ŞURUP / ŞERBET VERME

Şurup verme (şerbet verme), şekerin suda çözülmesiyle hazırlanan sıvı yemin arılara kovan içinde verilmesidir; arılar şurubu nektar gibi işleyip peteğe depolar. İnce şurup (1 : 1) yumurtlamayı ve petek örmeyi uyarır, koyu şurup (2 : 1) sonbaharda kış stoku tamamlamak için kullanılır.

Arılara şurup ne işe yarar?

Şurup, halk arasında şerbet ya da şeker şurubu olarak bilinir ve arıcılığın en yaygın karbonhidrat yemidir. Arılar onu nektar gibi toplar, suyunu buharlaştırır, enzimlerle işler ve gözlere depolar. Bu nedenle şurup iki farklı amaçla kullanılır:

• Stok oluşturmak: Hasattan sonra ya da kıtlık yılında eksik kalan kış stokunu tamamlamak.
• Uyarmak: Doğada nektar akıyormuş izlenimi vererek ana arının yumurtlamasını ve işçilerin mum örmesini desteklemek.

Şurup tek başına protein içermez; arı sayısını artırmak için yavrunun polenle de beslenmesi gerekir. Genel karar rehberi için Besleme: Şurup, Kek ve Polen sayfasına bakın.

İnce şurup ve koyu şurup

Oranlar ağırlıkça verilir: 1 : 1 şurup için 1 kg şekere 1 litre (1 kg) su, 2 : 1 şurup için 2 kg şekere 1 litre su kullanılır. Koyu şurubun avantajı, arıların buharlaştırması gereken suyun az olmasıdır; kısa sürede depolanır ve sırlanır. İnce şurup ise nektara daha yakın olduğundan koloniyi daha çok uyarır.

Şurup nasıl hazırlanır?

1. Suyu ısıtın: Temiz içme suyunu kaynama noktasına yakın ısıtın ve ocaktan alın.
2. Şekeri ekleyin: Beyaz sofra şekerini (sakaroz) karıştırarak tamamen eritin. Şekeri uzun süre kaynatmayın.
3. Soğutun: Şurubu ılık ya da oda sıcaklığına gelene kadar bekletin. Sıcak şurup arılara zarar verebilir.
4. Hemen kullanın: Şurup kısa sürede mayalanabilir; ihtiyaç kadar hazırlayın ve birkaç gün içinde tüketin.

Hangi şeker kullanılmalı?

• Beyaz sofra şekeri: En güvenilir ve en yaygın seçenektir.
• Arılar için üretilmiş hazır şuruplar: İnvert şeker ya da glikoz–fruktoz karışımlarıdır; arı yemi olarak üretilmiş olanlar tercih edilmelidir.
• Kullanılmaması gerekenler: Esmer şeker, melas, pekmez, meyve suyu, karamelize şeker ve kaynağı bilinmeyen bal. Esmer şeker ve melastaki sindirilemeyen maddeler özellikle kışın ishale yol açabilir.

Şuruba katkı eklenir mi?

Şuruba bitki çayı, sirke, tuz, vitamin karışımları gibi katkılar eklemek yaygın bir alışkanlıktır; ancak bunların yararına dair kanıtlar sınırlıdır. Bazı katkılar (özellikle asitler ve ısıtma) zarar bile verebilir. Şuruba asla antibiyotik ya da ruhsatsız ilaç katmayın; bal ve mumda kalıntı bırakır, direnç gelişimine yol açar ve yasal değildir.

Şurup ne zaman verilir?

Sonbahar beslemesi (kış stoku)

Hasattan sonra stok eksikse koyu şurup verilir. Amaç arıların şurubu sıcak havada işleyip sırlamasıdır. Bu yüzden sonbahar beslemesini, gündüz sıcaklıkları düzenli olarak 10–12 °C'nin altına inmeden bitirmek gerekir. Büyük miktarları kısa sürede vermek, yavru üretimini gereksiz uyarmadan stok yapılmasını sağlar.

