Ana Arı İşaretleme

Ana arı işaretleme, ana arının göğsünün (toraks) üst yüzüne küçük bir renk noktası sürülmesi ya da numaralı bir disk yapıştırılmasıdır; renk, uluslararası koda göre ana arının doğduğu yılı gösterir. İşaretli ana arı kalabalık kovanda saniyeler içinde bulunur, yaşı kayda bakmadan anlaşılır ve arıların ana arıyı sessizce değiştirdiği hemen fark edilir. Bu sayfada renk kodu, işaretleme gereçleri, adım adım işaretleme, dikkat edilecekler ve kanat kesme konusu anlatılmıştır.

Ana arı neden işaretlenir?

• Hızlı bulma: Kalabalık bir kovanda işaretsiz ana arıyı aramak dakikalar sürebilir; renkli nokta ana arıyı ilk bakışta gösterir. Kovan daha kısa süre açık kalır.
• Yaş takibi: Renk kodu, ana arının hangi yıl yetiştirildiğini yazılı kayda bakmadan söyler; yenileme planı kolaylaşır.
• Ana arı değişimini fark etme: Önceki muayenede işaretli olan ana arının yerinde işaretsiz bir ana arı görmek, koloninin ana arısını sessizce değiştirdiği ya da oğul verdiği anlamına gelir.
• Kayıt ve satış: Numaralı diskler, üretilen ana arıyı kayıttaki damızlık ve çiftleşme bilgisiyle eşleştirir.

Üçüncü madde çoğu zaman göz ardı edilir ama en değerli olanıdır: işaretsiz bir ana arı görmek, koloni hakkında kendi başına bir bilgidir.

Ana arı işaretleme renkleri nelerdir?

Uluslararası kullanılan beş renkli döngüde her yıla bir renk düşer ve renk, yılın son rakamına göre belirlenir. Döngü beş yılda bir tekrarlanır; bir ana arı nadiren beş yıldan uzun yaşadığı için karışıklık olmaz.

Kolay hatırlamak için renklerin baş harflerinden bir cümle kurulabilir; önemli olan sıranın beyaz, sarı, kırmızı, yeşil, mavi olduğunu bilmektir.

İşaretleme için hangi gereçler gerekir?

• İşaretleme kalemi: Arıcılık için üretilmiş, hızlı kuruyan, su bazlı ya da kokusu hafif boya kalemleri. Keskin çözücü kokulu boyalar, kokusu nedeniyle ana arının kabulünü bozabilir ve dokulara zarar verebilir.
• Numaralı disk ve yapıştırıcı: Renkli, numaralı küçük diskler ve arıcılık için uygun yapıştırıcı; çok sayıda ana arının izlendiği işletmelerde kullanılır.
• İşaretleme tüpü (pistonlu kafes): Bir ucu ızgaralı tüp ve içinde yumuşak süngerli piston; ana arı süngerle ızgaraya hafifçe bastırılır, boya ızgaranın aralığından sürülür.
• Yakalama klipsi: Tarak dişli, yaylı plastik mandal; ana arıyı petek üzerinden ezmeden almayı sağlar.
• Petek üstü işaretleme kafesi: Ana arının üzerine kapatılıp peteğe hafifçe bastırılan tel kafes; ana arı yerinde işaretlenir.

Ana arı nasıl işaretlenir? Adım adım

1. Doğru zamanı seçin: Ana arı çiftleşmiş ve yumurtlamaya başlamış olmalıdır; bakire ana arı işaretlenmez. Ilık, sakin bir gün seçin.
2. Ana arıyı yakalayın: Yakalama klipsiyle ya da işaretleme tüpüyle ana arıyı petekten alın. Elle alacaksanız kanatlarından ya da göğsünden nazikçe kaldırın; karnından asla tutmayın.
3. Sabitleyin: Tüpte süngerli pistonu yavaşça iterek ana arıyı ızgaraya hafifçe bastırın; göğsün üst yüzü ızgaranın bir aralığına gelmelidir. Fazla bastırmak ana arıyı ezer.
4. Boyayı sürün: Kalemin ucunu önce bir kâğıda bastırarak boyayı akıtın, sonra göğsün ortasına küçük bir nokta koyun. Boya başa, kanat köklerine ve karına değmemelidir.
5. Kurumasını bekleyin: Boyanın kuruması için bir-iki dakika bekleyin. Islak boyayla bırakılan ana arıyı işçiler temizlemeye çalışır; boya çevreye bulaşır.
6. Geri bırakın: Ana arıyı alındığı peteğin üzerine, arıların arasına bırakın; kovanı sakin kapatın.

Numaralı disk nasıl yapıştırılır?

Numaralı diskler, çok koloniyle çalışan ya da ana arı satan üreticiler için renkten fazlasını sağlar: her ana arının kendi numarası olur. Disk, göğse sürülen çok az bir yapıştırıcının üzerine cımbızla konur ve hafifçe bastırılır.

• Artısı: Boyadan daha kalıcıdır; numara, damızlık ve çiftleşme kaydıyla birebir eşleştirme sağlar.
• Dikkat: Yapıştırıcı kanat köklerine taşarsa ana arı sakatlanabilir; fazla yapıştırıcı kullanılmaz. Disk zamanla düşebilir; renk noktası yedek olarak kalabilir.

İşaretlemede nelere dikkat edilmeli?

• Kanada ve karına boya bulaştırmayın: Kanattaki boya uçuşu, karındaki boya solunumu ve yumurtlamayı olumsuz etkileyebilir.
• Az boya kullanın: Küçük bir nokta yeterlidir; büyük leke kurumaz ve bulaşır.
• Yeni tanıtılan ana arıyı hemen işaretlemeyin: Önce kabulün tamamlanmasını ve yumurtlamanın düzene girmesini bekleyin.
• Serin ve sakin çalışın: Sıcakta ve telaşta ana arı stres altına girer.
• Kısa süreli sersemlik: İşaretlenen ana arı bazen birkaç dakika hareketsiz kalabilir; genellikle kendiliğinden toparlanır. Arıların arasına nazikçe bırakılır.
• Önce erkek arıda deneyin: Yeni başlayanlar tutma ve boyama becerisini birkaç erkek arı üzerinde kazanabilir.

Kanat kesme işaretlemenin yerini tutar mı?

Bazı arıcılar oğulu geciktirmek ya da ana arıyı tanımak için ana arının bir ön kanadının bir kısmını keser. Kesik kanatlı ana arı oğulla uçamaz; oğul ana arısız kovana döner ve arıcıya zaman kazandırır.

• Oğulu önlemez: Koloni oğul hazırlığını sürdürür ve ilk çıkan yeni ana arıyla oğul verebilir; kanat kesme yalnızca geciktirir.
• Ana arı kaybı: Oğul çıkışında kesik kanatlı ana arı kovan önünde düşüp kaybolabilir.
• İşaretlemenin yerini tutmaz: Kesik kanat yaşı göstermez ve uzaktan kolay görülmez; kanat kesilecekse işaretleme de yapılmalıdır.

Kanat kesme tartışmalı bir uygulamadır; yapılacaksa yalnızca çiftleşmiş ve yumurtlayan ana arıda, ince uçlu makasla, bacaklara değmeden yapılır.