Yavru Kesintisi Teknikleri

Varroa yalnızca kapalı yavru gözünde çoğalır. Koloniyi birkaç haftalığına yavrusuz bırakırsanız akar hem üreyemez hem de arıların üzerinde açıkta kalır; bu sırada yapılan tek bir organik asit uygulaması akarın büyük kısmını temizler. Ana arıyı kafesleme, tuzak petek, yapay oğul ve bölme bu fırsatı yaratmanın dört yoludur; hepsinin bedeli koloni gelişiminde geçici bir duraklamadır.

Neden bu kadar etkili?

Dişi akar, gözü kapanmadan hemen önce larvanın yanına girer; göz kapandıktan sonra yumurtlar ve yavruları gözün içinde, pupayla beslenerek olgunlaşır. Arı çıkarken anne akar ve olgunlaşan yavruları da dışarı çıkar. Normal bir kolonide akarların önemli bölümü bu yüzden kapalı yavrunun içindedir ve temasla etki eden ilaçlar oraya ulaşamaz.

Yavrusuz dönemde ise akarların neredeyse tamamı ergin arıların üzerindedir. Oksalik asit gibi kapalı yavruya işlemeyen ama arı üzerindeki akara çok etkili bir madde, tam bu anda uygulandığında en yüksek sonucu verir. Yöntem ayrıca direnç riski taşımaz.

Zamanlamanın temeli: yavru gelişim süreleri

İşçi larvası yumurtlamadan yaklaşık 8–9 gün sonra kapanır. Yani yeni yumurtlamaya başlayan bir kolonide ilk kapalı gözler bu süreden önce oluşmaz; yavrusuz koloniye yapılacak uygulama da bu aralıkta yapılmalıdır.

1. Ana arıyı kafesleme

Ana arı, işçilerin girip onu besleyebildiği ama yumurtlamasına izin vermeyen bir kafese alınır ve kafes yavrulu bölgenin ortasına asılır.

1. Ana arıyı bulun ve kafese koyun; kafesi iki yavrulu çerçevenin arasına yerleştirin.
2. Bir hafta kadar sonra kontrol edin; koloni ana memesi çekmişse bozun.
3. Yaklaşık 24–25 gün sonra, işçi ve erkek yavrunun tamamı çıkmış olur. Birkaç çerçeveye bakarak kapalı yavru kalmadığını doğrulayın.
4. Bu sırada ruhsatlı bir oksalik asit ürünüyle, etiket talimatına uygun şekilde uygulama yapın ve ana arıyı serbest bırakın.
5. Birkaç hafta sonra yıkama yöntemiyle akar düzeyini yeniden ölçün.

Avantajı: Ana arı kaybedilmez, koloni bölünmez.
Bedeli: Yaklaşık bir ay yeni yavru üretilmez; koloni belirgin şekilde küçülür. Bazı ana arılar kafesten sonra yumurtlamaya geç başlar.

2. Tuzak petek yöntemi

Ana arı, ana arı ızgarasından yapılmış bir çerçeve kafesiyle tek bir peteğe sınırlanır. Kolonideki diğer yavrular çıktıkça akarların girebileceği tek açık yavru o petekte kalır; akarlar oraya toplanır.

1. Ana arıyı boş, işlenmiş bir peteğe kapatın. Petek yumurtayla dolar.
2. Yaklaşık dokuz gün sonra ana arıyı ikinci bir boş peteğe alın; birinci petek kapanmaya bırakılır.
3. Kapanmış tuzak peteği, arılar çıkmadan önce kovandan alın ve imha edin ya da eritmeye ayırın.
4. İşlemi, kolonideki eski yavrunun tamamı çıkana kadar sürdürün (genellikle iki ya da üç petek).

Avantajı: İlaç kullanmadan akarın büyük kısmı dışarı atılır; son tuzak petekle birlikte bir organik asit uygulaması da yapılabilir.
Bedeli: Takvime sıkı uymak gerekir. Tuzak petek geç alınırsa akarlar çoğalmış olarak dışarı çıkar ve yöntem ters teper. Her adımı tarihleriyle not edin.

