Varroa Sayım Araçları

Varroa sayım araçları, kolonideki Varroa destructor akarı yükünü ölçmek için kullanılan basit ekipmanlardır: dip tablası (döküm tablası), yıkama kabı, pudra şekeri kavanozu, ölçü kabı, sırlama çatalı ve büyüteç. Doğru araçla ve hep aynı yöntemle yapılan sayım, müdahale gerekip gerekmediğini ve uygulamanın işe yarayıp yaramadığını gösterir. Bu sayfa araçları tanıtır; yöntemlerin ayrıntısı ve eşikler Varroa İzleme Yöntemleri ve Eşikler sayfasındadır.

Varroa sayımı için hangi araçlar gerekir?

Başlangıç için pahalı bir düzenek gerekmez. Kovan başında tutarlı sonuç almak için tipik bir sayım seti şunlardan oluşur:

• Dip tablası (döküm tablası): Tel dip tahtasının altına sürülen, düşen akarları toplayan beyaz yüzey.
• Yıkama kabı: Alkol ya da deterjanlı suyla arı yıkamak için içinde elek bulunan, kapaklı çift kap.
• Pudra şekeri kavanozu: Tel kapaklı kavanoz; arıları öldürmeden sayım için.
• Ölçü kabı: Yaklaşık 300 arıyı (yaklaşık 120 ml, yarım su bardağından biraz fazla) her seferinde aynı miktarda almak için.
• Geniş leğen ya da tepsi: Arıları çerçeveden silkeleyip bir köşeye toplamak için.
• Sırlama çatalı: Kapalı erkek yavrusunu açıp pupalara bakmak için.
• Beyaz kap, süzgeç, büyüteç ve el feneri: Akarları görünür kılmak ve saymak için.
• Kayıt defteri ya da uygulama: Tarih, kovan, yöntem ve sonucu yazmak için.

Dip tablası: doğal düşüşü izlemek

Dip tablası, tel (şebekeli) dip tahtasının altına yerleştirilen, çoğunlukla beyaz plastik ya da boyalı sac bir levhadır. Akarlar kendiliğinden ya da bir uygulamadan sonra düşer; tel, arıların tablaya ulaşmasını engeller. Tablanın üzeri ince bir yağ, vazelin ya da yapışkan tabaka ile kaplanırsa akarlar rüzgârla uçmaz ve karıncalar tarafından taşınmaz.

• Seçerken: Dip tahtasına boşluksuz oturmalı, kolay çekilip itilebilmeli; üzerinde kareli çizgiler olması sayımı kolaylaştırır.
• Kullanım: Birkaç gün bırakılır, düşen akarlar sayılır ve gün sayısına bölünerek günlük ortalama düşüş bulunur.
• Sınır: Düşüş koloni büyüklüğüne, yavru miktarına ve mevsime göre çok değişir. Eğilimi izlemek ve uygulama sonrası etkiyi görmek için iyidir; müdahale kararı için tek başına zayıftır.

Dip tablasında akarı nasıl tanırsınız?

Tablada akarın yanında mum kırıntısı, polen topağı, arı parçaları ve dışkı da birikir. Varroa dişisi kırmızımsı kahverengi, enine oval, kenarı düzgün ve parlak yaklaşık 1–2 mm'lik bir tanedir; ters dönmüşse bacakları görülür. Açık renkli mum kırıntıları ve sarı-turuncu polen topaklarıyla karıştırmayın. Bir büyüteç ya da telefon kamerasının yakınlaştırması çok işe yarar.

Yıkama kabı: en güvenilir sayım

Yıkama kabı, iç içe geçen iki bölmeden oluşur: üst bölmedeki elek arıları tutar, akarlar sıvıyla birlikte alttaki şeffaf bölmeye geçer. Yaklaşık 300 arı alkol ya da bulaşık deterjanlı su içinde en az bir dakika çalkalanır; akarlar sayılır ve sayı üçe bölünerek 100 arıdaki akar sayısı bulunur. Örneklenen arılar ölür; buna karşılık en doğru ve en tekrarlanabilir sonuç bu yöntemle alınır.

• Seçerken: Şeffaf alt bölme, sıkı kapak, arıların geçemeyeceği ama akarın rahatça geçeceği bir elek ve üzerinde 300 arılık ölçü çizgisi olan kaplar pratiktir.
• Ev yapımı: Kapaklı iki plastik kap ve tel süzgeçle de kurulabilir; önemli olan her seferinde aynı hacimde arı almaktır.
• İpucu: Arıları ikinci kez yıkarsanız ilk yıkamada kaçan akarları da yakalarsınız.

Pudra şekeri kavanozu: arıyı öldürmeden sayım

Tel ya da delikli kapaklı bir kavanoza yaklaşık 300 arı alınır, üzerine pudra şekeri eklenir ve kavanoz bir dakika kadar yavaşça çevrilir. Birkaç dakika bekledikten sonra kavanoz ters çevrilip beyaz bir kaba silkelenir; akarlar şekerle birlikte düşer. Biraz su eklemek şekeri eritip akarları görünür kılar; arılar kovana geri verilir.

Alkol yıkamaya göre bir miktar daha az akar yakalar ve nemli havada şeker topaklanınca verim düşer. Arıları öldürmek istemeyenler için makul bir seçenektir; ama hep aynı yöntemi kullanın, aksi hâlde sonuçlar karşılaştırılamaz.

Örnek alma araçları: doğru arıyı almak

Sayımın doğruluğu, örneğin nereden alındığına bağlıdır. Akar en çok bakıcı arılarda bulunur; bu yüzden örnek, açık yavru bulunan bir çerçeveden alınır. Önce çerçevede ana arı olmadığından emin olun, arıları geniş bir leğene silkeleyin, leğeni hafifçe vurarak arıları bir köşeye toplayın ve ölçü kabıyla alın.

Sırlama çatalı: erkek yavru açma

Varroa, daha uzun kapalı kaldığı için erkek arı yavrusunu tercih eder. Sırlama çatalı pembe gözlü dönemdeki kapalı erkek yavrusuna batırılıp tek hamlede çekilir; beyaz pupaların üzerindeki kırmızı-kahverengi akarlar kolayca görülür. Yüz kadar göz açılıp kaçında akar görüldüğü not edilir. Hızlı bir erken uyarı aracıdır; sonucu 100 arıdaki akar oranına çevrilemez ve erkek yavrunun olmadığı dönemde uygulanamaz.

Araçları karşılaştırma

Bakım, hijyen ve sık yapılan hatalar

• Temizlik: Tablaları her okumadan sonra kazıyıp yıkayın; yağ ya da yapışkan tabakayı yenileyin. Yıkama kabını ve elekleri durulayıp kurutun.
• Hijyen: Hastalıktan şüphelendiğiniz kovanda kullandığınız leğen ve kapları başka kovana geçmeden temizleyin.
• Tutarlılık: Aynı ölçü kabını, aynı yöntemi ve aynı gün aralığını kullanın.
• Hata: Ballıktan ya da yavrusuz çerçeveden örnek almak sonucu olduğundan düşük gösterir.
• Hata: Tek kovanı sayıp bütün arılığa genellemek; her koloni ayrı ölçülmelidir.
• Hata: Uygulamadan sonra yeniden saymamak; direnç ancak öncesi ve sonrası karşılaştırılarak fark edilir.