere bakılır?

• Yüzeye uygunluk: Ahşap ve metal için tel fırça; plastik ve köpük için sert plastik fırça.
• Tel kalitesi: Kolay dökülen teller kovanda kalır ve eli batırır; sağlam gövdeli fırça seçin.
• Sap: Eldivenle rahat kavranan, suya dayanıklı sap.
• Boyut: Geniş yüzeyler için geniş fırça, köşe ve oluklar için dar uçlu fırça ya da küçük diş fırçası boyutunda tel fırça.

Fırçaların kendisi nasıl temizlenir?

Temizlik aletleri de hastalık taşıyabilir. Kullanımdan sonra kalıntıları tarayıp sıcak sodalı suda yıkayın, kurutun. Hastalıklı kovanda kullanılan fırçayı ayrı tutun; tel fırçalar alevlenebilir, plastik fırçalar ise gerekirse yenilenmelidir. Arı fırçası (arıları süpürmekte kullanılan yumuşak fırça) ile kovan temizleme fırçasını birbirine karıştırmayın; arı fırçası hakkında bilgi "Arı Fırçaları" sayfasındadır.

Sık yapılan hatalar

• Kazımadan fırçalamak: Kalın propolis fırçayı tıkar, iş uzar.
• Plastik ve köpük kovanda tel fırça kullanmak: Yüzey çizilir, çizikler kir ve spor tutar.
• Arılı kovanda sert fırça kullanmak: Temizlik fırçaları boş parçalar içindir; arılar ezilir ve kızar.
• Kazıntıyı arılıkta bırakmak: Yağmacılığı, balmumu güvesini ve karıncaları çeker.
• Izgara tellerini bükmek: Ana arı geçer, ızgara işlevini yitirir.