Ana arı ızgarası / seperatörler

Ana arı ızgarası (separatör, ana arı seperatörü), işçi arıların geçebildiği ama daha iri gövdeli ana arının ve erkek arıların geçemediği aralıklara sahip tel ya da plastik levhadır. Ana arı üretiminde yüksükleri ana arıdan korumak, damızlık ana arıyı tek petekte tutmak, başlatıcı ve bitiriciyi aynı kovanda kurmak ve çiftleştirme alanında erkek arı geçişini denetlemek için kullanılır. Bu sayfa ızgarayı ana arı yetiştirme bakış açısıyla anlatır: nerede kullanılır, nasıl seçilir, hangi hatalar partiyi yok eder.

Ana arı ızgarası nasıl çalışır?

Izgaranın aralıkları, işçi arının göğsünün geçebileceği, ana arının ve erkek arının ise geçemeyeceği genişliktedir. Avrupa kökenli arılar için kullanılan ızgaralarda bu aralık genellikle 4,1–4,4 mm dolayındadır. Aralığın düzgünlüğü, genişliğinden daha önemlidir: tek bir bükülmüş tel ya da çatlamış plastik çubuk, ana arının geçmesine yetecek bir açıklık yaratır.

Genel arıcılıkta ızgara, ana arıyı yavru katında tutup bal katını yavrusuz bırakmak için kullanılır. Ana arı üretiminde ise görevi daha hassastır: yüksüklerin bulunduğu bölgeye ana arının bir kez bile girmemesi gerekir. Yüksüklere ulaşan bir ana arı onları yandan delip içlerindeki pupaları öldürür.

Ana arı üretiminde ızgara nerelerde kullanılır?

Analı bitiricide ızgara nasıl kullanılır?

Analı bitiricide ana arı alt katta, genç yavru ve boş peteklerle birlikte kalır. Katların arasına ızgara konur; üst kata alttan açık yavru, polen ve bal çerçeveleri taşınır ve aşılama çerçevesi bunların arasına verilir. Bakıcı arılar ızgaradan geçerek üst kattaki yavruya ve yüksüklere bakar.

1. Ana arının yerini doğrulayın: Izgarayı koymadan önce ana arıyı görün ve alt kata aldığınızdan emin olun. Görülmediyse üst kattaki çerçeveler silkelenir ya da birkaç gün sonra üst katta yumurta aranır.
2. Izgarayı kontrol edin: Çerçevesinde boşluk, bükülmüş tel ya da kırık çubuk olmamalı; gövdeye kenarlarından boşluk bırakmadan oturmalıdır.
3. Üst katta yumurta arayın: Yüksükleri vermeden önce ve her partide üst katta taze yumurta görülürse ana arı yukarı geçmiş demektir; parti tehlikededir.
4. Yabani yüksükleri kırın: Üst kata taşınan yavru çerçevelerinde arılar kendi yüksüklerini çekebilir; yüksükler verildikten birkaç gün sonra kontrol edilip kırılır.

Izgara çeşitleri: tel mi, plastik mi?

• Çerçeveli tel ızgara: Paralel teller, bir ahşap ya da metal çerçeveye ve ara çubuklara tutturulur. Sağlamdır, aralıkları kolay bozulmaz, ateşle ya da sıcak suyla temizlenebilir. Ana arı üretiminde en güvenilir tiptir.
• Plastik ızgara: Hafif, ucuz, kesilip kutuya uydurulabilir. Esner, sıcakta eğilebilir, kazıyıcıyla temizlerken kolay çizilir ve kırılır; düzenli kontrol ister.
• Delikli metal levha: Delinmiş ince saclardan yapılır; kenarları keskin olabilir, zamanla paslanabilir.

Seçerken aralıkların eşit ve düzgün olmasına, levhanın kovana kenar boşluğu bırakmadan oturmasına ve bükülmeye karşı dayanıklılığına bakın. Katlar arasında arıların rahat geçmesi için ızgara ile çerçeve üst çıtaları arasında uygun arı aralığı bulunmalıdır.

Bakire ana arı ızgaradan geçer mi?

Evet, geçebilir. Yumurtlayan ana arının karnı iri olduğu için ızgaraya takılır; ancak yeni çıkmış bakire ana arı ince ve küçük olduğundan zaman zaman aralıklardan geçebilir. Bu, ana arı üretiminde önemli bir ayrıntıdır:

• Bitiricinin üst katındaki yabani bir yüksükten çıkan bakire ana arı ızgaradan aşağı inip kolonideki ana arıyla çatışabilir ya da üst kattaki yüksükleri yok edebilir.
• Bu nedenle olgun yüksükler çıkış gününe bırakılmaz; 10. gün dağıtılır ya da koruma kafesine alınır.
• Izgarayı, bakire ana arıyı tutmak için güvenilir bir engel olarak düşünmeyin; bakire ana arı için kafes kullanın.

Çiftleştirme alanında ızgaralı giriş

İzole çiftleştirme alanlarının güvenliği, alana yalnızca seçilmiş erkek arıların getirilmesine dayanır. Çiftleştirilecek kutularda istenmeyen erkek arı bulunmaması için kutular getirilmeden önce erkek arılar ayıklanır ya da girişe bir ızgara takılarak erkek arının çıkışı engellenir. Aletle tohumlanmış ana arıların tutulduğu kutularda da girişe ızgara konur; böylece ana arı çiftleşme uçuşuna çıkamaz, ama işçiler serbestçe çalışır.

Izgaralı girişte erkek arılar dışarı çıkamayacağı için girişte birikebilir ve ölebilir; bu kutular sık kontrol edilip giriş temizlenmelidir.

Ana arı ızgarasının bakımı

• Kazıma: Mum ve propolis birikintisi aralıkları daraltır ve trafiği yavaşlatır; kovan aletiyle aralıklar yönünde kazınır.
• Kontrol: Her kullanımdan önce ışığa tutulup bükülmüş tel, kırık çubuk ve çerçeve boşluğu aranır. Şüpheli ızgara ana arı üretiminde kullanılmaz.
• Temizlik: Tel ızgaralar sıcak suyla ya da hafif alevle temizlenebilir; plastik ızgaralar sıcak suyla yıkanır, ateşe tutulmaz.
• Saklama: Düz yatırılarak, üstüne ağırlık konmadan saklanır; eğilen ızgara aralığını kaybeder.
• Hijyen: Hastalık görülen kolonide kullanılmış ızgara temizlenmeden başka kovana konmaz.

Sık yapılan hatalar

• Ana arının yerini doğrulamamak: Ana arı üst katta kalırsa bütün parti yok olur.
• Hasarlı ızgara kullanmak: Tek bir açık aralık ızgarayı işe yaramaz kılar.
• Erkek arıları üstte hapsetmek: Izgaranın üstünde kalan erkek arılar çıkamaz ve ölür; üst kat için ayrı bir çıkış bırakın.
• Izgarayı bakire ana arıya karşı güvence saymak: Bakire ana arı geçebilir; olgun yüksükleri zamanında dağıtın.