Nosema apis, erişkin arıların bağırsağını etkileyen mikrosporidyum bir parazittir. Uzun süre tek nosema etkeni sanıldı; bugün Nosema ceranae ile birlikte ele alınır ve birçok bölgede ikincisi baskın hale geldi.

Nasıl gelişir

Arı, sporu bulaşık su, bal ya da petekten alır. Spor orta bağırsak hücrelerinde çimlenir ve çoğalır. Hücreler zarar görünce arı besini sindiremez.

Sonuçlar:

• Ömür belirgin biçimde kısalır
• Bakıcı arının süt bezleri zayıflar; yavru bakımı aksar
• Tarlacılık verimi düşer
• Ana arı etkilenirse yumurtlama azalır ve değiştirilebilir

Belirtiler

Nosema apis'in klasik tablosu kışın ve erken ilkbaharda görülür:

• Dışkı lekeleri: Uçuş deliği çevresinde, kovan ön duvarında ve peteklerde kahverengi lekeler
• Uçamayan arılar: Kovan önünde sürünen, titreyen bireyler
• Şişkin karın
• İlkbaharda gelişmeyen koloni: Ana arı yumurtluyor ama koloni büyümüyor
• Ana arının erken değiştirilmesi

Buna karşılık belirtisiz seyredebilir. Dışkı lekesi yokluğu, nosema yokluğu anlamına gelmez.

N. ceranae ile farkı

• Mevsim: N. apis kış ve erken ilkbaharda tepe yapar. N. ceranae yıl boyunca görülebilir
• Dışkı lekesi: N. apis'te tipiktir; N. ceranae'de çoğunlukla yoktur
• Tablo: N. ceranae daha sinsi seyreder; koloni belirti vermeden zayıflar

İkisi ancak mikroskop ya da moleküler analizle ayrılır. Sporlar mikroskopta pirinç tanesine benzer.

Tetikleyen koşullar

• Uzun süre uçuş yapılamaması — temizlik uçuşu gecikirse bağırsak yükü artar
• Nemli kovan içi
• Uygunsuz kış yemi; salgı balı bağırsağı zorlar
• Kalabalık ve stresli koloni
• Eski, kirli petek

Ne yapmalı

• Peteği yenile. Sporlar peteğinde birikir; düzenli yenileme en etkili tek önlemdir
• Kovan içi nemi düşür. Havalandırma ve öne eğim
• Kış yemine dikkat et. Salgı balı ağırlıklı stoku değiştir
• Temiz su sağla. Arılıkta kendi su kaynağın olsun
• Koloniyi güçlü tut. Besleme ve alan düzenlemesi
• Ana arıyı yenile. Israrla tekrarlayan kolonilerde etkili olabilir

İlaçlı tedavi birçok ülkede kısıtlıdır ya da ruhsatlı ürün bulunmaz. Kendi ülkendeki güncel duruma bak.