Büyük Memeli Zararlılar

Ayı, porsuk ve yaban domuzu gibi büyük memeliler, yaşadıkları bölgelerde bir gecede birçok kovanı yok edebilir. Bir kez arılıktan beslenen hayvan geri döner; bu yüzden önlem saldırıdan önce alınmalıdır. Ayı bölgelerinde en etkili ve yaygın çözüm, doğru kurulmuş ve sürekli çalışan elektrikli çittir.

Neden gelirler?

Hedef yalnızca bal değildir. Yavru ve ergin arı, protein bakımından zengin bir besindir ve en az bal kadar çekicidir. Bu yüzden kovanlar, bal olmadığı dönemlerde de hedef olabilir. Hayvan bir kez kolay besin bulduğu yeri öğrenir ve önlem alınmazsa tekrar tekrar gelir.

Hangi hayvan, hangi iz?

Zararı yapan hayvanı doğru tanımak, doğru önlemi seçmenin ilk adımıdır. Sabah arılığa geldiğinizde şunlara bakın:

Kovan içindeki kemirilmiş petekler, kışın biriken yuva malzemesi ve dışkı ise büyük memelinin değil, fare ve sıçan gibi kemirgenlerin işaretidir; bunlara karşı sonbaharda uçuş deliğine fare teli (delikli giriş koruyucu) takılır.

Elektrikli çit

Ayı bulunan bölgelerde en etkili ve en yaygın çözümdür. Porsuk ve yaban domuzuna karşı da kullanılır. Etkili olması için:

• Arılığın tamamını çevreleyin. Açık kalan tek bir kenar, çitin bütününü işe yaramaz kılar.
• Tel aralığını hedef hayvana göre ayarlayın. Birden çok sıra tel kullanın; en alttaki tel, porsuk ve domuzun altından geçemeyeceği kadar yere yakın olmalıdır. Ölçüler için çit üreticisinin ve bölgenizdeki deneyimli arıcıların önerilerine uyun.
• Topraklamayı doğru yapın. Kuru ve taşlı zeminde zayıf topraklama, akımı hayvanı caydıramayacak kadar düşürür.
• Bitki örtüsünü temizleyin. Tele değen ot ve dallar akımı toprağa kaçırır.
• Düzenli kontrol edin. Akü ya da güneş panelini, gerilimi ve telleri sık sık kontrol edin. Çalışmayan çit, çit değildir.
• Saldırıdan önce kurun. Konaklamalı arıcılıkta kovanlar yere indirildiği gün çit de kurulmalıdır.

Çit, hayvanın burnu gibi hassas bir yerinden elektrik çarpması yaşayıp arılığı acıyla ilişkilendirmesiyle işe yarar. Akımsız kalan bir çitten bir kez içeri girip beslenen hayvanı sonradan caydırmak çok daha zordur.

Diğer önlemler

• Yer seçimi: Bilinen hayvan geçiş yollarından, orman kenarlarından ve dere yataklarından uzak durun. Yöre halkına ve diğer arıcılara bölgedeki ayı hareketlerini sorun.
• Kovanları sabitleyin: Kutuları kayışla birbirine ve sehpaya bağlayın. Sabitleme ayıyı durdurmaz ama porsuk, domuz ve otlayan hayvanların kovanı devirmesini zorlaştırır.
• Sehpa kullanın: Yerden yükseltilmiş kovan, porsuğun girişe ulaşmasını güçleştirir.
• Yüksek platform ve ağaç kovanları: Bazı bölgelerde kovanlar yüksek platformlara ya da ağaçlara asılır; Doğu Karadeniz'deki geleneksel ağaç kovancılığı da ayıdan korunma amacı taşır.
• Koku kaynaklarını azaltın: Süzme artığı, mum, kırık petek, boş ballık ve dökülmüş şurubu arılıkta bırakmayın.
• Otlayan hayvanlar için: Basit bir tel ya da çit genellikle yeterlidir.

Saldırı olduysa ne yapmalı?

1. Arılığa, özellikle ayı bölgesinde, yalnız ve alacakaranlıkta gitmeyin.
2. Zararı fotoğraflayın; izleri ve devrilen kovan sayısını kaydedin.
3. Kurtarılabilecek kolonileri toplayın: sağlam çerçeveleri yeni kutulara yerleştirin, ana arının durumunu kontrol edin, girişleri daraltın.
4. Dağılmış petek ve bal artıklarını temizleyin; bunlar hayvanı yeniden çeker ve yağmayı başlatır.
5. Aynı gece önlem alın: çit kurun ya da arılığı taşıyın. Önlemsiz bırakılan arılığa hayvan büyük olasılıkla geri döner.
6. Zararı il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ve doğa koruma birimlerine bildirin. Kovan sigortanız varsa, poliçenizin yaban hayvanı zararını kapsayıp kapsamadığını kontrol edin ve sigortaya zamanında haber verin.

Yasal durum ve güvenlik

Boz ayı başta olmak üzere birçok yaban hayvanı koruma altındadır; öldürmek, yaralamak ya da zehirlemek suçtur. Zehirli yem ve kapanlar ayrıca başka hayvanları, köpekleri ve insanları da tehlikeye atar.

Ayıyla karşılaşma ciddi bir can güvenliği riskidir. Ayı bölgelerinde arılığa yalnız gitmeyin, gürültü yaparak yaklaşın, yavrulu ayıdan ve beslenen ayıdan uzak durun, yerel yetkililerin önerilerine uyun.