Koloni Çöküş Sendromu

Koloni Çöküş Sendromu (İngilizce kısaltmasıyla CCD), ergin arıların kısa sürede ve arkalarında ölü bırakmadan kovandan kaybolduğu özel bir tablodur; 2006–2007 kışında ABD'de tanımlanmıştır. Bugün koloni kayıplarının büyük bölümünün tek bir gizemli hastalıktan değil, başta varroa ve taşıdığı virüsler olmak üzere birbirini güçlendiren etkenlerden kaynaklandığı kabul edilir. Eriyen bir kovanda ilk iş, bir "otopsi" yaparak gerçek nedeni bulmaktır.

Özgün tanım

Terim, şu bulguların birlikte görüldüğü kolonilerde kullanıldı:

• Ergin işçi arıların birkaç hafta içinde hızla azalması,
• Kovanda ve kovan önünde ölü arı bulunmaması,
• Kapalı yavrunun, balın ve polenin yerinde durması,
• Ana arı ile az sayıda genç arının kalması,
• Yağmacı arıların ve mum güvesi gibi zararlıların boş kalan kovana geç gelmesi.

Ayırt edici nokta ölü arının olmamasıdır: arılar kovanda ölmemiş, dışarıda kaybolmuştur. Bu dar tanıma uyan bildirimler ilk yıllardan sonra belirgin biçimde azaldı.

Bugün ne biliyoruz?

Araştırmacıların büyük çoğunluğu, kayıpların tek bir etkene değil birlikte etki eden birden fazla etkene bağlı olduğu görüşündedir:

• Varroa ve virüsler: Kayıpların en büyük tek nedeni. Akar, deforme kanat virüsü (DWV) gibi virüsleri doğrudan arıya aktarır ve kış arılarının ömrünü kısaltır.
• Beslenme: Kıt ya da tek yönlü polen, kuraklık, yetersiz kışlık stok.
• Pestisitler: Öldürücü olmayan dozlar bile tarlacı arıların yön bulmasını ve öğrenmesini bozabilir.
• Nosema ve diğer etkenler: Özellikle Nosema ceranae bazı çalışmalarda kayıplarla ilişkilendirilmiştir; tek başına açıklayıcı değildir.
• Ana arı ve yönetim: Yaşlı ya da iyi çiftleşmemiş ana, geç veya etkisiz varroa müdahalesi.

Neden ölü arı yok? Hasta ya da virüs yükü yüksek arılar kovandan uzaklaşıp dışarıda ölür. Bu yüzden varroa kaynaklı sonbahar erimeleri de çoğu zaman "arılar kayboldu" görüntüsü verir.

Eriyen kovanda otopsi: adım adım

1. Kovanı hemen kapatın. Uçuş deliğini kapatın ya da daraltın. Neden bulunana kadar petekleri ve balı başka kovana vermeyin; bir yavru çürüklüğü söz konusu olabilir.
2. Kovan önüne ve dip tahtasına bakın: Ölü arı var mı, ne kadar, nasıl duruyor?
3. Stok: Petekte bal ve polen var mı? Ölü arılar başları gözlere gömülü halde mi?
4. Yavru: Delikli ya da çökük sırlar, ölü pupalar, gözlerin üst çeperinde beyaz, kireç gibi akar dışkısı var mı?
5. Ana ve yumurta: Ana var mı, taze yumurta var mı, gözlerde birden çok yumurta var mı?
6. Diğer izler: Çerçevelerde kahverengi dışkı lekesi, küf, fare izi, parçalanmış bal gözleri.
7. Çevre: Yakında ilaçlama yapıldı mı, komşu kovanlarda benzer tablo var mı?
8. Diğer kovanlarda akar sayın. Aynı arılıktaki kovanların akar düzeyi çoğu zaman cevabı verir.

Belirtiye göre olası neden

Önleme

• Varroa'yı yıl boyu ölçün; yaz sonunda kış arıları yetişmeden müdahale edin ve sonucu yeniden sayın.
• Kışa güçlü girin: yeterli bal ve polen stoku, genç ve iyi yumurtlayan ana.
• Beslenmeyi destekleyin: kuraklıkta ve polen kıtlığında ek besleme.
• Çevreyle iletişim: yakındaki çiftçilerle ve muhtarlıkla ilaçlama zamanlarını konuşun.
• Kayıt tutun: kovan bazında akar sayımı, uygulama ve kayıplar, bir sonraki yılın en iyi rehberidir.

Terimin yanlış kullanımı

Her koloni kaybına "Koloni Çöküş Sendromu" demek yaygın ama zararlı bir alışkanlıktır: gerçek nedeni aramayı durdurur. Varroa yüzünden erimiş bir koloniye bu adı vermek, ertesi yıl aynı kaybın tekrarlanmasına yol açar. Terim tarihsel bir tanım olarak değerlidir; açıklama olarak değil. Çoğu kaybın tanımlanabilir ve önlenebilir bir nedeni vardır.