Apilarnil

Apilarnil, erkek arı larvalarının içinde bulundukları besinle birlikte ezilip homojen bir karışım haline getirilmesiyle elde edilen arı ürünüdür; literatürde erkek arı larvası homojenatı olarak da geçer. Hammaddesi, varroa mücadelesinde zaten kesilip atılan erkek arı yavrusudur. Üretimi doğru hasat zamanı, sıkı hijyen ve kesintisiz soğuk zincir ister; insan sağlığına etkileri üzerine bilgi ise hâlâ sınırlıdır.

Apilarnil nedir, adı nereden gelir?

Apilarnil, genç erkek arı (kör arı, dron) larvalarının, gözlerindeki besin ile birlikte toplanıp homojenize edilmesiyle hazırlanan açık krem renkli, koyu kıvamlı bir üründür. Ürünü ilk tanımlayan Romen araştırmacı Nicolae Iliesiu'dur; ad, api (arı), lar (larva) ve araştırmacının adından türetilen nil hecelerinin birleşimidir.

Taze haliyle çok çabuk bozulduğu için piyasada daha çok dondurulmuş, dondurularak kurutulmuş (liyofilize) toz ya da bal ile karıştırılmış biçimde bulunur.

Neden erkek arı larvası?

Varroa akarı, üremek için erkek arı yavrusunu işçi yavrusuna göre çok daha fazla tercih eder. Bu yüzden arıcılar ilkbahar ve yaz başında kovana erkek arı peteği (kesim çerçevesi) verir, arıların bu peteğe erkek arı yavrusu yetiştirmesini sağlar ve yavru sırlandıktan sonra peteği keserek akarları kovandan uzaklaştırır.

Kesilen bu yavru çoğu zaman atılır. Apilarnil, aynı materyali değerlendirme fikrine dayanır: doğru planlandığında üretim, koloniye ek bir yük getirmeden varroa mücadelesinin yan ürünü olarak yapılabilir.

Apilarnil ne zaman hasat edilir?

Erkek arının gelişimi yumurtadan ergin çıkışa kadar yaklaşık 24 gün sürer: yaklaşık 3 gün yumurta, 6–7 gün açık larva, ardından sırlı gözde pupa dönemi. Apilarnil için hedeflenen evre, larvaların yaklaşık yedi günlük olduğu, yani yumurtlamadan 10 gün kadar sonra gözlerin sırlanmaya başladığı dönemdir.

Bu aşamada larva iri, yumuşak, parlak beyazdır ve gözde hâlâ bir miktar besin bulunur. Daha geç alınırsa larva pupaya dönüşmeye başlar, ürünün bileşimi ve kıvamı değişir. Daha erken alınırsa larvalar küçüktür ve verim düşer.

Yaşları aynı larvalar elde etmek için ana arının erkek arı peteğine yumurtladığı tarih not edilmeli; gerekirse çerçeve birkaç gün sonra kontrol edilerek yumurtlamanın başladığı gün kesinleştirilmelidir.

Apilarnil nasıl hazırlanır? Adım adım

1. Kesim çerçevesini verin: Güçlü, sağlıklı bir koloniye erkek arı peteği ya da yalnız üst çıtası temel petekli boş çerçeve verin; arılar alt kısma erkek arı gözleri örer.
2. Tarihi kaydedin: Ana arının erkek gözlere yumurtlamaya başladığı günü not edin.
3. Zamanında alın: Yumurtlamadan yaklaşık 10 gün sonra, larvalar sırlanmaya başlarken çerçeveyi alın; arılarını fırçayla temizleyin.
4. Soğuk ortamda çalışın: Çerçeveyi hemen serin ve temiz işleme alanına taşıyın; sırlanmış gözlerin kapağını bıçak ya da çatalla açın.
5. Larvaları çıkarın: Larvalar besinleriyle birlikte pens, küçük kaşık ya da vakumlu toplayıcıyla alınır. Pupa evresine geçmiş, rengi değişmiş ya da hastalık belirtisi gösteren larvalar ayrılır.
6. Homojenize edin: Toplanan kitle temiz bir karıştırıcıda pürüzsüz bir karışım haline getirilir.
7. Süzün: Mum kırıntıları ve kaba parçalar ince bir süzgeçten geçirilerek ayrılır.
8. Hemen soğutun: Ürün vakit kaybetmeden küçük kaplara bölünür ve dondurulur ya da dondurarak kurutmaya gönderilir.

