Tulumsu Yavru Çürüklüğü (Sacbrood)

Tulumsu yavru çürüklüğü (İngilizce "sacbrood"), bir virüsün yol açtığı, çoğu zaman hafif seyreden bir yavru hastalığıdır. Ölen larva, içi sulu bir keseye dönüşür ve hücreden bütün olarak çekilebilir. Asıl önemi, ihbarı zorunlu yavru çürüklükleriyle karıştırılabilmesidir; ayrımı doğru yapmak, gereksiz paniği ve gözden kaçan gerçek bir çürüklüğü önler.

Nedir, nasıl bulaşır?

Etken, tulumsu yavru virüsüdür (SBV). Virüs, birkaç günlük genç larvaya bakıcı arıların verdiği besinle geçer; ancak larva, kapağı kapandıktan sonra, ön pupa döneminde ölür. Larva son deri değişimini tamamlayamaz; eski deri ile vücut arasında sıvı birikir ve larva sulu bir keseye dönüşür.

Ölü larvaları temizleyen genç işçi arılar virüsü alır ve besin bezlerinde taşır. Bu arılar belirti göstermez ama ömürleri kısalabilir ve larvaları beslerken virüsü yayarlar. Varroa akarı da virüsü taşıyabilir. Koloniler arasında yağmacılık, kovan şaşıran arılar ve çerçeve aktarımıyla geçer.

Virüs birçok kolonide belirtisiz olarak bulunur. Hastalık genellikle ilkbahar ve yaz başında, yavru üretimi hızla artarken ortaya çıkar; nektar akımı başlayınca çoğu zaman kendiliğinden geriler.

Nasıl tanınır?

• Yavru düzeni: Dağınık (seyrek) yavru; aralarda kapağı delinmiş ya da tamamen açılmış hücreler.
• Duruş: Ölü larva hücrede sırt üstü, boylu boyunca uzanır; baş ucu hücrenin tavanına doğru kalkıktır. Bu görünüm kayığa, gondola ya da terliğe benzetilir.
• Renk: Larva sedef beyazından sarıya, sonra kahverengiye döner. Koyulaşma önce baş ucunda başlar.
• Kese: Larvanın derisi sağlamdır; cımbızla dikkatle çekildiğinde yırtılmadan, sulu bir kese halinde bütün olarak çıkar.
• Kabuk: Kuruyunca koyu kahverengi, kayık biçimli, ucu kalkık bir kabuk kalır. Kabuk hücre duvarına yapışmaz, kolayca alınır.
• Koku: Belirgin bir kötü koku yoktur.

Benzer hastalıklardan farkı

Kovanda nasıl doğrulanır?

1. Şüpheli bir hücrenin kapağını açın ve larvanın duruşuna ve rengine bakın.
2. Larvayı cımbızla yavaşça çekin. Sulu bir kese halinde bütün çıkıyorsa tulumsu yavru çürüklüğü büyük olasılıktır.
3. Başka bir hücrede kibrit çöpü testi yapın: çöpü kalıntıya batırıp yavaşça çekin. İp oluşmamalıdır.
4. Kokuya ve kabukların hücreye yapışıp yapışmadığına bakın.
5. İp çekiyorsa, kötü koku varsa ya da emin değilseniz, çerçeveyi başka kovana taşımadan il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirin ve laboratuvar incelemesi isteyin. Kesin virüs tanısı da laboratuvarda konur.

Ne yapmalı?

Çoğu durumda hastalık birkaç hafta içinde kendiliğinden geriler; hijyenik davranışı güçlü koloniler ölü larvaları hızla temizler.

1. Koloniyi güçlendirin. Bal ve polen stokunu kontrol edin; kıtlık varsa şurup ve protein takviyesi verin.
2. Kovan hacmini ayarlayın. Arının örtemeyeceği fazla çerçeveleri alın; yavrunun üşümesini önleyin.
3. Ağır etkilenmiş çerçeveleri döngüden çıkarın. Çok sayıda ölü larva içeren eski petekleri eritin, yerine temel petek verin.
4. Sürekli ve yaygınsa ana arıyı değiştirin. Ana arı değişimi hem kısa bir yavru arası yaratır hem de hijyenik davranışı güçlü bir hatla koloninin genetiğini değiştirir.
5. Varroayı kontrol edin. Akar yükü yüksekse virüs daha kolay yayılır.
6. Çerçeve aktarmayın. Belirti gösteren koloniden başka kovanlara yavrulu çerçeve vermeyin.

Tedavi ve ilaç bilgisi

Tulumsu yavru çürüklüğünün ilacı yoktur. Antibiyotikler virüse etki etmez, balda kalıntı bırakır ve kullanılmamalıdır. Hastalığı yenen şey güçlü koloni, iyi beslenme ve hijyenik davranıştır.

Önleme

• İlkbaharda kolonileri iyi beslenmiş ve kovan hacmine uygun güçte tutun.
• Kuluçka peteklerini birkaç yılda bir yenileyin.
• Hijyenik davranışı güçlü hatlardan ana arı kullanın.
• Yağmayı önleyin; zayıf kolonilerin girişini daraltın.
• Varroa düzeyini yıl boyunca izleyin.