Işık kaynakları

Larva transferi için ışık kaynakları; kafa lambası, ayarlı masa lambası, büyüteçli lamba ve el feneri gibi, aşılama sırasında petek gözünün dibindeki bir günlük larvayı görünür kılan aydınlatma araçlarıdır. İyi ışık, doğru yaşta larvayı seçmeyi ve onu zedelemeden almayı sağlar; bu yüzden ana arı ve arı sütü üretiminde kabul oranını ve kaliteyi doğrudan etkiler. Işık kaynağı parlak, gölgesiz, göze yorgunluk vermeyen ve en önemlisi ısı yaymayan türden olmalıdır.

Aşılamada ışık neden bu kadar önemli?

Aşılamada aranan larva, yumurtadan yeni çıkmış, 24 saatten genç ve toplu iğne başından biraz büyük bir canlıdır. Petek gözünün dibinde, parlak bir süt damlasının içinde durur. Göz derin ve dar olduğu için dibi çoğu zaman gölgede kalır; hele yavru yetiştirilmiş koyu renkli peteklerde larvayı çıplak gözle seçmek zordur.

Yetersiz ışıkta iki hata yapılır: ya görülmesi kolay olan daha yaşlı larva seçilir ya da larva, alet ucuyla körlemesine aranırken zedelenir. Her ikisi de ana arı kalitesini ve arı sütü verimini düşürür. Ana arı yetiştiricilerinin ortak görüşü, aşılamada en çok işe yarayan yardımcının güçlü ve doğru yönlendirilmiş ışık olduğudur.

Larva transferinde hangi ışık kaynakları kullanılır?

Kafa lambası

En yaygın ve en pratik çözümdür. Işık bakış yönünüzle aynı doğrultuda geldiği için gözün dibine gölgesiz ulaşır ve iki eliniz serbest kalır. Sahada, arılık kenarında yapılan aşılamada da kullanılabilir. Parlaklığı kademeli ayarlanabilen, dar ve geniş ışın seçeneği olan modeller tercih edilir.

Ayarlı kollu masa lambası

Kapalı bir aşılama odasında sabit bir düzen kurmak isteyenler için uygundur. Lamba, peteğin üstüne ve biraz arkanıza konumlandırılır; eliniz ve aletiniz ışığın önüne gölge düşürmemelidir.

Büyüteçli lamba

Bir büyüteç merceğinin çevresine halka biçiminde LED yerleştirilmiş lambalardır. Işık ve büyütmeyi birlikte verir; yakın görme sorunu olanlar ve uzun oturumlar için çok yararlıdır. Mercekle petek arasındaki çalışma mesafesi, alet ucunu rahatça kullanabileceğiniz kadar olmalıdır.

El feneri

Sahada küçük işlerde, çiftleştirme kutularında ya da kovan içinde bir ayrıntıya bakarken işe yarar. Aşılama için bir elin fenere ayrılması gerektiğinden ancak yardımcıyla çalışırken ya da feneri sabitleyerek kullanılır.

Gün ışığı

Aydınlık ama gölge bir yer, dolaylı gün ışığı sağlar ve çoğu arıcı için yeterli olabilir. Doğrudan güneş ise kesinlikle kullanılmaz: larvayı dakikalar içinde kurutur, peteği ısıtır ve göz kamaştırır.

Işık kaynağı seçerken nelere bakılmalı?

Arılar kırmızı ışığı iyi algılamaz; bu yüzden kırmızı ışık kovan başında arıları daha az rahatsız eder. Ancak aşılama peteği arılardan arındırılmış olarak çalışıldığından bu avantaj önemsizdir; kırmızı ışık larvanın ayırt edilmesini zorlaştırır. Aşılamada beyaz ışık kullanılır.

Işık nasıl konumlandırılır? Adım adım

1. Ortamı hazırlayın: Serin, gölge, rüzgârsız ya da kapalı bir yer seçin. Ortam ışığı hafif loş, çalışma ışığı güçlü olursa larva daha belirgin görünür.
2. Peteği eğin: Peteği hafif eğik tutun ya da bir transfer sehpasına yerleştirin; gözlerin dibi ışığa ve bakışınıza dönük olsun.
3. Işığı bakış çizgisine alın: Işık, gözünüzle aynı doğrultudan ya da hemen üstünden gelmelidir. Yandan gelen ışık gözün duvarında gölge bırakır.
4. Parlaklığı ayarlayın: Süt damlasında göz kamaştıran bir parlama oluşuyorsa parlaklığı azaltın ya da açıyı biraz değiştirin.
5. Isıyı kontrol edin: Elinizi lambanın altına tutun; sıcaklık hissediyorsanız lamba ya çok yakındır ya da uygun değildir.
6. Molayı unutmayın: Uzun oturumlarda gözünüzü dinlendirin; yorgun gözle yaşlı larva seçme eğilimi artar.

Doğru yaştaki larvayı ışıkta nasıl tanırsınız?

• Uygun larva: Göz dibinde bol, parlak bir süt havuzunda yüzen, ince hilal biçimli, gözün tabanının küçük bir bölümünü kaplayan larva.
• Yaşlı larva: "C" harfini tamamlamış, gözün kenarlarına ulaşmış, altında süt azalmış larva. Işık iyiyse bu fark hemen görülür.
• Yumurta: Göz dibinde dik ya da yatık duran ince, beyaz, çubuk biçimli nesne; aşılanmaz.

Temizlik ve bakım

• Lamba gövdesi ve camı, süt ve mum bulaşından arındırılarak temiz tutulur.
• Kafa lambası bandı yıkanabilir olmalı; ter ve propolis bulaşır.
• Şarjlı lambalar sezon öncesi denenir; pil ömrü kısalmışsa yenilenir.
• Lambalar nemli aşılama odasında, suya ve yemliğe uzak tutulur.

Sık yapılan hatalar

• Doğrudan güneşte aşılama: Larva kurur, petek ısınır, göz kamaşır.
• Isı yayan lamba: Yakın mesafede eski tip ampul larvayı kurutur.
• Yandan aydınlatma: Gözün dibi gölgede kalır, yaşlı larva seçilir.
• Yedek ışık bulundurmamak: Oturum ortasında sönen lamba, açıkta bekleyen larvaları kaybettirir.