Apilarnil nasıl saklanır? Soğuk zincir

Apilarnil, arı sütü gibi bozulmaya çok açıktır. Yüksek su ve protein içeriği nedeniyle oda sıcaklığında kısa sürede bozulur, koku ve renk değiştirir.

• Toplama anından soğuk tutun: Arılıkta soğutucu kutu, işleme alanında buzdolabı hazır olsun.
• Uzun süre için dondurun: −18 °C ve altında, porsiyonlara bölünmüş olarak saklayın.
• Kurutma seçeneği: Dondurarak kurutulmuş toz, suyu alındığı için daha dayanıklıdır; yine de nemden, ışıktan ve ısıdan korunmalıdır.
• Kap: Koyu renkli, hava almayan, gıdaya uygun kap kullanın.
• Yeniden dondurmayın: Çözülmüş ürün tekrar dondurulmaz.

Varroa ve kalıntı konusunda nelere dikkat edilmeli?

Erkek arı yavrusu, varroanın en çok bulunduğu yerdir. Ürün olarak kullanılacak larvaların alındığı çerçevelerde akar varlığı dikkate alınmalıdır. Larvaları çıkarırken akarlar da ürüne karışabilir; akarı yoğun çerçevelerden ürün alınmaması, süzme ve ayıklamanın özenle yapılması gerekir.

• Zamanlama: Kesim çerçevesinin varroa amacına hizmet etmesi için gözler sırlandıktan sonra, erkek arılar çıkmadan kesilmesi gerekir. Ürün toplamak uğruna çerçeveyi kovanda unutmak, akarların çoğalıp koloniye yayılmasına yol açar ve yöntemi tersine çevirir.
• İlaç kalıntısı: Apilarnil üretilen kolonide varroa ilaçları, ürünün alındığı dönemde kullanılmamalıdır. Kullanılan petek ve temel petek de kalıntıdan arınmış mumdan olmalıdır.
• Hastalık: Yavru hastalığı belirtisi gösteren koloniden ürün alınmaz.

Apilarnil hakkında ne biliniyor?

Apilarnil, bal, polen ve arı sütüne göre çok daha az araştırılmış bir üründür. Bileşimi üzerine yapılan çalışmalar ürünün protein, amino asit, yağ, şeker, vitamin ve mineraller içerdiğini, bazı çalışmalar ise düşük düzeyde hormon benzeri bileşikler bulunduğunu bildirir. Bileşim, larvanın yaşına, kolonilerin beslenmesine ve işleme biçimine göre değişir.

İnsanlardaki etkilerine dair güvenilir kanıt sınırlıdır. Bu nedenle ürünü tanıtırken hastalık tedavisi ya da sağlık iddiasında bulunmamak gerekir; gıda ürünlerinde tedavi iddiası çoğu ülkede yasaktır. Arı ürünlerine alerjisi olan kişilerde tepki görülebileceği de unutulmamalıdır.

Apilarnil üretmeye başlamadan önce

• Pazarı araştırın: Apilarnil, bal ya da polen kadar bilinen bir ürün değildir; satış imkânını önceden netleştirin.
• Soğuk zinciri kurun: Dondurucu kapasitesi ve soğuk taşıma olmadan üretime başlamayın.
• Mevzuatı öğrenin: Gıda işletmesi kaydı, etiketleme ve satış kurallarını il/ilçe tarım müdürlüğünden öğrenin.
• Kayıt tutun: Koloni, yumurtlama ve hasat tarihi, miktar ve saklama koşulu her parti için kaydedilmelidir.