İlkbahar uyarıcı beslemesi

Ana nektar akımından birkaç hafta önce az ve sık verilen ince şurup, koloninin akıma güçlü girmesine yardım edebilir. Uyarıcı besleme yalnız stoku ve polen durumu yeterli, sağlıklı kolonilerde anlamlıdır. Aşırısı yavru gözlerini şurupla doldurur ve oğul eğilimini artırabilir.

Yeni koloniler ve petek örme

Yeni yerleştirilen oğul, bölme ve paket arı kolonileri, temel petek örmek için bol enerjiye ihtiyaç duyar. Doğada akım yoksa ince şurup verilir. Mum üretimi yoğun enerji gerektirdiğinden bu dönemde şurup, koloninin gelişimini belirgin biçimde hızlandırır.

Yaz kıtlığı

Uzun kuraklıkta ya da akımlar arasında stoklar azalabilir. Ballıklar alınmışsa ve koloni aç kalma tehlikesindeyse şurup verilir. Bu dönemde yağmacılık riski en yüksektir; önlemleri artırın.

Şurup yemlikleri: çeşitleri ve kullanımı

• Çerçeve yemlik (bölme yemlik): Çerçeve yerine kovanın içine yerleştirilen kaptır. Kovan içinde kaldığı için yağmacılığa karşı güvenlidir; arıların boğulmaması için içinde tırmanma yüzeyi veya yüzen malzeme bulunmalıdır.
• Üst yemlik (tabla yemlik): Kovanın üstüne konan geniş kaptır. Çok miktar şurup alır ve kovanı açmadan doldurulabilir; sonbahar beslemesi için uygundur.
• Ters kap yemliği: Kapağı delikli kavanoz ya da kova ters çevrilerek örtü tahtası deliğinin üstüne konur. Vakumla şurup damla damla gelir.
• Uçuş deliği yemliği: Kolay doldurulur, ama yemi kovanın dışına taşıdığı için yağmacılığı ve eşek arısını çeker. Güçlü arılıklarda önerilmez.
• Naylon torba: Şurup dolu torba çıtaların üstüne yatırılır ve üst yüzü birkaç küçük delikle delinir. Ucuz ve pratiktir; kapakla çıtalar arasında yer gerekir.

Şurup verirken dikkat edilecekler

1. Akşamüstü verin: Uçuş azaldıktan sonra verilen şurup, yağmacı arıları daha az heyecanlandırır.
2. Dökmeyin: Kovan önüne ya da dışına damlayan şurup yağmacılığı başlatır.
3. Uçuş deliğini daraltın: Özellikle zayıf koloniler besleme döneminde korunmalıdır.
4. Arılığa açık kap koymayın: Açık besleme güçlü koloniyi ödüllendirir, hastalıkları taşır ve komşu arılıkları da çeker.
5. Tüm kolonileri aynı anda besleyin: Tek bir kovanı beslemek, diğer kovanların yağmacılığını tetikleyebilir.
6. Yemlikleri temizleyin: Mayalanmış, küflenmiş şurubu dökün; yemliği yıkayıp kurutun.
7. Boş yemliği kovanda uzun süre bırakmayın: Arılar boş alana düzensiz petek örebilir.

Sık yapılan hatalar

• Soğukta şurup vermek: Arılar soğuk şurubu almaz ya da işleyemez; kovanda nem ve mayalanma artar. Soğukta kek verin.
• Sonbaharda ince şurupla stok yapmaya çalışmak: Koloni fazla suyu buharlaştırmak için yıpranır ve yavru üretimi gereksiz uzar.
• İlkbaharda aşırı besleme: Yavru gözleri şurupla dolar, ana arının yeri daralır.
• Zayıf koloniye büyük yemlik: Küçük koloni büyük şurup kütlesini koruyamaz ve işleyemez; küçük miktarlarla besleyin.