Koloni Birleştirme

Koloni birleştirme, iki bal arısı kolonisinin tek ana arı altında, kavga etmeden tek ve güçlü bir koloni hâline getirilmesidir. Zayıf ya da anasız koloniyi kışa ayrı sokmak yerine birleştirmek çoğu durumda daha doğru karardır; en güvenli yöntem gazete kâğıdıyla yavaş birleştirmedir.

Koloni birleştirme neden yapılır?

Arıcılıkta güç, koloni sayısından daha önemlidir. Kışa zayıf giren koloni kümesini ısıtmakta zorlanır, stokunu verimsiz tüketir ve ilkbahara çoğu zaman ya ölü ya da işe yaramayacak kadar zayıf çıkar. İki zayıf koloniyi birleştirmek, ikisini de kaybetme riskini tek güçlü koloniye çevirir.

Birleştirme başarısızlık değil, kaynak yönetimidir: arıları, stoku ve petekleri en verimli biçimde kullanmanın yoludur.

Hangi durumlarda koloniler birleştirilir?

• Kışa zayıf giren koloniler: Sonbaharda birkaç çerçeveyi ancak örten koloniler, güçlü bir koloniyle ya da birbirleriyle birleştirilir.
• Anasız koloni: Ana arı kaybedilmiş ve yumurtalı çerçeve ya da yeni ana arı verilemiyorsa (örneğin sonbaharda, erkek arı kalmadığında) birleştirme en güvenli çıkıştır.
• Yalancı ana (yumurtlayan işçi) kolonisi: Bu koloni kendi başına düzelmez; yeni ana arıyı da çoğu zaman kabul etmez.
• Başarısız ana arı: Yalnız erkek arı yumurtlayan ya da çok düzensiz yavru veren ana arı ayıklanıp koloni birleştirilebilir.
• Akım öncesi güç toplama: Ana nektar akımında iki orta güçte koloni, genellikle tek güçlü koloniden daha az bal verir. Bazı arıcılar bu nedenle akım öncesinde birleştirme yapar.
• Oğul veya bölmenin geri katılması: Oğul önleme için yapılan bölmeler akımda ana koloniyle yeniden birleştirilebilir.

Ne zaman birleştirme yapılmaz?

Yüksek varroa yükü olan koloni de birleştirmeden önce mücadele edilmelidir; aksi hâlde akarlar ve taşıdıkları virüsler sağlıklı koloniye geçer. "Zayıf + zayıf = güçlü" her zaman doğru değildir: iki koloni de aynı nedenle zayıfsa (hastalık, kötü ana arı soyu) birleştirme sorunu yalnız büyütür.

Kalacak ana arıyı seçmek

Birleştirmede hangi ana arının kalacağına önceden karar verilir ve diğeri alınır. İki ana arı birlikte bırakılırsa biri ölür, ama hangisinin hayatta kalacağını arıcı değil koloni belirler.

• Yaş: Genç ana arı tercih edilir; işaret rengi yaşın bilinmesini kolaylaştırır.
• Yavru düzeni: Sıkı, boşluksuz, düzgün yavru alanı veren ana arı kalır.
• Huy: Sakin ve peteğin üstünde durabilen arılar üreten ana arı seçilir.
• Sağlık: Hastalık ve kireçli yavru göstermeyen koloninin ana arısı kalır.

Gazete yöntemiyle birleştirme: adım adım

Gazete yöntemi en yaygın ve en güvenli birleştirme yöntemidir. Arılar kâğıdı kemirerek yavaş yavaş karşılaşır; bu sürede koloni kokuları karışır ve kavga büyük ölçüde önlenir.

