Plastik Arı sütü yüksük şeritleri

Plastik arı sütü yüksük şeritleri, çok sayıda yapay ana arı gözünün (yüksüğün) tek bir plastik şerit üzerinde yan yana kalıplandığı, toplama çerçevesinin çubuklarına takılarak kullanılan üretim gereçleridir. Arılar bu yüksüklere aşılanan genç larvaları ana arı adayı gibi besler ve yüksüklere bol süt koyar; süt yaklaşık üç gün sonra toplanır. Şeritler yıkanıp defalarca kullanılabilir, hızlı çalışma sağlar; ama kokusuz ve temiz tutulmazlarsa kabul oranı hızla düşer.

Plastik yüksük şeridi nedir?

Yüksük (ana arı memesi, hücre kupu), arıların doğal olarak peteğin kenarında yaptığı ana arı gözü başlangıcını taklit eden küçük bir kaptır. Ana arı yetiştirmede yüksükler çoğunlukla tek tek tutuculara takılır. Arı sütü üretiminde ise çok daha fazla yüksükle ve üç günde bir çalışıldığı için yüksüklerin şerit hâlinde birleştirilmesi büyük zaman kazandırır.

Plastik şerit, bir çubuk boyunca dizilmiş, eşit aralıklı onlarca yüksükten oluşur. Şerit, toplama çerçevesinin çubuğuna geçirilir, kıskaçla ya da ince bir mum tabakasıyla sabitlenir. Aşılamada ve hasatta şerit bir bütün olarak ele alınır.

Plastik şerit mi, tek yüksük mü?

Ana arı üretiminde olgun yüksükleri tek tek dağıtmak gerektiği için şerit pek kullanılmaz. Arı sütü üretiminde ise yüksükler hiç kapanmadan hasat edildiğinden bu sakınca ortadan kalkar.

İyi bir plastik yüksük şeridi nasıl seçilir?

• Malzeme: Gıdaya uygun, kokusuz plastik. Keskin kimyasal kokusu olan şerit, arılara temizletilse bile uzun süre sorun çıkarabilir.
• Yüksük ölçüsü: İç çapı ve derinliği doğal ana arı gözü başlangıcına yakın olmalı, bütün yüksükler birbirinin aynısı olmalıdır. Çok dar yüksükte larva aktarımı zorlaşır, çok geniş yüksükte arılar ağzı daraltmak için fazla mum harcar.
• İç yüzey: Pürüzsüz, çapaksız; dipte kalıp izi ya da keskin kenar olmamalı.
• Bağlantı: Şerit çubuğa sıkı oturmalı, ama elle sökülebilmelidir. Taşıma sırasında kayan şerit bütün partiyi riske atar.
• Dayanıklılık: Hafif esnek olmalı, sıcak suyla yıkandığında biçimi bozulmamalı, kolay çatlamamalıdır.
• Uyum: Şerit boyu, toplama çerçevenizin iç genişliğine ve çubuk tipine uymalıdır.

Yeni şerit kullanıma nasıl hazırlanır?

1. Yıkayın: Ilık su ve gerekiyorsa kokusuz bir temizleyiciyle yıkayın, bol suyla durulayın ve kurutun.
2. Arılara temizletin: Şeritleri çerçeveye takıp aşılamadan önce bir gün kadar güçlü bir koloniye verin. Arılar yüksükleri temizler, iç yüzeyi ince bir mum tabakasıyla kaplar ve kokuyu giderir. Bu işleme cilalatma denir.
3. İsteğe bağlı astar: Bazı üreticiler yüksük dibine çok az erimiş temiz mum ya da suyla seyreltilmiş bir damla arı sütü koyar. Yeni başlayan için arılara temizletmek yeterlidir.
4. Serin tutun: Cilalanmış şeritler aşılamaya kadar tozdan ve güneşten korunur.

Plastik şeritle arı sütü üretimi adım adım

1. Aşılama: Mümkün olan en genç larvalar (bir günden küçük) aşılama kaşığıyla yüksüklerin dibine bırakılır. Şerit ters çevrilmiş çubuk üzerinde yukarı bakarken çalışmak kolaylık sağlar.
2. Koloniye verme: Çubuk geri çevrilir, çerçeve bekletilmeden üretim kolonisinin ortasına, bakıcı arıların yoğun olduğu yere konur.
3. Bekleme: Aşılamadan yaklaşık 72 saat sonra yüksükteki süt en yüksek düzeydedir.
4. Hasat: Şerit arıya kapalı serin odaya alınır. Arıların eklediği mum uzantısı keskin bir bıçakla kesilir, larvalar pensle çıkarılır, süt kaşık ya da vakumla toplanır.
5. Yeniden aşılama: Birçok üretici yüksüğü tamamen kazımaz; dipte çok ince bir süt tabakası bırakıp aynı gün yeniden aşılar. Bu, yeni larvanın kurumasını geciktirir.

Plastik şeritlerin temizliği ve saklanması

Şerit ne kadar temizse kabul o kadar yüksek olur. Her hasattan sonra yüksüklerde kalan mum, süt ve larva artıkları bozulur ve koku yapar.

• Kısa arada yeniden kullanım: Aynı gün yeniden aşılanacak şeritler yalnızca mum uzantısı ve artıklardan arındırılır; kuruması beklenmez.
• Tam temizlik: Üretime ara verildiğinde şeritler soğuk suyla ön durulamadan sonra ılık suyla yıkanır. Aşırı sıcak su plastiği ve mumu deforme edebilir.
• Kimyasal: Kokulu deterjan, çamaşır suyu ya da yağ çözücü kullanılmaz; kullanılırsa kalıntı kalmayacak biçimde durulanır.
• Saklama: Tamamen kurumuş şeritler kapalı, tozsuz bir kutuda, varroa ilaçları ve yakıt gibi kokulu maddelerden uzakta saklanır.
• Ayıklama: Çatlamış, biçimi bozulmuş ya da iç yüzeyi pürüzlenmiş şeritler üretimden çıkarılır.

Sık yapılan hatalar

• Yeni şeridi doğrudan aşılamak: Fabrika kokusu ve yüzey kalıntısı kabulü belirgin biçimde düşürür.
• Kapasiteden fazla şerit vermek: Koloninin besleyebileceğinden fazla yüksük, yüksük başına sütü azaltır.
• Hasatta larvayı delmek: Larva sıvısı süte karışır, ürün bulanıklaşır.
• Kuruyan yüksüğe aşılamak: Hasattan sonra uzun bekleyen yüksükte larva çabuk kurur.
• Şeritleri kimyasallarla aynı yerde saklamak: Plastik kokuyu emer.