Propolis Çıkarma ve Toplama Kitleri

Propolis çıkarma ve toplama kitleri, propolisi kovandan temiz biçimde almak için gereken araçları bir araya getiren setlerdir: propolis eleği, kazıyıcılar, dondurucuya uygun gıda torbaları, eldiven, ayıklama tepsisi ve saklama kapları. Hazır kit satın almak şart değildir; önemli olan her parçanın gıdaya uygun olması ve iş akışının soğuk zinciri bozmadan kurulmasıdır. Bu sayfa kitin içeriğini ve propolisin kovandan kaba kadar nasıl çıkarılacağını anlatır.

Propolis toplama kiti neleri içerir?

Propolis iki yolla toplanır: elekle (tuzakla) ve kazıyarak. İyi bir kit iki yolu da karşılar ama iki ürünü birbirinden ayrı tutmayı kolaylaştırır.

Propolis elekten nasıl çıkarılır?

Elek propolisi en temiz hammaddedir; ancak oda sıcaklığında yapışkan ve esnek olduğu için elekten sökülmez. Çıkarma işinin anahtarı soğuktur.

1. Eleği alın: Dolmuş elek kovandan alınır, üzerindeki arılar nazikçe silkelenir ya da yumuşak fırçayla uzaklaştırılır.
2. Torbalayın: Elek kovan başında temiz bir gıda torbasına konur ve etiketlenir (kovan, tarih).
3. Dondurun: Torba birkaç saat ya da bir gece dondurucuda bekletilir; propolis sertleşip kırılganlaşır.
4. Bükün ve ovuşturun: Elek torbanın içinde bükülür, kıvrılır ve ovuşturulur; propolis pul pul dökülür. Takılan parçalar donmuşken plastik spatulayla alınır.
5. Toplayın: Torbanın dibinde biriken propolis soğukken temiz bir kaba aktarılır.

Kazıyarak propolis toplama nasıl yapılır?

Elek kullanılmayan kovanlarda da her muayenede küçük miktarlarda propolis birikir. Kazıma hem çerçeveleri rahat çıkarmak hem de propolis biriktirmek için yapılır.

• Çıta omuzları, üst çıtalar, örtü tahtasının alt yüzü ve kat kenarları kovan demiriyle kazınır.
• Kazınan propolis doğrudan ayrı, etiketli bir kaba alınır; yere ya da kovan içine düşürülmez.
• Boyalı, vernikli ya da koruyucu emdirilmiş yüzeylerden kazınan propolis ayrı tutulur ve gıda amaçlı partiye karıştırılmaz.
• Kovanın iç duvarlarındaki ince propolis tabakasını tamamen kazımaya gerek yoktur; bu tabaka koloninin savunmasının bir parçasıdır.

Toplanan propolis nasıl ayıklanır?

1. Propolis soğukken, tercihen serin bir odada ve açık renkli bir tepside çalışılır.
2. Arı parçaları, tahta, metal ya da plastik kırıntıları cımbız ve spatulayla alınır.
3. Açık renkli, yumuşak mum topakları ayrılır; mumu fazla propolisin değeri düşüktür.
4. Gerekirse propolis donmuş haldeyken gıdaya ayrılmış bir öğütücüyle küçük parçalara bölünür; sıcakta öğütmeye çalışmak aleti yapıştırır.
5. Ayıklanmış propolis hava almayan, koyu renkli kaba konur; etikete toplama tarihi, arılık ve yöntem (elek ya da kazıma) yazılır.

Propolis toplama kiti ne zaman hazır olmalı?

Elekler en hızlı yaz sonu ve sonbaharda dolar; arılar bu dönemde kışa hazırlanıp aralıkları kapatır. Kitin bu dönemden önce tamamlanması, dondurucuda yer ayrılması ve yedek eleklerin temizlenmiş olması gerekir. İlkbaharda ve yoğun nektar akımında birikim yavaştır.

Varroa uygulamaları da çoğu bölgede yaz sonu ve sonbaharda yapıldığı için takvim iyi planlanmalıdır: elekler ilaç uygulamasından önce toplanır, uygulama bitip bekleme süresi tamamlanmadan yeniden takılmaz. Soğuk bölgelerde elekler kış öncesi alınır.

Hijyen, güvenlik ve alet temizliği

• Temas alerjisi: Propolis, arıcılarda da görülen temas dermatitine yol açabilir. Hasat ve ayıklamada nitril eldiven kullanın.
• Alet temizliği: Propolis suda çözünmez, alkolde çözünür. Kazıyıcı ve spatulalar önce donmuşken kazınır, kalan tabaka gıdaya uygun alkolle silinir. Alkolle çalışırken açık alevden uzak durun ve ortamı havalandırın.
• İlaç dönemi: Akar ilacı uygulanan dönemde elek kovanda bırakılmaz ve gıda amaçlı kazıma yapılmaz; propolis yağda çözünen kalıntıları tutar.
• Hastalık: Hastalık görülen kovanın eleği ve aletleri başka kovanda kullanılmadan temizlenir; ihbarı zorunlu hastalıklarda resmi talimata uyulur.

Sık yapılan hatalar

• Oda sıcaklığında propolisi elekten sökmeye çalışmak.
• Elek ve kazıma propolisini aynı kapta toplamak.
• Boyalı kovan yüzeylerinden kazınan propolisi gıda partisine karıştırmak.
• Propolisi şeffaf kapta, ışıkta ve sıcakta bekletmek; uçucu bileşenler kaybolur.
• Kovan duvarlarını tamamen kazıyarak koloninin propolis kaplamasını yok etmek.