Oğul Yakalama

Oğul yakalama, kovandan ayrılıp bir dala, çite ya da duvara salkım hâlinde konan bal arısı oğulunun bir kutuya alınarak kovana yerleştirilmesidir. Yeni konmuş oğul genellikle sakindir; doğru ekipman, doğru zaman ve basit adımlarla hem kaçan koloninizi geri kazanabilir hem de yeni koloni edinebilirsiniz.

Oğul nedir, neden sakindir?

Oğul, bal arısı kolonisinin doğal üreme biçimidir: eski ana arı ve işçi arıların bir bölümü yeni yuva kurmak için kovanı terk eder, eski kovanda ise ana arı yüksükleri ve genç arılar kalır. İlk çıkan büyük oğula birinci oğul (ana oğul), sonrakilere ikinci oğul ya da art oğul denir; bunlar daha küçüktür ve genellikle çiftleşmemiş (kızlık) ana arı taşır.

Oğula çıkan arılar ayrılmadan önce bal kursaklarını doldurur. Savunacakları yavru ve petekleri de yoktur. Bu yüzden yeni konmuş bir oğul çoğu zaman arıcılıktaki en uysal arı kütlesidir. Ancak oğul günlerce aç kalmışsa ya da yağmur yemişse sakinliği azalır.

Oğul nereye konar, ne kadar bekler?

Oğul kovandan çıktıktan sonra genellikle yakındaki bir ağaç dalına, çalıya, çite ya da duvara konar. Burada keşif arıları uygun bir yuva yeri arar ve bulduğu yeri dansla diğerlerine bildirir. Bu bekleme birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir; çoğu oğul aynı gün ya da ertesi gün ayrılır.

Bu nedenle oğul görüldüğünde hızlı davranmak gerekir. Oğul mevsimi bölgeye göre değişmekle birlikte genellikle ilkbahar sonu ve yaz başıdır; oğulların çoğu sıcak, güneşli günlerin öğle saatlerinde çıkar.

Oğul yakalamak için gerekli ekipman

• Oğul kutusu veya bölme kovanı: Havalandırmalı, kapağı sıkı kapanan bir kutu ya da içinde çerçeve bulunan küçük kovan.
• Koruyucu giysi: Arıcı maskesi (yüz peçesi) ve eldiven, oğul sakin görünse bile mutlaka yanınızda olmalıdır.
• Arı fırçası veya tüy: Silkelenemeyen arıları nazikçe kutuya süpürmek için.
• Beyaz çarşaf veya örtü: Kutuyu yere koyup arıları girişe yürütmek için.
• Budama makası ve merdiven: Uygun yükseklikteki dalları kesmek için; yüksekte çalışmak ayrı bir risk getirir.
• Su püskürtücü: Hafif su serpmek arıların havalanmasını azaltabilir.

Oğul nasıl yakalanır? Adım adım

1. Durumu değerlendirin: Oğulun yüksekliğini, zeminin güvenliğini, çevredeki insanları ve trafiği kontrol edin. Tehlikeli konumdaki oğula girişmeyin.
2. Kutuyu salkımın hemen altına tutun: Kutu ne kadar yakınsa o kadar çok arı içine düşer.
3. Dalı sert ve tek hareketle silkeleyin: Salkımın büyük bölümü kutunun içine düşer. Kutuyu hemen kapatmayın, gevşekçe örtün.
4. Kutuyu salkımın yerine yakın, gölgeye koyun: Girişi açık bırakın ve birkaç dakika izleyin.
5. Arıların davranışını okuyun: Arılar girişte kanat çırpıp (koku yayma, karınlarını kaldırarak) içeri yürüyorsa ana arı içeridedir. Arılar kutudan çıkıp eski dala dönüyorsa ana arı dışarıda kalmıştır; işlemi tekrarlayın.
6. Akşamı bekleyin: Toplayıcılar ve dağılan arılar kutuya girdikten sonra, alacakaranlıkta kutuyu kapatın ve taşıyın.

Yere ya da alçak bir çalıya konmuş oğul için kutuyu salkımın hemen üstüne ya da yanına koymak, bir çarşafı kutunun girişine rampa gibi sermek yeterli olabilir; ana arı içeri girince arılar kendiliğinden yürür.

Oğulu kovana yerleştirme

1. Kovanı hazırlayın: Kovanda temel petek ya da örülmüş petek takılı çerçeveler bulunmalıdır. Oğul, mum üretimine hazır genç arılar taşıdığı için temel peteği hızla örer.
2. Arıları dökün: Oğulu kovanın içine silkeleyin ya da kovan önüne serdiğiniz örtünün üstüne boşaltıp uçuş deliğine yürütün.
3. Bir çerçeve açık yavru verin: Başka bir sağlıklı kolonideki açık yavrulu çerçeve, oğulun kovanı terk etmesini belirgin biçimde azaltır.
4. Uçuş deliğini daraltın ve kovanı yağmacılığa karşı koruyun.
5. Birkaç gün sonra besleyin: Oğul kursağındaki balı önce petek örmek için kullanır. Akım yoksa birkaç gün sonra ince şurup verin.
6. Rahat bırakın: İlk hafta kovanı açmayın; sonra yumurta ve düzenli petek örgüsünü kontrol edin.

Tuzak kovanla oğul yakalama

Tuzak kovan (oğul tuzağı), keşif arılarının yuva olarak seçmesi için oğul mevsiminde uygun bir yere asılan boş kovandır. Oğulu arıcı yakalamaz; oğul kendisi gelip yerleşir.

• Hacim: Arıların tercih ettiği boşluğa yakın, yaklaşık bir standart kuluçkalık hacminde kutu uygundur.
• Koku: İçine eski, hastalıksız bir petek ya da çerçeve koymak cazibeyi artırır. Petek hastalıklı kolonilerden alınmamalıdır.
• Konum: Yerden birkaç metre yüksekte, gölgeli, uçuş deliği görünür bir yer seçin.
• Kontrol: Tuzağı haftada bir kontrol edin; yerleşen oğulu birkaç gün içinde çerçeveli kovana aktarın.

Yakalanan oğulun sağlık kontrolü

Yakalanan oğul çoğu zaman bilinmeyen bir kaynaktan gelir. Kendi arılığınıza katmadan önce:

• Ayrı tutun: Mümkünse arılıktan uzak, ayrı bir yerde birkaç hafta gözlem altında tutun.
• Yavruyu kontrol edin: İlk yavru kapandığında çürüklük, kireç hastalığı ve düzensiz yavru belirtisi arayın.
• Varroa düzeyine bakın: Oğul yavrusuz geldiği için akarların hepsi ergin arıların üzerindedir. Bu dönem, ruhsatlı bir varroa ilacıyla yapılacak uygulama için en elverişli penceredir; ilk yavru kapanmadan uygulayın.
• Petek ve çerçeve taşımayın: Sağlığından emin olana kadar bu koloniden başka kovanlara çerçeve vermeyin.

Güvenlik ve sorumluluk

• Başkasının mülkünde oğul toplamadan önce izin alın.
• Çevredeki insanları, özellikle çocukları ve arı alerjisi olanları uzaklaştırın.
• Merdivende tek başınıza çalışmayın; kısa dalları kesip indirmek, yüksekte silkelemekten daha güvenlidir.
• Oğul çağrılarına yanıt vermek isterseniz yerel arıcı birliğiniz ya da belediye ile iletişimde olun; bu hem koloni kazandırır hem de arıcılığın toplumdaki itibarını güçlendirir.