Küçük Memeli Zararlılar

Fare, sıçan ve sivri fare gibi küçük memeliler en çok sonbahar ve kışta kovana girer; arılar salkım hâlindeyken girişi savunamaz. Zarar çoğu zaman ilkbaharda fark edilir: kemirilmiş petekler, pislik ve kokuşmuş yuva. Sonbaharda zamanında takılan bir fare ızgarası sorunu neredeyse tamamen önler.

Hangi hayvanlar, ne zaman?

Hava soğuyup arılar salkım oluşturduğunda kovanın alt ve kenar kısımları korunmasız kalır. Sıcak, kuru ve bal-polen dolu kovan, kış için sığınak arayan kemirgenler için idealdir.

• Fareler (ev faresi, orman faresi): En sık görülen kış zararlısıdır. Salkımdan uzak kenar çerçevelere yuva kurar.
• Sıçanlar: Daha iri oldukları için ahşabı ve çerçeveleri daha ağır tahrip eder; bakımsız, çatlak kovanlara girer.
• Sivri fareler: Böcekçil küçük memelilerdir; dar aralıklardan girip kışın arı yiyebilirler. Petekte fareye göre daha az tahribat yapar.
• Porsuk gibi daha iri memeliler: Kovana girmez ama bazı bölgelerde kovanı tırmalar, devirir ya da yavru ve bal için dip kısmını zorlar.

Belirtiler: kovanda neye bakmalı?

Kış ortasında kovanı açmak gerekmez; çoğu belirti dışarıdan ve dip tahtasından anlaşılır.

• Uçuş deliği önünde mum kırıntısı ve petek parçaları: İçeride kemirme olduğunu gösterir.
• Dip tahtasında yuva malzemesi: Kuru ot, yaprak, kâğıt ve talaş.
• Kemirgen pisliği ve keskin idrar kokusu: Arılar kokuyu sevmez; kirlenmiş çerçeveleri kullanmakta isteksiz kalır.
• Kemirilmiş çerçeve ve petekler: Özellikle salkımdan uzak kenar çerçevelerde, alt kısımlarda oyuklar.
• Kovan önünde veya dipte başı ya da göğsü yenmiş ölü arılar.
• Huzursuz, dağınık salkım: Sürekli rahatsız edilen koloni daha çok yem tüketir ve zayıflar; zayıf koloniler kışı çıkaramayabilir.

Önleme: fare ızgarası ve giriş daraltma

Kalıcı çözüm, hayvanın kovana girmesini fiziksel olarak engellemektir. Uçuş deliğine takılan delikli metal ızgara (fare ızgarası) arının geçmesine izin verir, fareyi durdurur.

1. Zamanlama: Izgarayı sonbaharda, geceler soğumaya ve salkım oluşmaya başlamadan takın. Kışı ılık geçen bölgelerde de sonbaharda takmak güvenlidir.
2. Önce içeriyi kontrol edin: Izgarayı takmadan önce kovanda fare olmadığından emin olun; aksi hâlde hayvanı içeride hapsedersiniz.
3. Doğru ölçü: Yaygın kullanılan ızgaralarda delikler yaklaşık 9,5 mm'dir. Giriş boşluğunun yüksekliği de fareyi geçirmeyecek kadar dar olmalıdır; ızgaranın yanında ya da altında açık kalan aralık tüm önlemi boşa çıkarır.
4. Ölü arı tıkanması: Kış boyunca, özellikle soğuk dönemlerden sonra, girişin ölü arıyla tıkanıp tıkanmadığını dışarıdan kontrol edin; tıkalıysa ince bir çubukla açın.
5. İlkbaharda çıkarın: Koloni genişleyip yoğun polen taşımaya başlayınca ızgarayı sökün; metal kenarlar polen yüklerini sıyırabilir.

Ayrıca kovan gövdesindeki çatlakları, gevşek dip tahtasını ve kapak aralıklarını onarın. Kovanı sehpa üzerinde tutmak hem nemi azaltır hem de kemirgenlerin girişini zorlaştırır.

Fare girmişse ne yapmalı?

1. Uygun, rüzgârsız ve ılık bir günde kovanı kısa süre açın; fareyi ve yuva malzemesini çıkarın.
2. Pisliğe bulaşmış, kemirilmiş petekleri alın; ağır kirlenmiş çerçeveleri eritmeye ayırın.
3. Koloniyi, salkımın yanında bal ve polenli temiz çerçevelerle yeniden düzenleyin; kovanı gereksiz büyük bırakmayın.
4. Dip tahtasını temizleyip fare ızgarasını takın.
5. İlkbaharda koloniyi kontrol edin; zayıfsa güçlü bir koloniyle birleştirmeyi düşünün.

Petek deposunu koruyun

Depodaki boş petekler de kemirgen çeker; zarar çoğu zaman arı kovanındakinden büyük olur. Petekleri kemirgen geçirmez kapalı dolap ya da sıkı kapanan kovan gövdelerinde, zeminden yüksekte saklayın. Depo kapılarının altındaki boşlukları kapatın.

Sık yapılan hatalar

• Izgarayı fare zaten yerleştikten sonra, kış ortasında takmak.
• Uçuş deliğini daraltıp dip tahtası ile gövde arasındaki boşluğu açık bırakmak.
• Kış öncesi kovanı koloninin dolduramayacağı kadar büyük bırakmak; boş kenar çerçeveler farenin en sevdiği yerdir.
• İlkbaharda ızgarayı unutup polen taşınmasını ve havalandırmayı kısıtlamak.

Birçok küçük memeli ekosistemde yararlıdır, bazıları koruma altındadır. Amaç hayvanları yok etmek değil, kovana ve depoya erişimlerini kesmektir.