Yavaş Felç Virüsü

Yavaş arı felci virüsü (SBPV), ergin arılarda ölümden kısa süre önce ön bacaklarda felce yol açan, sahada seyrek fark edilen bir virüstür. Tek başına genellikle sessizdir; varroa yükü yüksek kolonilerde koloni kayıplarına katkı yapabilir. İlacı yoktur; korunmanın yolu varroayı düşük tutmaktır.

Nedir?

SBPV ilk kez 1970'lerde İngiltere'de, laboratuvar çalışmaları sırasında tanımlanmıştır. Deforme kanat virüsü ve tulumsu yavru virüsüyle aynı virüs ailesindendir. Adındaki "yavaş", deneysel enfeksiyonda arıyı akut arı felci virüsüne göre daha geç öldürmesinden gelir; hastalığın kovanda yavaş ya da hafif seyrettiği anlamına gelmez.

Virüs dünyanın birçok yerinde saptanmış olsa da çoğu ülkede seyrek bulunur. En çok, varroayla bağlantılı olarak İngiltere'deki çalışmalarda bildirilmiştir. Bombus arılarında da saptanmıştır.

Nasıl bulaşır?

• Varroa yoluyla: En önemli yoldur. Akar virüsü doğrudan arının kan sıvısına aktarır ve virüs yükünü hastalık düzeyine çıkarır.
• Kolonide: Besin alışverişi ve yakın temasla düşük düzeyde dolaşır; bu hâliyle çoğunlukla belirti vermez.
• Koloniler arasında: Yağma, şaşırma, çerçeve ve arı aktarımıyla taşınabilir.

Nasıl tanınır?

Sahada SBPV'ye özgü, güvenle tanınabilen bir tablo yoktur. Laboratuvar gözlemlerine göre hasta arılarda ölümden bir iki gün önce ilk iki çift bacakta (ön ve orta bacaklarda) felç gelişir; arı yürüyemez, sürünür ve ölür.

Kovanda görülebilecekler öteki felç virüsleriyle örtüşür:

• Uçamayan, bacaklarını kullanamayan, sürünen arılar
• Kovan önünde ve tabanda artan ölü arı
• Yüksek varroa yükü ve onun izleri: delikli kapaklar, düzensiz yavru alanı, deforme kanatlı arılar
• Açıklanamayan koloni zayıflaması

Bu belirtilerin hiçbiri SBPV'ye özgü değildir; kovan başında konulan tanı en fazla "felç virüsü şüphesi"dir.

Benzer durumlardan farkı

Kovanda nasıl doğrulanır?

• Felç belirtisi gördüğünüz kolonide önce varroa sayımı yapın: pudra şekeri ya da alkol yıkama yöntemi veya döküm tablası.
• Yavru alanında varroa izlerini arayın; kapalı erkek arı yavrusunu açıp pupalara bakın.
• Virüsün türü yalnız laboratuvarda PCR ile belirlenir. Ağır ya da açıklanamayan kayıplarda yeni ölmüş ve canlı hasta arıları kapalı kapta gönderin.

Ne yapmalı?

SBPV'nin ilacı yoktur. Yapılacaklar öteki varroa kaynaklı virüslerle aynıdır:

1. Varroayı düşürün. Ruhsatlı bir ürünü (oksalik asit, formik asit, timol ya da amitraz grubundan) etiketine uygun, bal hasadıyla çakışmayacak biçimde kullanın; ürün ve dozu prospektüsten ya da veteriner hekiminizden alın.
2. Koloniyi destekleyin. Besin ve polen eksikliğini giderin.
3. Çok zayıf koloniyi birleştirin; önce varroasını düşürün.
4. Bulaşmayı sınırlayın. Hasta koloniden çerçeve ve arı aktarmayın, yağmayı önleyin.
5. Gerekirse ana arıyı yenileyin.

Önleme

• Varroayı ilkbahardan sonbahara düzenli ölçün; özellikle kışlık arılar yetişmeden düşük tutun.
• Bilinmeyen kaynaktan koloni ve ana arı almayın.
• Ekipmanı temiz tutun, eski petekleri düzenli yenileyin.
• Kolonileri güçlü ve iyi beslenmiş tutun.