Besleme İstasyonları

Besleme istasyonu, arılığa ya da yakınına konan ve birçok koloninin aynı anda yararlandığı açık yem veya su noktasıdır; açıkta yem vermeye açık besleme denir. Temiz su istasyonu arılık için yararlıdır; şurup, bal ya da bal artığıyla yapılan açık besleme ise yağmacılığı başlatır, hastalıkları kovanlar arasında taşır ve yemi en güçlü koloniye verir. Bu sayfa hangi istasyonun güvenli, hangisinin riskli olduğunu anlatır.

Besleme istasyonu nedir?

Kovan içi beslemede her koloni kendi yemliğinden beslenir. Besleme istasyonunda ise yem ya da su tek bir noktada açıkta durur ve uçuş mesafesindeki tüm arılar, komşu arılıkların arıları dahil, oraya gelir. Pratikte karşılaşılan istasyonlar şunlardır:

• Su istasyonu (suluk): Arılığa temiz su sağlayan kap ya da düzenek.
• Açık şurup istasyonu: Tekne, varil ya da büyük kaplarda açıkta bırakılan şekerli su.
• Açık kuru protein istasyonu: Kuru polen ikamesinin yağmurdan korunan bir kapta açıkta verilmesi.
• Açıkta yalatma: Hasattan sonra ballıkların, süzme kaplarının, sır kapaklarının ya da ölü kovan peteklerinin arılara açıkta temizletilmesi.

Bu dört uygulamanın riski birbirinden çok farklıdır. Su istasyonu önerilir; açık şurup ve açıkta yalatma önerilmez; kuru protein istasyonu ise ancak sınırlı koşullarda ve bilinçli olarak kullanılabilir.

Açık besleme neden riskli?

Yağmacılığı başlatır

Açıktaki şurup, doğada akım yokken arılarda toplama heyecanını ateşler. Kaynak tükenince aynı arılar zayıf kovanlarda yem aramaya başlar. Yağmacılık (soygun) bu şekilde başlar ve birkaç gün içinde zayıf bir koloniyi tamamen boşaltabilir.

Hastalıkları kovanlar arasında taşır

Aynı yem noktasını yüzlerce koloninin arısı paylaştığında hastalık etkenleri de paylaşılır. Özellikle bal ve bal artıklarıyla yapılan açık besleme çok tehlikelidir: bal, Amerikan yavru çürüklüğü (AYÇ) sporlarını yıllarca canlı taşıyabilir ve bu hastalık ihbarı zorunlu hastalıklardandır. Yağmacılık sırasında arılar kovanlar arasında gidip geldiği için Varroa destructor akarları ve virüsler de koloniden koloniye taşınır.

Yemi yanlış koloniye verir

Açık istasyondan en çok yemi en güçlü koloniler taşır. Yem en çok ihtiyacı olan zayıf koloniye, bölmeye ya da oğula ulaşmaz. Üstelik hangi koloninin ne kadar yem aldığını bilemezsiniz; kış stoku hesabı yapılamaz.

Diğer sorunlar

• Komşu arılıklar: Uçuş mesafesindeki başka arıcıların arıları da gelir; hem yem hem hastalık alışverişi olur.
• Eşek arıları: Şekerli yem eşek arılarını ve yaban arılarını arılığa çeker.
• Boğulma ve mayalanma: Açık tekneler hızla kirlenir, ekşir; binlerce arı boğulabilir.
• Komşuluk sorunları: Heyecanlı arılar çevredeki evlere, çeşmelere ve pazar tezgâhlarına yönelir.

Yağmacılık nasıl anlaşılır?

• Uçuş deliğinde boğuşma: Bekçi arılarla yabancı arılar arasında kavga, yerde birbirine kenetlenmiş arılar.
• Zikzak uçuş: Yağmacı arılar girişin önünde, bekçileri atlatmaya çalışarak ileri geri uçar.
• Yırtılmış sır kapakları: Kovan içinde düzensiz açılmış bal gözleri ve tabanda mum kırıntıları.
• Olağan dışı saatte trafik: Akşam geç saatlerde, havanın serinlediği saatlerde zayıf bir kovanda yoğun giriş çıkış.
• Ani ağırlık kaybı: Kovan kaldırıldığında birkaç gün içinde belirgin biçimde hafiflemiş olması.

