Amerikan yavru çürüklüğü, Paenibacillus larvae bakterisinin yol açtığı, arı yavrusunun en yıkıcı hastalığıdır. Bakteri spor oluşturur ve bu sporlar onlarca yıl canlı kalır — petekte, ahşapta, balda ve alette.

Bu dayanıklılık hastalığı diğerlerinden ayırır. Diğer hastalıklarda koloni toparlanabilir; burada asıl mesele bulaşın yayılmasını durdurmaktır.

Nasıl bulaşır

Yalnızca çok genç larvalar duyarlıdır; yaklaşık ilk üç gün. Bakıcı arı sporlu besin verdiğinde spor larvanın bağırsağında çimlenir, larvayı öldürür ve milyonlarca yeni spor üretir.

Koloniler arası yayılım yolları:

• Yağmacılık — zayıflayan bulaşık koloninin balı taşınır
• Petek ve ekipman paylaşımı — en yaygın yol
• El demiri ve eldiven
• Bulaşık koloni ya da paket arı satın alma
• Bilinmeyen kaynaktan bal ile besleme

Belirtiler

• Sırlar bozuk: Çökük, koyu renkli, delikli ve yağlı görünümlü kapaklar
• Düzensiz yavru alanı: Dolu gözler arasında boşluklar
• Koku: Karakteristik, keskin ve kötü bir koku
• Kabuk: Ölen larva kuruyup gözün alt duvarına sımsıkı yapışır; kazımadan çıkmaz

Çöp testi

Sahada yapılabilecek en bilgilendirici test budur. Şüpheli bir gözdeki ölü larvaya ince bir çöp batırılır ve yavaşça çekilir.

Larva kalıntısı iplik gibi uzayıp iki-üç santimetre çekiliyorsa bu Amerikan yavru çürüklüğünün güçlü göstergesidir. Avrupa yavru çürüklüğünde ve tulumsu yavru çürüklüğünde bu iplik oluşmaz.

Test kesin teşhis değildir; kesin sonuç saha kiti ya da laboratuvar analiziyle alınır.

Antibiyotik neden çözüm değil

Antibiyotik bakterinin vejetatif biçimini baskılar, sporu öldürmez. Sonuç şudur:

• Belirtiler kaybolur, koloni sağlıklı görünür
• Sporlar petekte ve kovanda kalır
• Uygulama kesildiğinde hastalık geri döner
• Bal ve mumda kalıntı oluşur
• Gizlenen bulaş, satılan koloniyle bölgeye yayılır

Birçok ülkede arılarda antibiyotik kullanımı bu nedenlerle kısıtlı ya da yasaktır.

Ne yapmalı

• Kovanı kapat, ekipmanı ayır. Petek taşıma ve alet paylaşımını hemen durdur.
• Bildir. Amerikan yavru çürüklüğü birçok ülkede ihbarı zorunludur. Yetkili tarım otoritesine ya da arıcı birliğine haber ver.
• Resmî talimatı bekle. Uygulanacak yöntem ülkeye göre değişir; bulaşık materyalin imhası yaygın standarttır.
• Aleti dezenfekte et. Alevle yakmak en etkili yöntemdir.

Korunma

• Bilinmeyen kaynaktan koloni, petek ve bal alma
• Kovanlar arasında el demirini temizle
• Peteği düzenli yenile
• Yağmacılığı önle; açıkta bal ve petek bırakma
• Koloni hareketlerini kayıt altına al