Ana Arı Beslenme Ürünleri

Ana arı beslenme ürünleri, ana arı yetiştiriciliğinde, taşımada ve tanıtmada kullanılan yemlerdir: ana arı kafesindeki kafes keki, ana arı yetiştiren başlatıcı ve bitirici kolonilere verilen şurup ve polen keki, çiftleşme kutularının yemlik bölmesine konan kek ve yüksük hazırlığında kullanılan arı sütü. Ana arıyı arıcı değil işçi arılar besler; bu ürünlerin asıl işi, ana arıyı ve yetişen ana arı larvalarını besleyecek işçi arıları desteklemektir.

Ana arı nasıl beslenir?

Ana arı, larva döneminden başlayarak yaşamı boyunca işçi arıların salgıladığı arı sütüyle beslenir. Yumurtlayan bir ana arı kendi başına petekten bal almaya pek başvurmaz; genç bakıcı arılar onu sürekli besler. Ana arının yumurtlama hızı, bu nedenle, koloninin ona sağlayabildiği besine bağlıdır: doğada nektar ve polen girdikçe bakıcı arılar daha fazla arı sütü üretir ve ana arı daha çok yumurtlar.

Bu yüzden “ana arıyı beslemek” pratikte koloniyi beslemek demektir. Ana arıya doğrudan verilen bir yem ancak iki durumda söz konusudur: kafeste taşınırken ve tanıtılırken. Bunun dışındaki tüm ürünler, ana arı larvalarını ve ana arıyı besleyen işçi arılar için verilir.

Ana arı kafesi keki nedir?

Kafes keki (ana arı keki, kandi), ana arı taşıma ve tanıtma kafeslerinin bir bölmesine sıkıca doldurulan katı şeker hamurudur. İki işi vardır:

• Yolculukta besin: Kafeste ana arıyla birlikte bulunan refakatçi işçi arılar bu kekten beslenir ve ana arıyı besler.
• Yavaş serbest bırakma: Kafes koloniye konduğunda, koloninin işçileri kek tıkacını dışarıdan yiyerek açar. Bu birkaç gün sürer; bu sürede koloni yeni ana arının kokusuna alışır ve kabul olasılığı artar.

İyi bir kafes kekinin özellikleri

• Doğru kıvam: Kafes keki, kovana konan kış kekinden daha sıkı olmalıdır. Fazla yumuşak kek sıcakta akar, arıları yapıştırır ya da ana arının üstüne damlar; fazla kuru kek taşlaşır, arılar onu ne yiyebilir ne de açabilir.
• Temiz içerik: Genellikle katkısız pudra şekeri ile az miktarda invert şurup ya da bal yoğrularak yapılır. Bal kullanılacaksa yalnız sağlıklı kolonilerden, güvenilir kaynaktan olmalıdır; bal, Amerikan yavru çürüklüğü sporlarını taşıyabilir. Bu yüzden kafeslerde balsız kekler tercih edilir.
• Nem dengesi: Kafeste ayrı bir su kabı bulunmaz; arılar gereken nemi büyük ölçüde kekten alır. Kek kurudukça refakatçi arılar zorlanır.

Tanıtmada kafes kekinin kullanımı

Kafes koloniye konmadan önce kek tıkacının üstündeki koruyucu (mantar, plastik kapak ya da bant) çıkarılır; kek açıkta kalmalıdır. Bazı arıcılar kekte ince bir delik açarak süreci hızlandırır; ancak keki tamamen boşaltmak, ana arının erken çıkmasına ve reddedilmesine yol açabilir. Kafes, kek ucu arılara ulaşılabilecek biçimde iki yavru çerçevesinin arasına sıkıştırılır. Birkaç gün sonra kontrol edilir: ana arı serbest kalmış ve yumurtlamaya başlamışsa tanıtma başarılıdır. Ana arının koloniye nasıl verileceği Ana Arı Kafesleri sayfasında ayrıntılıdır.