Yağmacılık başladıysa ne yapılır?

1. Açık yemi hemen kaldırın: Arılıktaki tüm şekerli kapları, dökülmüş şurubu ve bal artıklarını toplayın.
2. Uçuş deliklerini daraltın: Özellikle saldırıya uğrayan kovanın girişini bir iki arının geçeceği kadar küçültün.
3. Kovanları açmayın: Yağmacılık sürerken yapılan her muayene kokuyu yayar ve saldırıyı büyütür.
4. Gerekirse kovanı kapatın ya da taşıyın: Yoğun saldırı altındaki koloni, havalandırması sağlanarak kapatılabilir ya da uçuş mesafesinin dışındaki bir yere götürülebilir.
5. Nedeni giderin: Açık besleme, sızdıran yemlik ya da açıkta unutulan ballıklar gibi nedeni bulun; aksi hâlde yağmacılık tekrar başlar.

Su istasyonu: önerilen istasyon

Arılar yavru beslemek, kovanı serinletmek ve kekteki şekeri çözmek için suya ihtiyaç duyar; sıcak günlerde bir koloni önemli miktarda su taşır. Yakında temiz su yoksa arılar komşuların çeşmelerine, havuzlarına ve evcil hayvan kaplarına yönelir. Bu nedenle arılıkta bir su istasyonu kurmak önerilir. İyi bir su istasyonu için:

• Konma yüzeyi: Taş, çakıl, yosun, yüzen tahta ya da mantar parçaları; arılar suya düşmeden içmelidir.
• Temizlik: Su düzenli tazelenir, yosun ve çamur birikimi temizlenir. Durgun ve kirli su hastalık taşıyabilir.
• Erken kurulum: Arılar su kaynağını ilkbaharda belirler ve alışır. İstasyonu sezon başında kurarsanız arılar komşu kaynaklara yönelmez.
• Konum: Güneş alan, rüzgârdan korunaklı, kovanlara yakın ama uçuş deliklerinin hemen önünde olmayan bir yer.
• Katkısız su: Suluğa şeker, bal ya da ilaç katılmaz. Şekerli su istasyonu, açık besleme demektir.

Kuru protein istasyonu kullanılabilir mi?

Bazı büyük işletmeler, doğada polen kıtlığı olduğunda kuru polen ikamesini yağmurdan korunan kaplarda açıkta verir. Kuru toz, şurup kadar yağmacılık heyecanı yaratmaz; ancak açık beslemenin diğer sorunları sürer: yem en güçlü kolonilere gider, nemlenen yem küflenir ve komşu arılıklardan arılar gelir. Bu yöntem kullanılacaksa:

• yalnız arılar için hazırlanmış, polen içermeyen ikame kullanılır; kaynağı bilinmeyen gerçek polen açıkta asla verilmez,
• istasyon kovanlardan uzakça, yağmur ve nemden korunaklı kurulur,
• yem az miktarda konur, ıslanan ya da topaklaşan yem atılır,
• zayıf koloniler yine kovan içinde, polen keki ile ayrıca desteklenir.

Küçük ve orta ölçekli arılıklarda en güvenli yol, proteini polen keki biçiminde kovan içinde vermektir. Ayrıntılar Polen Verme sayfasındadır.

Besleme istasyonu türlerinin karşılaştırması

Hasattan sonra ballıklar nasıl temizletilir?

Süzülen ballıkları arılığa açıkta bırakıp yalatmak yaygın ama riskli bir alışkanlıktır. Daha güvenli yol, ıslak ballıkları akşamüstü, kendi kovanlarınızın örtü tahtası üzerine ya da bir boş kat içinde kapağın altına koymaktır. Böylece yalnız o koloni ballığı temizler, koku dışarı yayılmaz. Temizlenen ballıklar birkaç gün sonra alınıp mum güvesine karşı korunarak saklanır. Hastalık şüphesi olan bir koloninin ballığı başka koloniye verilmez.