Küçük Mum Güvesi (Achroia grisella)

Küçük mum güvesi (Achroia grisella), büyük mum güvesinin daha küçük akrabasıdır; larvaları petekte, kovan dibindeki artıklarda ve depolanan çerçevelerde ince ipek tüneller açar. Güçlü koloniler onu kolayca denetler; sorun çoğunlukla zayıf kolonilerde ve kötü saklanan peteklerde çıkar. Adı benzese de ihbarı zorunlu küçük kovan böceğiyle hiçbir ilgisi yoktur.

Nedir, nasıl yayılır?

Küçük mum güvesi bir kelebek (güve) türüdür. Dişi, geceleri kovan çatlaklarından ya da depo boşluklarından girip yumurtalarını petek kenarlarına ve artıkların arasına bırakır. Larvalar mum, polen, kozalık artığı ve dipteki döküntüyle beslenir; yavru peteklerinde ve eski koyu peteklerde daha iyi gelişir. Sıcak mevsimde hızla çoğalır, soğukta gelişimi yavaşlar.

Genellikle büyük mum güvesiyle (Galleria mellonella) aynı yerlerde bulunur. Zararı daha yavaş ilerler; ancak iki tür birlikte bulunduğunda depolanan petek kısa sürede kullanılamaz hâle gelebilir.

Nasıl tanınır?

Ergin

Boyu yaklaşık 1 cm olan, ince yapılı, gümüşi gri-kahverengi bir güvedir; başı belirgin biçimde sarımsıdır. Büyük mum güvesi belirgin biçimde daha iri ve kanatları daha alacalıdır.

Larva ve koza

Larva ince, beyazımsı-gri renkli, kahverengi başlıdır ve en fazla 1,5 cm kadar uzar. Büyük mum güvesi larvası daha kalın ve belirgin biçimde uzundur. Larvalar olgunlaşınca kovan köşelerinde ve çatlaklarda, dışı artıklarla kaplı beyaz ipek kozalar örer.

Kovanda ve depoda belirtiler

• Kel yavru: Larvanın kapakların altında ilerlemesiyle, kapakları açılmış ve içinde canlı beyaz pupalar görülen gözler düz ya da kıvrımlı bir sıra hâlinde dizilir.
• İpek izler: Petek yüzeyinde ve göz tabanlarında ince, yüzeye yakın ipek tüneller.
• Dip tahtasında: İpekle birbirine bağlanmış artık yığınları ve kıvrımlı ipek yollar.
• Depolanan çerçevelerde: Ağ oluşumu, siyah dışkı taneleri, çerçeve ve kovan köşelerinde kozalar.

Benzer durumlardan farkı

Ne yapmalı?

1. Koloniyi güçlendirin: Arıların örtemeyeceği fazla çerçeveyi alın, zayıf kolonileri birleştirin.
2. Tünelleri temizleyin: Kel yavru sırası boyunca kapak artıklarını kaldırıp larvaları çıkarın; ağır bulaşık çerçeveyi değiştirin.
3. Dip tahtasını temizleyin: Artık yığınları larvalar için hem yem hem saklanma yeridir.
4. Çatlakları kapatın, kovan köşelerindeki kozaları kazıyarak temizleyin.

Depolanan peteklerin korunması

• Dondurma: Çerçeveleri derin dondurucuda (yaklaşık –18 °C) en az 24–48 saat tutmak yumurta, larva ve pupaları öldürür. Sonra güvenin giremeyeceği kapalı kutularda saklayın.
• Soğuk, ışıklı ve havadar depo: Güve karanlık, sıcak ve kapalı ortamı sever. Çerçeveleri aralıklı dizin.
• Petek seçimi: Koyu yavru peteklerini uzun süre bekletmeyin; eskimiş olanları eritin.
• Biyolojik ürün: Ruhsatlı Bacillus thuringiensis içerikli ürünler depolanan petekte larvalara karşı kullanılabilir; prospektüse uyun.

Adlandırma karışıklığı

Bu konu geçmişte bazı kaynaklarda yanlışlıkla küçük kovan böceğiyle karıştırılmıştır. Doğrusu:

• Küçük mum güvesi, Achroia grisella (İng. lesser wax moth): bir güve; yaygın, ihbarı gerekmeyen kovan zararlısı.
• Küçük kovan böceği, Aethina tumida (İng. small hive beetle): bir böcek; ihbarı zorunlu, çok daha ciddi bir tehdit.