Bal Saklama ve Taşıma Kapları

Bal saklama ve taşıma kapları, süzülen balın satışa ya da tüketime kadar dökme halde bekletildiği ve arılıktan depoya, depodan alıcıya taşındığı kova, bidon, varil, paslanmaz tank ve teneke gibi gıdaya uygun kaplardır. Doğru kap balı nemden, kokudan, ışıktan ve metal bulaşmasından korur; yanlış kap ise iyi bir balı birkaç ayda satılamaz hale getirebilir. Bu sayfada kap malzemelerini, boyut seçimini, taşıma kurallarını ve kapların temizliğini bulacaksınız.

Bal hangi malzemeden kapta saklanır?

Bal asidik ve higroskopik bir gıdadır: uygunsuz metali aşındırır, havadan su çeker ve çevresindeki kokuları alır. Bu yüzden kap seçiminde ilk ölçüt, malzemenin gıda ile temasa uygun olmasıdır. Türk Gıda Kodeksi'nde bal ambalajları için gıda ile temas eden madde ve malzemelere ilişkin yönetmelik uygulanır; tedarikçiden uygunluk beyanı istemek en sağlam yoldur.

Bal saklama kabı çeşitleri nelerdir?

Bal kovaları

Hobi ve küçük ticari arıcılığın en yaygın dökme kabıdır. Gıdaya uygun plastikten yapılır; contalı, sıkı oturan kapak ve sağlam sap önemlidir. Bazı kovaların altında musluk bulunur; bu kovalar dinlendirme ve dolum için de kullanılır.

• Boyut: Balı kaldırıp taşıyacak kişinin gücünü düşünün. Dolu bal kovası, aynı hacimdeki su kovasından belirgin biçimde ağırdır.
• Kristalleşme: Hızlı kristalleşen ballar (ayçiçeği, kolza, pamuk gibi) kovada taş gibi donar. Bu balları daha küçük kaplarda tutmak, sonradan çözmeyi kolaylaştırır.
• Etiket: Kovaya parti numarası, arılık, süzme tarihi ve nem değeri yazın; kapak değil gövde etiketlenmeli, çünkü kapaklar karışabilir.

Paslanmaz çelik tanklar

Süzme sonrası dinlendirme ve büyük stok için kullanılır. Gıda sınıfı paslanmaz çelik baldan etkilenmez, kokuyu tutmaz ve yıllarca kullanılır. Kapaklı, alt musluklu tanklar hem saklama hem dolum işini görür. Büyük işletmelerde tankların altına ısıtma ceketi eklenerek kristalleşen bal düşük sıcaklıkta çözülür.

Variller

Toptan satış ve ihracatta dökme bal genellikle büyük çelik varillerde taşınır. İç yüzeyleri gıdaya uygun bir lakla kaplıdır. Varil kullanırken:

• Kaplamayı kontrol edin: Ezik, çizik ya da pas izi olan varile bal koymayın.
• Tek kullanım ilkesine yakın durun: Başka ürün için kullanılmış varil bala uygun değildir.
• Tam kapatın: Tıpa ve kapak contası sağlam olmalı; varil yatay değil dik taşınmalıdır.
• Isıtma planı yapın: Varildeki bal kristalleşirse çıkarmak için özel ısıtma düzeneği gerekir. Varili doğrudan ateşe ya da güneşe koymak balı bozar.

Bidonlar

Plastik bidonlar pazarda ve kırsal satışta sık görülür. Sorun, çoğunun daha önce yemeklik yağ, deterjan ya da başka sıvılar için kullanılmış olmasıdır. Kaynağı bilinmeyen ikinci el bidon bala uygun değildir; kalıntı ve koku yıkamayla çoğu zaman tamamen gitmez.

Bal nasıl taşınır?

Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği, balın paketleme ya da dolum noktasından tüketiciye ulaşana kadar tüm aşamalarda temiz ve kuru, kokulardan arınmış yerlerde, doğrudan güneş ışığından korunarak ve 25 °C'yi aşmayacak şekilde muhafaza edilmesini ister. Taşıma da bu kurala dahildir.

1. Kapakları kontrol edin: Yola çıkmadan her kapağın tam oturduğunu, contanın yerinde olduğunu görün.
2. Sabitleyin: Kovaları palete ya da kasaya dizin, kayış ya da streç filmle sabitleyin. Devrilen kova hem balı hem aracı kirletir.
3. Güneşten ve sıcaktan koruyun: Yazın kapalı kasa araçta güneş altında bekleyen bal hızla ısınır. Mümkünse serin saatlerde taşıyın, aracı gölgeye park edin.
4. Kokulu yüklerle birlikte taşımayın: Yakıt bidonu, zirai ilaç, boya ve hayvan yemi aynı kasada olmamalıdır.
5. Belgeleri yanınızda tutun: Parti numaraları, nem ölçümleri ve varsa analiz raporları alıcıya güven verir.

Ballı çerçevelerin taşınması

Süzülmemiş ballı çerçeveleri arılıktan süzme odasına taşırken ballıkların altına damlama tepsisi koyun, üstünü kapatın. Açık ballık yolda arı ve yağma çeker; damlayan bal aracı kirletir. Çerçeveler mümkün olan en kısa sürede süzülmelidir.

Bal kapları nasıl temizlenir ve yeniden kullanılır?

1. Artığı alın: Kaptaki son balı spatulayla toplayın.
2. Ilık suyla yıkayın: Bal suda çözünür. Kokulu deterjan kullandıysanız bol suyla durulayın.
3. Tamamen kurutun: Kova ve varilin dibinde kalan su, sonraki balın yüzeyini sulandırır ve mayalanma başlatır.
4. Kokla kontrol edin: Temiz kap kokusuz olmalıdır. Koku kalıyorsa kap bala kullanılmaz.
5. Kapalı saklayın: Boş kaplar ağzı kapalı ya da ters çevrilmiş olarak tozsuz yerde durmalıdır.

Çizilmiş, çatlamış, rengi dönmüş plastik kovalar ve kaplaması bozulmuş metal kaplar yenisiyle değiştirilmelidir. Çiziklerde kalan bal ve kir, iyi yıkamaya rağmen temizlenemez.

Bal saklamada sık yapılan hatalar

• Kapağı gevşek bırakmak: Bal havadan nem çeker; yüzey sulanır ve mayalanma orada başlar.
• Kabı yarım doldurmak: Üstteki büyük hava boşluğu sıcaklık değiştikçe yoğuşma yapar.
• Zemine koymak: Soğuk ve nemli zemin, karınca ve fare riski. Kaplar raf ya da palet üstünde durmalı.
• Nemli bodrum ya da ahır yanı: Depo kuru, serin, karanlık ve kokusuz olmalıdır.
• Kaba bilgi yazmamak: Hangi kovanın hangi arılıktan ve dönemden geldiği bilinmezse tek çiçek balı ya da yöre iddiası da savunulamaz.