Arı Akarları

Akarlar bugün arıcılığın en büyük sorun grubudur ve koloni kayıplarının en büyük tek nedeni olan varroa da bu gruptadır. Arıcının bilmesi gereken üç zararlı akar vardır: her yerde bulunan Varroa destructor, ihbarı zorunlu egzotik bir tür olan Tropilaelaps ve mikroskobik trake akarı. Mücadelenin temeli düzenli ölçüm, zamanında müdahale ve sonucun yeniden ölçülmesidir.

Gruptaki akarlar

Neden bu kadar yıkıcılar?

Varroa ve Tropilaelaps'ın asıl konağı Asya'daki bal arısı türleridir. Bu arılar akarla uzun bir ortak geçmişe sahiptir ve tımarlanma, hijyenik davranış gibi savunmalar geliştirmiştir. Bizim bal arımız (Apis mellifera) bu geçmişe sahip olmadığı için akar kontrolsüz çoğalır.

Asıl zarar beslenmeden çok virüs aktarımıdır. Akar, deforme kanat virüsü gibi virüsleri doğrudan arının vücuduna aktarır; bu yüzden koloni, akar sayısı çok yüksek görünmeden de çökebilir. Akar ayrıca arının yağ dokusuyla beslenerek özellikle kış arılarının ömrünü kısaltır.

Varroa ile Tropilaelaps farkı

• Biçim: Varroa enine geniş, yengeç kabuğu gibi; Tropilaelaps boyuna uzun ve dar.
• Hareket: Varroa ağır hareket eder; Tropilaelaps petek üzerinde hızla koşar.
• Nerede: Varroa ergin arı üzerinde haftalarca yaşayabilir; Tropilaelaps ergin arıyla beslenemez, yavrusuz kalınca birkaç gün içinde ölür.
• İzleme: Şekerle yuvarlama ve alkolle yıkama varroa için sayısal sonuç verir; Tropilaelaps'ı çoğu zaman yakalamaz. Tropilaelaps için yavru gözleri açılarak ve çerçeve tablaya vurularak (silkeleme testi) bakılır.

Temiz çıkan bir şekerle yuvarlama, Tropilaelaps olmadığının kanıtı değildir. Asya'da yaygın olan bu akar son yıllarda Kafkasya'dan da bildirilmiştir; bu yüzden Türkiye için risk artmaktadır.

Trake akarı

Trake akarı genç arıların göğsündeki soluk borularına girer, orada çoğalır ve arının kan sıvısıyla beslenir. Soluk boruları lekelenip kararır. Kanatları "K" biçiminde açık, uçamayan arılar görülebilir ama bu belirti özgül değildir; nosema ve virüslerde de görülür. Tanı, arının göğsü açılarak büyüteç ya da mikroskopla konur. Arı popülasyonlarının zamanla direnç kazanması ve varroaya karşı kullanılan bazı ürünlerin bu akarı da baskılaması nedeniyle birçok bölgede önemi azalmıştır.

Mücadelenin temeli

1. Ölçün: Yavrulu çerçeveden alınan yaklaşık 300 arıyla (yarım su bardağı kadar) şekerle yuvarlama ya da alkolle yıkama yapın; 100 arıdaki akar sayısını hesaplayın. Doğal düşüm tablası ve erkek yavru açma da yol gösterir.
2. Kimyasal olmayan yöntemleri kullanın: erkek arı yavrusu kesimi, yavru kesintisi, bölme ve ana kafesleme akar yükünü düşürür.
3. Gerekirse ruhsatlı ürün kullanın: etiketine uyun, ballık takılıyken uygulamayın, etki gruplarını dönüşümlü kullanın.
4. Sonucu ölçün: beklenen düşüş olmadıysa direnç ya da yanlış uygulama düşünün ve kışa girmeden ikinci müdahaleyi yapın.

Ayrıntılı yöntemler Varroa ve Amitraz Uygulama sayfalarındadır.

Varroa takvimi

Yaz sonundaki akar düzeyi, ilkbaharda kaç koloninin sağ çıkacağını büyük ölçüde belirler.