Ana arı yetiştiren kolonilerin beslenmesi

Aşılanan larvaların iyi ana arıya dönüşmesi, onları besleyen koloninin ne kadar arı sütü üretebildiğine bağlıdır. Bu yüzden başlatıcı (larvaları kabul eden) ve bitirici (gözleri tamamlayan) kolonilerde bol genç bakıcı arı, bol polen ve sürekli nektar girişi hissi gerekir. Doğada akım yoksa bu ortam beslemeyle yaratılır:

1. Beslemeye aşılamadan birkaç gün önce başlayın: Bakıcı arıların salgı bezleri yem girişine birkaç günde yanıt verir.
2. İnce şurup verin: Az ve sürekli verilen ince şurup (1 : 1) koloniye akım varmış izlenimi verir ve yüksüklerin kabulünü artırır.
3. Protein sağlayın: Kovanda perga çerçevesi yoksa ya da doğada polen azsa polen keki verin. Arı sütü üretimi proteinsiz olmaz.
4. Gözler kapanana kadar sürdürün: Besleme, ana arı gözleri sırlanana kadar kesilmemelidir; yarıda kesilen besleme küçük ve zayıf ana arı üretir.
5. Yağmacılığa dikkat edin: Sürekli besleme yapılan kolonilerde uçuş deliğini daraltın, şurubu kovan içinde verin.

Yüksük hazırlığında arı sütü kullanımı

Bazı yetiştiriciler larvayı aktarmadan önce yüksüğün dibine çok az miktarda, genellikle su ile seyreltilmiş arı sütü koyar (ıslak aşılama); bazıları ise doğrudan kuru yüksüğe aşılar (kuru aşılama). Islak aşılamanın larvanın kurumasını önlediği ve kabulü artırdığı düşünülür; ancak iki yöntem arasındaki farkın ne kadar belirgin olduğu yetiştiriciden yetiştiriciye değişir. Kullanılacak arı sütü kendi arılığınızdan, taze ya da dondurularak saklanmış olmalıdır.

Çiftleşme kutularında besleme

Ana arıların çiftleştiği küçük çiftleşme kutuları (mini çiftleşme kovanı) birkaç yüz ile birkaç bin arıdan oluşan küçük topluluklardır. Bu kadar küçük bir koloni sıvı yemi koruyamaz ve işleyemez; şurup hem boğulma hem yağmacılık riski taşır. Bu yüzden bu kutuların çoğunda ayrı bir yemlik bölmesi bulunur ve bu bölmeye kek konur.

• Kek yeterli olmalı: Kutu doldurulurken yemlik bölmesine arıların çiftleşme süresince tüketebileceği kadar kek konur.
• Bölme boş kalmamalı: Boş kalan yemlik bölmesine arılar petek örer.
• Yağmacılığa karşı: Giriş dar tutulur; kutular güçlü kovanların hemen önüne konmaz.
• Su: Sıcak dönemde arılığa yakın bir suluk, küçük kolonilerin su ihtiyacını kolaylaştırır.

Ana arının yumurtlamasını artıran ürün var mı?

“Ana arıya özel” olarak satılan vitamin, mineral, hormon ya da “yumurtlama artırıcı” karışımların etkisini gösteren güvenilir kanıt yoktur. Ana arının yumurtlama hızını belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• koloninin nektar ve özellikle polen durumu,
• ana arının yaşı, sağlığı ve çiftleşme kalitesi,
• kovanda yumurtlamaya uygun boş göz bulunması,
• mevsim, gün uzunluğu ve hava sıcaklığı,
• koloninin genel sağlığı, özellikle Varroa destructor yükü.

Yumurtlaması zayıf bir ana arıyı ürünle “güçlendirmeye” çalışmak yerine, önce koloninin beslenme durumunu ve sağlığını değerlendirin; sorun ana arıdaysa değiştirilmesi en kalıcı çözümdür. Takviye ürünlerin genel kanıt durumu Beslenme Takviyeleri ve Vitaminler sayfasındadır.

Ana arı beslenme ürünleri karşılaştırması

Sık yapılan hatalar

• Aşılamadan sonra beslemeye başlamak: Bakıcı arılar hazır olmadığı için kabul düşük olur.
• Beslemeyi gözler kapanmadan kesmek: Küçük, az beslenmiş ana arılar yetişir.
• Kafes kekinde kaynağı bilinmeyen bal: Hastalık, ana arıyla birlikte yeni koloniye taşınabilir.
• Çiftleşme kutusuna şurup vermek: Küçük koloni boğulma ve yağmacılıkla kaybedilebilir.
• “Yumurtlama artırıcı” ürünlere güvenmek: Asıl neden (besin, sağlık, ana arının kalitesi) gözden kaçar.