Koloni Güçlendirme

Koloni güçlendirme, zayıf kalmış bir arı kolonisini kapalı yavru takviyesi, arı takviyesi, alan daraltma, besleme, ana arı yenileme ya da birleştirme yoluyla kaynağı değerlendirebilen ve kendini savunabilen bir birime dönüştürme işidir. İlk adım her zaman zayıflığın sebebini bulmaktır; sebebi bilinmeden yapılan takviye, sağlıklı kolonilerin gücünü boşa harcar.

Zayıf koloni neden tehlikelidir?

Zayıf bir koloni tek başına kolay toparlanmaz. Az arı, az yavru ısıtabilir; az tarlacı, az nektar getirir. Girişini savunamaz, yağmacı arılara ve eşek arılarına açıktır. Mum güvesi ve küçük kovan zararlıları boş kalan petekleri hızla işgal eder. Ayrıca zayıf koloniler yağmalandığında hastalık ve akarlar yağmacı kolonilerle arılığa yayılır.

Koloni neden zayıf? Önce sebebi bulun

Kapalı yavru ile güçlendirme (denkleştirme)

En yaygın ve en etkili yöntemdir. Güçlü bir koloniden çıkmak üzere olan kapalı yavru çerçevesi alınıp zayıf koloniye verilir. Birkaç gün içinde bu çerçeveden yüzlerce genç arı çıkar ve zayıf koloniye katılır.

1. Kaynak koloniyi seçin: Sağlıklı, güçlü ve gerekirse oğul baskısı taşıyan bir koloni.
2. Doğru çerçeveyi seçin: Büyük bölümü kapalı ve kapakları yer yer açılmaya başlamış yavru çerçevesi.
3. Ana arıyı kontrol edin: Çerçevede ana arının olmadığından emin olun.
4. Arıları silkeleyin: Çerçevenin üzerindeki arıları kaynak kovana silkeleyerek kavga riskini azaltın.
5. Yavru alanının yanına yerleştirin: Zayıf koloninin yavru alanına bitişik, ısıtabileceği yere koyun.
6. Bir seferde bir çerçeve: Zayıf koloni fazlasını ısıtamaz; bir hafta sonra gerekirse ikinci çerçeve verilir.

Açık yavru yerine kapalı yavru tercih edilir: açık larvalar bol bakıcı arı ister ve zayıf koloni bu yükü taşıyamaz. Bu yöntem aynı zamanda güçlü koloninin oğul baskısını da düşürür; tek işlemle iki fayda sağlar.

Arı takviyesi ve yer değiştirme

• Genç arı silkeleme: Güçlü koloninin yavru çerçevelerinden genç bakıcı arılar zayıf koloniye silkelenebilir. Genç arılar yeni kovanda kalma eğilimindedir; kavgayı azaltmak için hafif duman ya da kokuyu eşitleyen ince şurup püskürtme uygulanabilir.
• Kovan yerlerini değiştirme: Nektar akımı döneminde, güçlü ve zayıf kovanın yerleri gündüz değiştirilir. Güçlü kovanın tarlacıları eski yere, yani zayıf kovana döner. Yalnızca iki koloni de sağlıklıysa ve bol kaynak varken uygulanmalıdır; kıtlıkta kavgaya yol açabilir.

Alanı daraltma: en ucuz güçlendirme

Zayıf koloni geniş bir alanı ısıtamaz ve savunamaz. Fazla katı alın, bölme tahtasıyla koloniyi arının kapladığı çerçeve sayısına indirin, uçuş deliğini daraltın. Kovanın hacmi arı sayısına uyduğunda yavru ısınır, stok savunulur, güve ve yağmacılık riski düşer.

Bu yöntem hiçbir kaynak harcamadan yapılır ve çoğu zaman en çok işe yarayandır. Çok küçük kolonileri çekirdek kovana aktarmak da aynı amaca hizmet eder.

Besleme: enerji verir, arı sayısı vermez

Stoku olmayan kolonide besleme zorunludur. Ancak şurubun tek başına koloniyi büyütmediği unutulmamalıdır: şurup enerji verir, yavru üretimi için gereken proteini ise polen sağlar.

• İnce şurup (yaklaşık 1 ölçü şekere 1 ölçü su), ılık dönemde yavru üretimini uyarır.
• Polen ya da polen ikamesi, doğada polen yokken yavru büyütülmesi isteniyorsa anlamlıdır.
• Zayıf koloniyi kovan içinden ve akşam besleyin; dışarıya dökülen şurup yağmacılığı başlatır.

Ana arı yenileme

Zayıflığın sebebi ana arıysa diğer bütün müdahaleler geçicidir. Genç ve iyi çiftleşmiş bir ana arı, uygun mevsimde koloniyi birkaç hafta içinde toparlar.

• Yaşlı ya da sorunlu ana arı bulunup alınır; koloni birkaç saat ile bir gün anasız bırakılır.
• Yeni çiftleşmiş ana arı, kek tıkaçlı tanıtım kafesiyle verilir; kovan yaklaşık bir hafta açılmaz.
• Yalancı ana (yumurtlayan işçi) olan kolonide ana arı genellikle kabul edilmez; bu kolonileri sağlam bir koloniyle birleştirmek ya da arılarını arılık içinde silkeleyip dağıtmak daha gerçekçidir.

Birleştirme: iki zayıftan bir güçlü koloni

Koloni çok zayıfsa ya da mevsim geç kalmışsa güçlendirmek yerine birleştirmek daha akılcıdır. Kışa zayıf giren koloni çoğu zaman kaybedilir; birleştirilmiş koloni ise kışı çıkarır ve baharda bölünerek sayı geri kazanılabilir.

1. Hangi ana arının kalacağına karar verin; diğerini alın.
2. Güçlü koloninin kuluçkalığının üstüne tek kat gazete koyun ve birkaç küçük yarık açın.
3. Zayıf koloniyi gövdesiyle birlikte gazetenin üstüne yerleştirin.
4. Arılar gazeteyi bir-iki günde kemirir; bu sürede kokular karışır ve kavga azalır.
5. Bir hafta sonra çerçeveleri düzenleyin, boş kalan çerçeveleri çıkarın.

Hastalıklı koloni birleştirilmez. İki koloniden biri anasızsa ve uzun süredir anasızsa (yalancı ana varsa) birleştirme daha dikkatli yapılmalıdır.

Güçlendirme için doğru zaman

Güçlendirme ilkbahar ve yaz başında en anlamlıdır; koloninin önünde büyüme mevsimi vardır ve verilen her yavru çerçevesi katlanarak geri döner. Sonbaharda zayıf bir koloniyi güçlendirmeye çalışmak çoğu zaman güçlü kolonileri zayıflatır ve kaynak israfıdır; bu dönemde birleştirmek daha doğrudur.

Sık yapılan hatalar

• Sebebi bulmadan takviye: Ana arı ya da hastalık sorunu varsa verilen yavru boşa gider.
• Açık yavru vermek: Zayıf koloni bakamaz, yavru üşür.
• Aynı anda çok çerçeve vermek: Isıtılamayan yavru ölür.
• Ana arıyı yanlışlıkla taşımak: Güçlü koloni anasız kalır.
• Güçlü koloniyi aşırı zayıflatmak: Bağışçı koloniden ana kaynak öncesi fazla çerçeve almak, iki orta koloni ve düşük bal verimi demektir.