Besleyiciler

Kovan parçası olarak besleyici, kovan gövdesiyle aynı ölçüde yapılıp kovanın katları arasına, üstüne ya da içine yerleşen yemlik bölümüdür: üst yemlik kasası, çerçeve yemlik, besleme kasnağı ve bazı kovanlarda gövdeye gömülü yemlik bölmesi. Bu sayfa, besleyicinin kovanın hangi katına nasıl oturduğunu, ölçü uyumunu ve montajda yapılan hataları anlatır.

Besleyici kovanın neresine takılır?

Bir kovan alttan üste şu parçalardan oluşur: dip tahtası, kuluçkalık, gerekiyorsa ana arı ızgarası ve ballıklar, örtü tahtası ve kapak. Besleyici bu diziye amacına göre üç farklı noktadan katılır:

• Kuluçkalığın içinde: Çerçeve (bölme) yemlik, bir çerçeve yerine kuluçkalığa konur.
• Kuluçkalığın üstünde: Üst yemlik kasası ya da besleme kasnağı, en üst gövde ile kapak arasına yerleşir. Örtü tahtasının yerini alan ya da örtü tahtasının üstüne oturan tipler vardır.
• Uçuş deliğinde: Uçuş deliği yemliği dip tahtasının girişine takılır. Yemi kovan dışına taşıdığı için yağmacılık riski en yüksek konumdur.

Hangi konumda olursa olsun kural aynıdır: yem kümeye yakın ve kovanın içinde olmalı, besleyici takılırken kovanın hava ve arı sızdırmazlığı bozulmamalıdır.

Üst yemlik kasası nasıl yerleştirilir?

Üst yemlik kasası, kovan gövdesinin dış ölçüsünde yapılmış sığ bir kattır. İçinde şurup haznesi ve arıların yukarı çıktığı bir erişim yarığı ya da bacası bulunur. Doğru montaj şöyledir:

1. Örtü tahtasını kaldırın ya da yemliğin tipine göre örtü tahtasının deliğini açık bırakın. Bazı yemlikler örtü tahtasının yerine geçer, bazıları üstüne oturur.
2. Yemliği gövdenin tam üstüne, kenarlar hizalı oturtun. Açıklık kalırsa yağmacı arılar ve eşek arıları buradan girer.
3. Erişim yarığının kapağını takın: Arılar yalnız yarık ya da baca üzerinden yeme ulaşmalı, şurup haznesine taşmamalıdır.
4. Kapağı yemliğin üstüne kapatın ve rüzgâra karşı sabitleyin.
5. Doldururken yalnız kapağı kaldırın; kovanı açmanız gerekmez.

Üst yemliğin kovanla aynı dış ölçüde olması şarttır. Langstroth kovana Dadant ölçüsünde yemlik, ya da tersi, ya boşluk bırakır ya da hiç oturmaz. Kovan tipinizi bilmeden yemlik almayın; kendiniz yapıyorsanız ölçüyü mevcut kovan gövdenizden alın.

Çerçeve yemlik kuluçkalığa nasıl konur?

Çerçeve yemlik, çerçeve kulaklarıyla aynı biçimde askıya alınır ve bir çerçevenin yerini tutar. Genellikle kenar çerçevenin yerine, yavru alanının yanına konur. Bu parçanın kovanla uyumu için dikkat edilecekler:

• Kulak ve boy ölçüsü: Yemlik kovanın çerçeve yuvasına tam oturmalı, dibi tabana değmemeli.
• Arı boşluğu: Yemlik ile komşu çerçeve arasında normal arı boşluğu kalmalıdır. Fazla dar aralık arıları ezer, fazla geniş aralık düzensiz petek ördürür.
• Tırmanma yüzeyi: İç yüzeyi pürüzlü ya da ızgaralı olmalı; yüzen tahta veya ağ eklenmelidir.
• Kapak: Üstü açık çerçeve yemliklerde arılar şuruba her yerden düşebilir. Üstü kapalı, yalnız dar bir erişim bölümü olan tipler boğulmayı azaltır.

Gövdeye gömülü (entegre) yemlikler

Bazı plastik köpük (polistiren) kovan ve bölme kutularında yemlik, gövdenin ya da kapağın bir parçası olarak üretilir. Kapak kaldırılınca yemlik bölmesi doğrudan doldurulur. Pratiktir, ek parça gerektirmez; ancak bu bölme boş kaldığında arılar içine petek örer ve temizlenmesi zorlaşır.

Besleme kasnağı nedir, ne işe yarar?

Besleme kasnağı (ara kasnak), kovan gövdesi ölçüsünde, yalnız birkaç santim yüksekliğinde bir çerçevedir. Çıtalarla kapak ya da örtü tahtası arasında boşluk yaratır. Bu boşluğa:

• kış ortasında kek,
• ilkbaharda polen keki,
• naylon torba içinde şurup ya da ters çevrilmiş küçük bir kavanoz konabilir.

Kasnağın yüksekliği yemin sığacağı kadar olmalıdır; fazla yüksek kasnak kışın kümenin üstünde soğuk bir hava boşluğu bırakır. Daha büyük kaplar için boş bir kuluçkalık ya da ballık gövdesi geçici kasnak olarak kullanılabilir.

Özel kovan tipleri için yemlikler

Warré, yatay (üst çıtalı) kovanlar ve yerel tipteki kovanlarda standart yemlikler çoğu zaman oturmaz. Bu kovanlarda yemlik, kovanın kendi gövde ölçüsüne göre yapılır. Yatay kovanlarda çerçeve yemlik mantığıyla, bir bölme tahtasının arkasına yerleştirilen hazneler kullanılır. Hangi kovan olursa olsun ölçü uyumu, arı boşluğu ve sızdırmazlık kuralları aynıdır.

Kendiniz besleyici yapacaksanız

• Ölçüyü kovandan alın: Dış ölçü gövdeyle birebir aynı olmalı; köşeler gönyede olmalı.
• Sızdırmazlık: Ahşap yemliğin şurup haznesi gıdaya uygun bir kaplama ya da gıdaya uygun astar ile sızdırmaz hâle getirilir. Sızan şurup kovan tabanına iner, yağmacılık ve küf yapar.
• Erişim yolu: Arıların çıktığı yarık ya da baca, şurup seviyesinin üstünde bitmelidir; aksi hâlde şurup kovanın içine akar.
• Tırmanma yüzeyi: Erişim yolunun şuruba indiği kısım pürüzlü ya da tel kaplı olmalıdır.
• Arı geçirmez kapak: Doldurma bölümü arıların ulaşamayacağı şekilde kapatılmalıdır; böylece doldururken arıyla karşılaşmazsınız.

Montajda sık yapılan hatalar

• Ölçüsü uymayan yemlik: Kenarda kalan açıklık, yağmacı arılar ve eşek arıları için ikinci bir giriş olur.
• Erişim kapağını unutmak: Arılar şurup haznesine dolar ve boğulur.
• Kışa üst yemlikle girmek: Boş üst yemlik kümenin üstünde soğuk bir hacim bırakır; besleme bitince yemliği çıkarın, örtü tahtasını yerine koyun.
• Ballıkla birlikte besleyici takmak: Arılar şurubu ballığa taşır; ürün bal olmaktan çıkar.
• Sızdıran ahşap yemlik: Tabanda biriken şurup mayalanır, zararlıları çeker.