Filamentöz Arı Virüsü

Filamentöz virüs (AmFV), ergin bal arılarını etkileyen, bal arısında bilinen az sayıdaki DNA virüsünden biridir. Genellikle hafif seyreder, kovanda gözle tanınacak bir belirti vermez ve çoğu zaman Nosema ile birlikte bulunur. İlacı yoktur ve gerekmez; koloniyi güçlü tutmak ve Nosema ile varroayı kontrol etmek yeterlidir.

Nedir?

Bilimsel adı Apis mellifera filamentöz virüsüdür (AmFV). Oval, zarflı parçacıkların içinde katlanmış ipliksi (filamentöz) bir yapı taşıdığı için bu adı alır. Bal arısı virüslerinin çoğu RNA virüsüyken bu virüs büyük bir DNA virüsüdür.

Virüs larvayı değil, ergin arıyı etkiler. Arının yağ dokusunda ve yumurtalıklarında çoğalır, kana (hemolenf) karışır. Ağır enfeksiyonda arının hemolenfi normalde berrakken süt beyazı ve bulanık hale gelir; bu, virüs parçacıklarının çokluğundan kaynaklanır.

Dünyanın birçok bölgesinde yaygındır. Özellikle ilkbahar ve yaz başında sıklığı artar.

Nasıl bulaşır?

• Ağız yoluyla: Arılar arası besin paylaşımı ve kirlenmiş besinler en olası yoldur.
• Ana arıdan yavruya: Virüsün ana arının yumurtalıklarında ve yumurtada bulunması, bu yolla geçişi düşündürür.
• Varroa: Virüs akarlarda da saptanmıştır; taşıyıcılıktaki rolü tam netleşmemiştir.

Nasıl tanınır?

Kovanda filamentöz virüse özgü bir belirti yoktur. Etkilenen arılar dışarıdan normal görünür; ağır enfeksiyonda ömürleri kısalabilir ve koloni hafifçe zayıflayabilir. Sütlü hemolenf ancak arı incelendiğinde, laboratuvarda fark edilir.

Bu nedenle larva ölümü, uçuş bozukluğu ya da hareketsizlik gibi belirtileri bu virüse bağlamayın. Böyle belirtilerde başka nedenler çok daha olasıdır:

Nosema ile ilişkisi

Filamentöz virüs sıklıkla Nosema apis ile aynı arılarda bulunur ve iki etkenin yoğunluğu aynı mevsimde artar. Bu yüzden ilkbaharda zayıflayan kolonilerde laboratuvarın önce Nosema'ya bakması mantıklıdır; Nosema kontrol altına alındığında virüsün de önemi azalır.

Kovanda nasıl doğrulanır?

Saha testi yoktur. Kesin tanı, arı hemolenfinin mikroskopla incelenmesi ve moleküler testlerle laboratuvarda konur. Açıklanamayan zayıflamalarda il/ilçe tarım ve orman müdürlüğü aracılığıyla ergin arı örneği gönderin; örneğin nasıl saklanacağını onlardan öğrenin.

Ne yapmalı?

Filamentöz virüs saptanan bir koloni için özel bir müdahale gerekmez. Yapılacak olan, koloniyi hastalıklara dayanıklı tutmaktır:

1. Nosema'yı kontrol edin. İlkbaharda zayıflayan kolonilerde laboratuvardan Nosema incelemesi isteyin; eski ve kirli petekleri yenileyin.
2. Varroayı düşük tutun. Düzenli sayım yapın, eşik aşıldığında ruhsatlı ilaçla mücadele edin.
3. Beslenmeyi güçlendirin. İlkbaharda yeterli bal ve polen olduğundan emin olun; gerekiyorsa şurup ve protein takviyesi verin.
4. Ana arıyı gözden geçirin. Yaşlı ya da zayıf yumurtlayan ana arıyı değiştirin.

Tedavi ve ilaç bilgisi

Bu virüse karşı ilaç yoktur ve gerekmez. "Virüs ilacı" diye satılan ürünlerin etkisi kanıtlanmamıştır; antibiyotikler virüse etki etmez ve balda kalıntı bırakır.

Önleme

• Güçlü, iyi beslenmiş koloniler; genç ve verimli ana arı
• Kuluçka peteklerinin birkaç yılda bir yenilenmesi
• Düzenli varroa izlemesi ve zamanında mücadele
• Kış sonu ve ilkbaharda Nosema'ya karşı dikkat: nemli, havasız kovandan ve uzun süre kapalı kalan arıların stresinden kaçınma