3. Yapay oğul (silkeleme)

Arılar ana arıyla birlikte yalnızca temel petek (ya da boş, işlenmiş petek) bulunan temiz bir kovana silkelenir. Yavrulu petekler geride kalır; kapalı yavrudaki akarlar da onlarla birlikte ayrılır.

• Yeni kovandaki koloninin hiç kapalı yavrusu yoktur. İlk birkaç gün içinde, yeni yumurtalar kapanmadan organik asit uygulaması yapın.
• Koloniyi şurupla besleyin; petek örmeleri gerekir.
• Geride kalan yavrulu petekler ya imha edilir ya da ayrı bir kovanda yeni koloni olarak değerlendirilir. İkinci durumda bu koloni de yavrusuz kaldığı anda ayrıca tedavi edilmelidir; aksi halde akarı yeniden yaymış olursunuz.

Avantajı: Çok yüksek akar düşüşü sağlar ve eski petekleri yenileme fırsatı verir.
Bedeli: Koloni sıfırdan petek örer; yem ve zaman ister. Sezonda geç yapılırsa kışa güçlü giremez.

4. Bölme yoluyla kesinti

Koloni bölündüğünde anasız kalan bölüm yeni ana yetiştirir. Eski yavru çıktıktan sonra, yeni ana yumurtlamaya başlayıp ilk gözler kapanana kadar doğal bir yavrusuz dönem oluşur.

• Bölmeden yaklaşık üç hafta sonra anasız bölümü kontrol edin. Kapalı yavru kalmamışsa uygulama zamanıdır.
• Ana arılı bölümde yavru olduğu için ayrı bir plan gerekir (örneğin sonradan ana kafesleme ya da uygun bir ilaç).
• Oğul önleme ile akar mücadelesini aynı işlemde birleştirmenin pratik bir yoludur.

Uygulama: yavrusuz koloniye ne yapılır?

Yavrusuz dönemin asıl değeri, bu sırada yapılan bir organik asit uygulamasıdır. Ülkenizde ruhsatlı bir oksalik asit ürünü kullanın; doz ve yöntem için yalnız etiket talimatını esas alın.

• Uygulamayı gerçekten kapalı yavru kalmadığını gördükten sonra yapın. Birkaç kapalı göz bile akarlara saklanacak yer bırakır.
• Damlatma yöntemi arıya da yük bindirir; aynı yavrusuz dönemde tekrarlanmaması önerilir.
• Buharlaştırma yöntemi kullanıyorsanız asit buharına karşı uygun maske, gözlük ve eldiven şarttır.

Ne zaman yapılmalı?

Kesinti çoğunlukla ana akım bittikten sonra, yaz ortasında uygulanır. Böylece hasat etkilenmez ve akar düzeyi, kışı geçirecek arılar yetişmeden önce düşürülmüş olur. Çok geç kalınırsa koloni kışa yeterince genç arıyla giremez; çok erken yapılırsa akar sezon sonuna kadar yeniden çoğalır.

Çam balı gibi geç akımlara giden ya da gezginci çalışan arıcılar, takvimi akımlara göre kurmalıdır; kesinti, bir sonraki akım için gereken koloni gücünü düşürür.

Nelere dikkat etmeli?

• Kesinti öncesi ve sonrası akar düzeyini aynı yöntemle ölçün.
• Zayıf kolonilere uygulamayın; toparlanamayabilirler.
• Yavrusuz ve küçülen koloni yağmacılığa açıktır. Uçuş deliğini daraltın, açıkta şurup ve petek bırakmayın.
• Ana arıyı yalnız bu iş için yapılmış, içinde işçilerin dolaşabildiği kafeslerle hapsedin; kargo kafesi uzun süreli hapis için uygun değildir.
• Tuzak petek ve bölme yönteminde tarihleri yazın; birkaç gün gecikme sonucu tersine çevirebilir.