1. Ana arıyı ayıklayın: Birleştirmeden bir gün önce ya da aynı gün, kalmayacak ana arıyı bulun ve alın.
2. Akşamüstü çalışın: Toplayıcılar kovana dönmüş, yağmacılık riski düşmüş olur.
3. Ana arısı kalacak koloninin kapağını açın: Örtü tahtasını alın, çerçevelerin üstünü açıkta bırakın.
4. Tek kat gazete serin: Kasnağın tamamını örten bir yaprak gazete kâğıdı serin. Parlak, kuşe kâğıt kullanmayın; arılar kemiremez.
5. Birkaç küçük delik açın: Bir kurşun kalem ucu kadar birkaç delik, arılara başlangıç noktası verir. Büyük yırtıklar kavgaya yol açar.
6. Diğer koloniyi üstüne koyun: Anasız bırakılan koloninin kasnağını çerçeveleriyle birlikte gazetenin üstüne yerleştirin ve kapatın.
7. Uçuş deliğini daraltın: Birleşen koloni birkaç gün yağmacılığa karşı korunmalıdır.
8. Bekleyin: Arılar genellikle bir–iki gün içinde kâğıdı kemirerek birleşir. Uçuş deliği önünde kâğıt kırıntıları görmek işin yürüdüğünü gösterir.

Tek katlı kovanlarda birleştirme

Tek kasnaklı kovanlarda iki koloninin çerçeveleri, gazete üstüne boş bir kasnakla yerleştirilebilir. Birleşmeden birkaç gün sonra çerçeveler tek kasnağa toplanır: yavru ortaya, bal ve polen çerçeveleri kenarlara alınır, boş ve eski petekler çıkarılır.

Diğer birleştirme yöntemleri

• Koku eşitleyerek doğrudan birleştirme: Kuvvetli nektar akımında ya da çok yakın kovanlar arasında, arılar hafif şurup veya dumanla kokuları karıştırılarak doğrudan birleştirilebilir. Kıtlıkta risklidir.
• Silkeleme (yalancı ana kolonisi için): Yalancı ana kolonisinin arıları, kovandan biraz uzakta çimenlerin üzerine silkelenir. Uçabilen arılar komşu kovanlara dağılır ve kabul edilir; yumurtlayan işçilerin çoğu geri dönemez. Boş kovan hemen kaldırılır.
• Ana arı kafesiyle birleştirme: İki anasız grup birleştirilip yeni bir ana arı kafesle verilir. Hem birleştirme hem ana arı yenileme işini görür.

Kovanların yeri: arılar eski yere döner

Toplayıcı arılar kovanlarının yerini ezberler. Birleştirme için bir kovanı birkaç metreden uzağa taşırsanız, toplayıcıların önemli kısmı eski yere döner ve orada kovan bulamayınca dağılır ya da kaybolur. Bunun için:

• Birleştirilecek kovanları birkaç gün içinde, her gün yarım–bir metre yaklaştırın; ya da
• Kovanı birkaç kilometreden uzak başka bir arılığa taşıyıp birleştirin; ya da
• Eski yere küçük bir kutu bırakıp akşam toplanan arıları birleşmiş koloniye silkeleyin.

Birleştirmeden sonra eski yere ön taraftan bir engel (dal, tahta) koymak, arıların yeni yeri öğrenmesini kolaylaştırır.

Birleştirmeden sonra kontrol

Kovanı birkaç gün kendi hâline bırakın, sonra kontrol edin:

• Gazete kemirilmiş mi? Kalıntılar arılar tarafından dışarı atılır.
• Ölü arı yığını var mı? Uçuş deliği önünde veya tabanda çok ölü arı kavgaya işarettir; genellikle gazetenin fazla delinmesinden ya da kıtlıkta birleştirmeden kaynaklanır.
• Ana arı yumurtluyor mu? Taze yumurta, ana arının kabul edildiğini gösterir.
• Ana arı yüksüğü yapılmış mı? Birleşen kolonide yüksük görülürse ana arının durumu kontrol edilmelidir.
• Düzen: Yavru tek bir blokta toplanmalı; fazla kasnak ve boş petekler alınarak koloni ısıtabileceği hacme indirilmelidir.