Bitirici Kovanlar

Bitirici kovan (bitirici koloni), başlatıcıda kabul edilmiş ana arı yüksüklerini kapanıp olgunlaşana kadar besleyen, genellikle ana arısı ızgarayla alt katta tutulan güçlü bir kolonidir. Yüksükteki larvanın kaç gün boyunca ne kadar süt aldığı bu kovanda belirlendiği için ana arı kalitesinin büyük bölümü bitiricide şekillenir. Bu sayfada bitirici kovanın kurulumu, çerçeve düzeni, bakım takvimi ve sık hatalar adım adım anlatılmıştır.

Bitirici kovan ne işe yarar?

Başlatıcı koloni yüksükleri yalnızca ilk gün kabul ettirir. Aşılamanın 1. gününden 10. gününe kadar larvaya kesintisiz süt verilmesi, yüksüğün mumla uzatılıp kapatılması ve kapalı dönemde sıcaklığın korunması bitirici kovanın işidir. Bu süreçte besin ya da bakıcı arı eksikliği, dışarıdan fark edilmeyen ama sonradan küçük, az yumurtlayan ana arı olarak ortaya çıkan kalıcı bir kalite kaybı yaratır.

Besleme için anasızlık gerekmez. Bu yüzden bitirici çoğunlukla analı kurulur: koloni normal düzenini korur, yıpranmaz ve sezon boyunca defalarca kullanılabilir.

Bitirici kovan çeşitleri

Analı bitirici kovan nasıl kurulur?

1. Koloni seçimi: En az iki katı dolduran, sağlıklı, uysal ve iyi beslenmiş bir koloni seçin. Zayıf koloni bitirici olamaz.
2. Ana arıyı alta alın: Ana arıyı bulun ve alt kattaki yavrulu çerçevelerle birlikte bırakın. Katların arasına ana arı ızgarası koyun.
3. Üst katı düzenleyin: Üst kata alttan bir-iki açık yavru çerçevesi, bir polen çerçevesi ve bal çerçeveleri taşıyın. Aşılama çerçevesinin yeri açık yavru ile polen çerçevesinin arasıdır.
4. Bir gün bekleyin: Bakıcı arılar açık yavruyu izleyerek üst kata çıkar. Yüksükleri, düzen kurulduktan bir gün sonra verin.
5. Besleyin: Çerçeve yemliği ya da üst yemlikle şurup, gerekiyorsa polen ikamesi verin. Kaynak kesikse besleme hiç aksatılmamalıdır.
6. Yüksükleri yerleştirin: Başlatıcıda kabul edilen çubukları hızlı ve sarsmadan bitiricinin üst katına aktarın; çerçeveye parti numarası ve aşılama tarihini yazın.

Yüksük çerçevesi kovanda nereye konur?

Yüksük çerçevesi, üst katın ortasına, bakıcı arıların en yoğun olduğu yere konur. Bir yanında genç açık yavru, öbür yanında polen bulunması en iyi sonucu verir: açık yavru bakıcı arıları çeker, polen ise süt üretimi için gereken proteini hemen yanına getirir.

• Sıcak bölge: Yüksükler kovanın kenarında ya da serin bir köşede bırakılmaz; özellikle gece soğuyan ilkbahar günlerinde kenardaki yüksükler üşüyebilir.
• Çerçeve arası boşluk: Yüksüklerin iki yanındaki çerçeveler, yüksüklerin uzamasına yetecek kadar aralıklı olmalıdır; aksi hâlde arılar yüksükleri yandaki peteğe yapıştırır.
• Tek parti ilkesi: Aynı bitiricide aynı anda iki açık (kapanmamış) parti tutmak beslemeyi böler. Yeni parti, önceki kapandıktan sonra verilir.

Bir bitirici kaç yüksük besleyebilir?

Bir koloninin besleyebileceği yüksük sayısı sınırlıdır ve koloni gücüne, genç arı oranına ve doğadaki kaynağa göre değişir. Kapasitenin üstünde yüksük verilirse larvaların hepsi daha az süt alır ve sonuç, kısa ve küçük yüksüklerdir.

Pratik yol şudur: ilk partilerde az sayıyla başlayın, kapanan yüksüklerin boyuna, kalınlığına ve yüzey işlemesine bakın; yüksükler iri ve düzgünse sonraki partilerde sayıyı kademeli olarak artırın. Yüksükler küçülmeye başladığı anda sınırı aşmışsınız demektir. Az sayıda iyi beslenmiş yüksük, çok sayıda zayıf yüksükten her zaman değerlidir.

Bitirici kovanın bakım takvimi

İyi bitirilmiş yüksük nasıl anlaşılır?

• Boy: Uzun ve düz sarkan yüksük; kısa, küt yüksükler yetersiz beslenmeye işaret eder.
• Yüzey: Mumla işlenmiş, pütürlü (fıstık kabuğunu andıran) yüzey; pürüzsüz ve ince duvar zayıf bakımın işaretidir.
• Biçim: Eğri, yana yatmış ya da yandaki peteğe yapışmış yüksükler hasar görmüş olabilir.
• Eşitlik: Aynı partideki yüksüklerin birbirine benzer boyda olması, larvaların aynı yaşta aşılandığını ve eşit beslendiğini gösterir.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

• Bakıcı arı eksikliği: Üst kata açık yavru taşınmazsa genç arılar alt katta kalır. Çözüm: her partiden önce taze açık yavru yukarı alınır.
• Besleme boşluğu: Yağışlı günlerde doğal kaynak aniden kesilir. Çözüm: yemlik her zaman dolu tutulur.
• Soğuk nakil: Başlatıcıdan bitiriciye aktarılırken çubukların açıkta bekletilmesi larvaları üşütür. Çözüm: kolonileri yan yana tutmak ve çubukları ıslak bezle örtmek.
• Kapalı yüksükleri sarsmak: Yabani yüksük kontrolü sırasında yüksük çerçevesi hırpalanır. Çözüm: kontrol, yüksük çerçevesine dokunmadan yapılır.
• Aynı koloniyi hiç dinlendirmemek: Uzun sezonda bitirici de yorulur; dönüşümlü iki bitirici kullanmak güvenlidir.