Kovan İçi Zararlılar

Kovan içi zararlılar, kovana yerleşip petekle, balla, polenle ya da yavruyla beslenen ya da barınak olarak kullanan canlılardır: mum güveleri, küçük kovan böceği, ölü baş kelebeği, fareler, karıncalar ve arı biti. Çoğu güçlü kolonide sorun olmaz; kovanda zararlı görmek çoğu zaman koloninin zayıfladığının ya da alanının fazla geldiğinin işaretidir. İstisna, ihbarı zorunlu olan küçük kovan böceğidir.

Nasıl yaklaşmalı?

1. Zararlıyı tanıyın: larva mı, ergin mi, iz mi (ipek, dışkı, kemirilmiş petek)?
2. Koloninin gücüne bakın: arılar çerçevelerin kaçını örtüyor, ana ve yavru durumu nasıl? Zararlı çoğu zaman sonuçtur, neden değil.
3. Alanı koloniye göre ayarlayın: örtülmeyen çerçeveleri ve boş katları alın, uçuş deliğini daraltın.
4. Depoyu ve arılığı temizleyin: korumasız petek, açıkta bırakılmış süzme artığı ve ölmüş kovanlar zararlıyı arılığa çeker.

Gruptaki başlıca zararlılar

Mum güveleri

Larvaları koyu kuluçkalık peteklerindeki gömlek kalıntıları ve polenle beslenir; peteği ipek tüneller ve dışkıyla tahrip eder. Güçlü kolonide arılar larvayı temizler; asıl zarar depolanan petekte ve arıların örtemediği çerçevelerde görülür. Depodaki petek dondurularak ve kapalı, serin, aydınlık yerde saklanarak korunur. Ayrıntılar Büyük Mum Güvesi sayfasındadır.

Küçük kovan böceği: farklı ve ihbarlı

Afrika kökenli bu böcek birçok kıtaya yayılmış, Avrupa'da İtalya'nın güneyinde bulunmuştur. Türkiye'de ihbarı zorunlu hastalık ve zararlılar arasındadır. Diğer kovan içi zararlılardan iki önemli farkı vardır:

• Güçlü kolonilerde bile sorun olabilir; larvaları bala maya bulaştırır, bal sulanır, köpürür, ekşi kokar ve kovandan taşar.
• Larva olgunlaşınca kovandan çıkar ve pupa evresini toprakta geçirir; mücadele yalnız kovan içinde yapılamaz.

Mum güvesi larvasından ayrımı: Böcek larvasının sırtında iki sıra diken bulunur ve yalnız başa yakın üç çift belirgin bacağı vardır; karın boyunca yalancı bacak yoktur, ipek örmez. Şüpheli bir böcek ya da larva görürseniz örneği alkollü kapta saklayın, kovanlardan çerçeve ve bal taşımayı durdurun ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirin.

Fareler ve diğer ziyaretçiler

Fareler sonbaharda, arılar kümeleşip uçuş deliğini savunamaz hale gelince kovana girer; petekleri kemirir, yuva yapar ve kovanı kirletir. Kış öncesi uçuş deliğine fare kapağı ya da delikli sac takmak en etkili önlemdir; kapak arıların geçişine ve ölü arıların atılmasına izin verecek boyutta olmalıdır.

Ölü baş kelebeği yaz sonunda geceleri kovana girip bal emer; zaman zaman kovanda sokularak ölmüş halde bulunur. Kelebek iri olduğu için daraltılmış uçuş deliği çoğu zaman yeterli korumadır. Karıncalar genellikle ikincil sorundur ve zayıf koloniyi ya da dökülen şurubu hedefler. Arı biti ise arı üzerinde yaşayan kanatsız bir sinektir; akara benzer ama altı bacağı vardır ve genellikle zararsızdır.

Mevsim takvimi

Ortak önlemler

• Koloniyi güçlü tutun: tek en etkili önlem budur.
• Alanı daraltın: arıların örtemediği çerçeveleri ve boş katları kovanda bırakmayın.
• Kovan çatlaklarını kapatın, dip tahtasını düzenli temizleyin.
• Peteği korumalı depolayın: dondurun, kapalı ve serin yerde saklayın.
• Hasadı bekletmeyin: alınan ballıkları kısa sürede süzün, artıkları kapalı tutun.
• Kimyasal kullanmayın: naftalin gibi maddeler mumda ve balda kalıntı bırakır; kovan içinde böcek ilacı kullanılmaz.