Ana Arı Üretim Materyalleri

Ana arı üretim materyalleri; yüksükler, yüksük çubukları ve tutucular, aşılama kaşığı, ışık ve büyüteç, çeşitli ana arı kafesleri, işaretleme gereçleri ve çiftleştirme kutularından oluşan, çoğu ucuz ama titiz kullanılması gereken bir takımdır. Bu malzemelerin hepsi larva ya da ana arıyla doğrudan temas ettiği için başarıyı çoğu zaman malzemenin pahalılığı değil, temizliği ve doğru kullanımı belirler. Aşağıda her malzemenin ne işe yaradığını, seçerken nelere bakılacağını ve bakımını bulacaksınız.

Ana arı üretimi için hangi malzemeler gerekir?

Yüksük çeşitleri: plastik mi, balmumu mu?

• Plastik yüksük: Standart ölçüdedir, yıkanıp yeniden kullanılabilir, hızlı çalışmayı sağlar. Yeni plastiğin kokusunu gidermek için yüksükler aşılamadan önce bir gün kadar bir koloniye konup arılara "cilalatılır". Koku tutar; kimyasal ve deterjan kalıntısı kabulü düşürür.
• Balmumu yüksük: Arılar tarafından kolay kabul edilir, doğal bir yüzeydir. Tek kullanımlıktır; kalıp ya da ahşap bir çubuk erimiş temiz muma birkaç kez batırılıp çıkarılarak yapılır. Mumun ilaç kalıntısız, temiz ve tercihen kapak mumu olması önemlidir.
• Tutuculu (taban parçalı) yüksük: Yüksük, çubuğa takılan ayrı bir tutucunun üzerinde durur; olgun yüksük tutucusuyla birlikte çıkarılıp kutuya verilir, bu da ezilme riskini azaltır. Aşılamasız kafes sistemleri de bu mantıkla çalışır.

Yüksük çubuğu ve aşılama çerçevesi

Yüksükler, çerçevenin içine yatay yerleştirilen çubuklara (ahşap ya da metal) dizilir. Genellikle bir çerçevede iki-üç çubuk bulunur. Çubukların çıkarılabilir ya da döndürülebilir olması aşılamada büyük kolaylık sağlar: çubuk yukarı çevrilip yüksüklerin ağzı görülerek çalışılır, sonra geri çevrilir.

• Aralık: Yüksükler arasında, olgun yüksüklerin birbirine yapışmayacağı kadar boşluk bırakılır.
• Sağlamlık: Tutucular çubukta oynamamalı; olgun yüksük düşerse içindeki ana arı ölebilir.
• Etiket: Çerçevenin üst çıtasına parti numarası ve aşılama tarihi yazılacak bir yer ayırın.

Aşılama kaşığı çeşitleri

Aşılama kaşığının (transfer iğnesi) görevi, günlük larvayı altındaki sütle birlikte, ezmeden ve çevirmeden yüksüğe taşımaktır.

• Esnek dilli (Çin tipi) kaşık: Ucundaki ince, esnek dil larvanın altına kolayca kayar; itici pim larvayı yüksüğe bırakır. En yaygın ve ucuz tiptir; dilin ucu aşınınca yenisi takılır.
• Metal kaşık: İnce ve sert uçlu, dayanıklı bir gereçtir; ucunun özenle inceltilmesi ve pürüzsüz olması gerekir.
• İtmeli kaşık: Larvayı ucuna alır, bir itme mekanizmasıyla yüksüğe bırakır.
• Fırça ya da tüy ucu: Bazı üreticilerin tercih ettiği yumuşak uçlu araçlardır.

Seçim kişisel alışkanlığa bağlıdır. Önemli olan ucun larvanın altına petek gözünün arka duvarı boyunca rahatça girmesi ve larvayı sırt üstü, sütüyle birlikte alabilmesidir.

Işık, büyüteç ve nem koruması

Günlük larva, toplu iğne başından biraz büyüktür. Petek gözünün dibine düşen doğrudan ve güçlü ışık (el feneri, kafa lambası ya da masa lambası) aşılamanın en etkili yardımcısıdır. Büyüteçli başlık ya da okuma gözlüğü, özellikle yakını görmekte zorlananlar için pratik bir çözümdür.

Larva açıkta birkaç dakika içinde kuruyup ölebilir. Aşılama sırasında:

• Ortam: Serin, gölge, rüzgârsız ya da kapalı ve nemli bir yerde çalışın; doğrudan güneşten kaçının.
• Örtü: Damızlık peteği ve bekleyen çubukları nemli, temiz bir bezle örtün.
• Islak aşılama: Yüksük tabanına bir damla suyla seyreltilmiş arı sütü koymak larvanın kurumasını geciktirir. Kuru aşılama da yaygındır ve iyi sonuç verir; iki yöntemden birini seçip tutarlı uygulayın.

Ana arı kafesleri

• Çerçeve kafesi (kısıtlama kafesi): Ana arıyı belirli bir petek üzerinde tutarak aynı yaşta larva elde etmeyi sağlar.
• Koruma kafesi: Olgun yüksüğe takılır; erken çıkan ana arının diğer yüksüklere ulaşmasını engeller.
• Nakliye kafesi: Ana arı ve birkaç refakatçi işçi, bir bölmesinde şeker hamuru (kandi) bulunan küçük bir kafeste taşınır.
• Tanıtma kafesi: Ana arıyı yeni koloniye alıştırmak için kullanılır; şeker hamuru tıkacı yenildikçe ana arı yavaşça serbest kalır. Petek yüzeyine bastırılan kafes tipleri de vardır.

İşaretleme gereçleri ve renk kodu

Yumurtlamaya başlayan ana arı, kolay bulunması ve yaşının bilinmesi için sırtından (göğüs kısmı) işaretlenir. Bunun için arıcılığa uygun işaretleme kalemi ya da yapıştırılan numaralı disk, ana arıyı tutmak için yakalama klipsi ya da yumuşak pistonlu işaretleme tüpü kullanılır. Boya yalnız göğse, çok az miktarda sürülür; kanatlara, başa ve bacaklara değmemelidir.

Temizlik ve saklama: en kritik nokta

Bu malzemelerin hepsi larva ya da ana arıyla doğrudan temas eder. Kötü koku, ilaç ve deterjan kalıntısı kabul oranını doğrudan düşürür.

• Plastik parçalar: Sıcak suyla yıkanır, gerekirse mum ve propolis kazınır; kokulu deterjan kullanılmaz ya da çok iyi durulanır.
• Kimyasal teması: Varroa ilaçları, yakıt, böcek ilacı ve parfümlü ürünlerle aynı yerde saklamayın.
• Kuru ve kapalı saklama: Kullanılmayan malzeme kapalı kutuda, mum güvesinden ve fareden korunarak saklanır.
• Hastalık riski: Hastalıklı kolonide kullanılmış kafes ve yüksükler başka koloniye taşınmaz.
• Kaşık ucu: Her aşılamadan sonra temizlenir; aşınmış ya da çatallanmış uç larvayı yaralar.