Varroa Mücadele Yöntemleri

Varroa ile başarılı mücadele tek bir ilaçla değil, yıl boyu süren bir programla olur: düzenli sayım, doğru zamanda uygulama, yöntemleri dönüşümlü kullanma ve sonucu yeniden ölçme. En kritik dönem, kış arılarının yetiştiği yaz sonu ile yavrunun azaldığı ya da kesildiği kış başıdır.

Önce ölçün: akar yükü nasıl belirlenir?

Göz kararı yetmez; arı üzerinde akar görüldüğünde yük genellikle zaten yüksektir. Kararınızı sayıma dayandırın.

• Alkol (ya da deterjanlı su) ile yıkama: Yavrulu çerçeveden alınan yaklaşık 300 arı (yarım su bardağı kadar) kapta çalkalanır, dökülen akarlar sayılır. En güvenilir saha yöntemidir; arılar ölür.
• Pudra şekeri ile çalkalama: Aynı örnek pudra şekeriyle çalkalanır, akarlar elekten dökülür. Arılar kovana geri verilebilir; sonuç yıkamaya göre biraz daha düşük çıkabilir.
• Doğal döküm tablası: Şebekeli dip tahtasının altına yağlı ya da yapışkan tabla konur, birkaç günlük döküm günlük ortalamaya çevrilir. Eğilimi izlemek ve uygulamanın etkisini görmek için yararlıdır.
• Erkek yavru açma: Kapalı erkek gözleri çatalla açılıp pupalardaki akarlara bakılır; ilkbaharda erken uyarı verir.

Yaygın kullanılan müdahale sınırları: yaz ve sonbaharda yıkamada 100 arıda yaklaşık 3 akar, ilkbaharda ve yavrusuz dönemde daha düşük (100 arıda 1–2 akar). Bölgenizdeki resmî öneri farklıysa ona uyun.

Yöntem grupları

Organik asitler

Formik asit, kapalı yavru gözüne de etki edebilen tek organik asittir; bu yüzden yavru varken de kullanılabilir. Ancak çok sıcakta hızlı buharlaşıp yavru ve ana kaybına, soğukta ise yetersiz etkiye yol açabilir; ürün etiketindeki sıcaklık aralığına kesinlikle uyun.

Oksalik asit yalnızca arıların üzerindeki akarı öldürür. Yavrusuz dönemde çok etkilidir; yavru varken tek uygulama yetersiz kalır. Damlatma ya da süblimleştirme ile uygulanır. Laktik asit ise çerçevelerdeki arılara püskürtülür; oğul, paket arı ve küçük kolonilere uygundur. Ayrıntılar ilgili sayfalardadır.

Sentetik akarisitler

Ruhsatlı şerit ürünler etkili ve pratiktir; ama aynı etken maddenin yıllarca tekrarlanması dirençli akar kuşakları seçer. Amitraz ve piretroitlere karşı direnç dünyanın birçok yerinde bildirilmiştir. Flumetrin ile tau-fluvalinat aynı gruptadır; birine direnç varsa diğeri de genellikle işe yaramaz.

Biyoteknik yöntemler

• Erkek yavru kesimi: Akar erkek yavru gözlerini tercih eder. İlkbaharda verilen boş ya da kısa çerçevede örülen erkek yavru kapandıktan sonra, arılar çıkmadan kesilip atılır.
• Yavru kesintisi: Ana arı kafeslenir ya da koloni bölünür; kapalı yavru bitince akarların tamamı arı üzerinde kalır ve tek bir oksalik asit uygulaması çok etkili olur.
• Tuzak petek: Ana arı belirli aralıklarla tek bir çerçeveye sınırlanır; akarlar bu çerçevedeki yavruya girer ve çerçeve kapandıktan sonra alınır.

Yıllık program (örnek iskelet)

1. İlkbahar: Sayım yapın; erkek yavru kesimine başlayın. Yük yüksekse ballık takılmadan önce uygun bir yöntemle müdahale edin.
2. Yaz (bal akımı): Ballık takılıyken ilaç uygulanmaz. Biyoteknik yöntemleri sürdürün, ayda bir sayım yapın.
3. Yaz sonu (hasattan hemen sonra): Yılın ana uygulaması. Kış arıları bu dönemde yetiştiği için gecikmek, sağlam kış arısı kuşağını kaybetmek demektir.
4. Kış başı (yavrusuz dönem): Kalan akarları temizlemek için oksalik asit. Kışı ılık geçen bölgelerde yavru kesilmeyebilir; bunu kovanı açmadan önce hesaba katın.
5. Her uygulamadan sonra: Birkaç hafta içinde yeniden sayım yapın. Beklenen düşüş yoksa uygulama hatası, yeniden bulaşma ya da direnç araştırılmalıdır.

Uygulama kuralları

• Yalnızca Türkiye'de ruhsatlı veteriner ürünleri kullanın; etiketteki miktar, süre ve sıcaklık koşuluna uyun. Eksik doz ve uzun bırakılan şerit direnci hızlandırır.
• Ballık takılıyken uygulama yapmayın; etiketteki bekleme süresine uyun.
• Etken madde gruplarını yıldan yıla dönüşümlü kullanın.
• Hayvancılıkta kullanılan ilaçları, ruhsatsız karışımları ya da ev yapımı şeritleri kovana koymayın; bal kalıntısı ve direnç sorununun başlıca kaynağıdır.
• Aynı arılıktaki tüm kolonilere aynı dönemde uygulama yapın; mümkünse komşu arıcılarla eşgüdüm sağlayın. Yağma ve arı kayması akarı temizlenmiş kovana geri taşır.
• Her kovan için ürün, tarih, süre ve sayım sonucunu kaydedin.