Bal Süzme Makineleri

Bal süzme makinesi (bal santrifüjü, halk arasında bal sıkma makinesi), sırrı alınmış petekli çerçeveleri döndürüp balı merkezkaç kuvvetiyle gözlerden çıkaran, peteği ise sağlam bırakan hasat makinesidir. Doğru yüklenip yavaş hızlandırıldığında petek kırılmaz, bal köpürmez ve boş petek arılara geri verilir. Bu sayfa makinenin kurulumunu, adım adım kullanımını, temizliğini ve ortak kullanımdaki hijyen kurallarını anlatır.

Bal süzme makinesi nasıl çalışır?

Çerçeveler makinenin ortasındaki döner sepete yerleştirilir. Sepet döndükçe gözlerdeki bal dışa doğru savrulur, kazanın çeperine çarpar ve tabana akar. Tabanda biriken bal bal musluğundan süzgeçli kovaya alınır.

Makinenin iki temel tipi vardır: tek yüzü boşaltan teğetsel ve iki yüzü birden boşaltan radyal. Tiplerin ayrıntılı karşılaştırması ve pres ile farkı “Bal sıkma makineleri” sayfasındadır. Burada makineyi nasıl kullanacağınıza odaklanıyoruz.

Süzmeden önce makine nasıl hazırlanır?

1. Yer: Makineyi arıya kapalı, ılık ve kuru süzme odasında düz ve sağlam bir zemine koyun. Ayaklarını mümkünse zemine ya da bir tahtaya sabitleyin.
2. Yükseklik: Musluğun altına süzgeçli bir kova rahatça sığmalı. Gerekirse makineyi sağlam bir sehpaya yükseltin.
3. Temizlik kontrolü: Kazan, sepetler ve musluk kuru, kokusuz ve temiz olmalı. Önceki sezondan kalan toz, bal ya da küf varsa ılık suyla yıkayıp tamamen kurutun.
4. Musluk: Kapalı olduğundan ve contasının sağlam olduğundan emin olun.
5. Isı: Ballıklar süzmeden önce ılık odada bir süre bekletilirse bal daha kolay akar. Balı ve peteği ısıtıcıya ya da güneşe yaklaştırmayın.

Bal süzme makinesi adım adım nasıl kullanılır?

1. Olgunluğu kontrol edin: Çerçevelerin büyük bölümü sırlı olmalı; kısmen sırlı çerçevede refraktometreyle nem ölçün.
2. Sırrı alın: Sır alma bıçağı ya da sır tarağıyla her iki yüzün sırrını alın.
3. Dengeli yükleyin: Ağırlığı birbirine yakın çerçeveleri karşılıklı sepetlere koyun. Tek sayıda çerçeve kaldıysa karşısına boş ya da hafif bir çerçeve koyarak dengeleyin.
4. Yavaş başlayın: İlk turlarda düşük hızla dönün. Dolu yüz ağırdır; ani hız peteği sepetin teline bastırıp kırar.
5. Teğetsel makinede “yarı–tam–yarı” sırası: Birinci yüzü yarısına kadar boşaltın; çerçeveleri çevirip ikinci yüzü tamamen boşaltın; yeniden çevirip birinci yüzü bitirin. Böylece dolu yüzün ağırlığı boş petek duvarını ezmez.
6. Radyal makinede: Hızı kademeli artırın; motorlu modelde yumuşak kalkış ve program kullanın. Çerçeve yerleştirme yönü için makinenin kılavuzuna uyun.
7. Kontrol edin: Çerçeveyi ışığa tutun; gözlerde bal kaldıysa kısa bir tur daha yapın.
8. Balı zamanında alın: Tabanda biriken bal sepetlere yaklaşmadan musluğu açıp süzgeçli kovaya aktarın.

Balın kalitesini makinede korumak

• Köpürtmeyin: Gereğinden yüksek hız ve kazanda çalkalanan bal bala hava karıştırır; dinlendirme süresi uzar.
• Isıtmayın: Makineyi ya da kazanı doğrudan ısıtmak enzim kaybı ve HMF artışı demektir. Ilık oda yeterlidir.
• Kapağı kapalı tutun: Bal nem çeker; kapak hem nemi hem tozu, hem de odaya giren arıları uzak tutar.
• Ayrı süzün: Farklı arılık ve dönem ballarını ayrı partilerde süzün; makineyi partiler arasında sıyırın.

Kaç çerçeveli makine almalıyım?

Seçimde belirleyici olan, bir hasat gününde kaç çerçeve işleyeceğinizdir. Kaba bir yol gösterici:

Makinenin gövde malzemesi her ölçekte aynı kurala bağlıdır: balla temas eden her yüzey paslanmaz çelik ya da gıdaya uygun plastik olmalıdır.

Bal süzme makinesi nasıl temizlenir ve saklanır?

1. Balı sıyırın: Kazanın tabanında ve çeperinde kalan balı spatula ile toplayın.
2. Ilık suyla yıkayın: Çok sıcak su mumu eritip yüzeye yapıştırır. Deterjan kullanıldıysa bol suyla durulayın.
3. Musluğu sökün: Musluk ve contası ayrı yıkanır; bal en çok burada birikir.
4. Tamamen kurutun: Nemli bırakılan kazan koku ve küf yapar, kaynak yerlerinde korozyon başlayabilir.
5. Örterek saklayın: Kuru ve tozsuz bir yerde, kapağı hafif aralık ya da nefes alan bir örtüyle saklayın.

Dişli ve yatakların yağlanması gerekiyorsa üreticinin önerdiği gıdayla uyumlu yağı kullanın ve yağın kazana ulaşmadığından emin olun.

Ortak kullanılan makinede hijyen

Süzme makinesi pahalıdır ve yılda birkaç gün çalışır; bu yüzden birçok arıcı birliği ve kooperatif ortak makine bulundurur. Küçük üretici için akılcı bir çözümdür, ama bir risk taşır: Amerikan yavru çürüklüğü etkeninin sporları bal ve petek kalıntısıyla taşınabilir. Makineyi teslim almadan ve teslim etmeden önce temizleyin; hastalık şüphesi olan kolonilerin çerçevelerini ortak makinede süzmeyin. Süzülmüş ıslak petekleri yalnız kendi arılığınızdaki kolonilere yalatın.