Ana Arı Bankalama ve Saklama

Ana arı bankalama, çok sayıda kafesli ana arının, onları besleyen genç arıca zengin tek bir koloni (banka kolonisi) içinde kısa süreliğine saklanmasıdır. Üretimin toplu, kullanımın ve satışın dağınık olduğu dönemlerde çiftleşmiş ya da bakire ana arıları birkaç gün ile birkaç hafta arasında elde tutmayı sağlar. Bankalama geçici bir çözümdür; süre uzadıkça ana arı kalitesi ve kabul oranı düşer.

Ana arı bankası neden gerekir?

• Çiftleştirme kutusunu boşaltmak: Yumurtlamaya başlayan ana arı alınıp bankaya konursa kutuya hemen yeni yüksük verilir; kutu başına üretim artar.
• Zamanlama farkı: Ana arılar partiler hâlinde yumurtlamaya başlar, oysa koloni yenileme, bölme ya da teslimat günleri farklıdır.
• Yedek bulundurma: Ana arısını kaybeden bir koloniye hemen ana arı vermek, haftalarca sürecek anasızlık döneminin önüne geçer.
• Hava ve ulaşım aksaklıkları: Tanıtma ya da gönderim birkaç gün ertelendiğinde ana arılar güvenle bekletilir.

Banka kolonisi nasıl olmalı?

Kafesteki ana arılar kendi kendilerini besleyemez; onları kafesin telinden besleyen işçi arılardır. Bu yüzden banka kolonisinin temel niteliği genç bakıcı arı bolluğudur.

• Çok kalabalık: Arılar banka çerçevesini tamamen örtmelidir.
• Genç arı bakımından zengin: Düzenli olarak çıkmak üzere olan kapalı yavru çerçevesi verilerek genç arı sürekli yenilenir.
• Bol besin: Nektar akımı yoksa şurup ve polen (ya da ikamesi) kesintisiz verilir; açlık bankada ana arı kaybının başlıca nedenidir.
• Anasız ya da ana arısı ızgarayla ayrılmış: Anasız banka ana arılara daha istekli bakar ama çabuk yıpranır ve kendi yüksüklerini çeker. Analı bankada ana arı alt katta ızgarayla tutulur, banka çerçevesi üst kattaki açık yavru çerçevelerinin arasına konur; bu düzen daha uzun kullanılabilir.
• Sağlıklı: Varroa yükü yüksek ya da hastalık belirtisi gösteren koloni banka olarak kullanılmaz.

Ana arı bankası nasıl kurulur?

1. Koloniyi hazırlayın: Güçlü bir koloniyi seçin; analı bankada ızgara koyup üst kata açık yavru ve polen çerçevesi taşıyın. Bir gün bekleyin.
2. Banka çerçevesini hazırlayın: Kafesler, bir çerçevenin içine yerleştirilen çubuklara ya da delikli bir tahtaya dizilir. Kafeslerin tel yüzü açık kalmalı, arılar her kafese iki yandan ulaşabilmelidir.
3. Kafesleri düzenleyin: Kafesler birbirine değmemeli; bitişik kafesteki ana arılar tel arasından birbirine zarar verebilir.
4. Refakatçileri çıkarın: Bankaya konan kafeslerde refakatçi işçiler genellikle çıkarılır; ana arıyı banka kolonisinin arıları besler.
5. Çerçeveyi yerleştirin: Banka çerçevesi yavru alanının ortasına, açık yavru ile polen çerçevesinin arasına konur.
6. Kayıt tutun: Her kafese ana arının partisi, çıkış ya da yumurtlama tarihi ve kaynağı yazılır.

Ana arı bankada ne kadar kalabilir?

Bankalama süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Çiftleşmiş ana arılar iyi bir bankada birkaç hafta tutulabilir, ancak yumurtlamadan geçen her gün yumurtalıkların küçülmesine ve yumurtlamaya dönüşün gecikmesine yol açar. Bakire ana arılar ise çiftleşme yaşını geçirmemek için yalnızca birkaç gün bekletilmelidir; aksi hâlde çiftleşme şansı düşer.

Bankalamanın sakıncaları nelerdir?

• Kalite düşüşü: Yumurtlamayan ana arı zamanla zayıflar; yumurtlamaya dönüşü yavaşlar.
• Kabul oranı düşer: Uzun süre bankada kalan ana arı, verildiği koloni tarafından daha zor kabul edilir.
• Fiziksel hasar: Banka arıları tel arasından ana arının ayaklarına ve antenlerine zarar verebilir. Kafesten çıkarılan ana arının bacakları dikkatle kontrol edilmelidir.
• Banka kolonisinin yıpranması: Özellikle anasız bankalar kısa sürede yaşlanır, kendi yüksüklerini çeker ya da işçi yumurtlaması başlar.

Banka kolonisinin bakımı

• Kapalı yavru takviyesi: Yaklaşık haftada bir, başka kolonilerden çıkmak üzere olan kapalı yavru çerçevesi verin.
• Sürekli besleme: Kaynak kesikse şurup ve polen desteğini hiç aksatmayın.
• Kafes kontrolü: Kafesleri düzenli kontrol edin; ölü ana arıları hemen çıkarın ve kayda geçin.
• Yabani yüksükler: Anasız ya da üst katında yavru bulunan bankada arıların çektiği yüksükleri kırın.
• Dönüşüm: Uzun sezonda banka kolonisini değiştirin ya da ara verip normal düzenine döndürün.

Kısa süreli saklama: nakliye kafesinde bekletme

Bankaya gerek olmayan birkaç günlük beklemelerde ana arı, birkaç refakatçi işçiyle birlikte bir bölmesi şeker hamuru (kandi) dolu nakliye kafesinde tutulabilir.

• Sıcaklık: Oda sıcaklığında, serin ama soğuk olmayan bir yer; buzdolabı ya da ısıtıcı yanı uygun değildir.
• Işık: Karanlık ve sessiz bir ortam; doğrudan güneş ve kapalı araç içi kısa sürede ölüme yol açar.
• Nem ve su: Günde bir kez kafes teline bir damla su damlatmak refakatçilerin susuz kalmasını önler; kafes ıslatılmamalıdır.
• Kandi kontrolü: Şeker hamuru kurumuş ya da bitmişse ana arı aç kalır.
• Süre: Mümkün olan en kısa süre; birkaç günü aşacaksa ana arıyı bankaya ya da bir bölmeye alın.

Bankalamaya alternatif: yedek bölmeler

Yedek ana arı bulundurmanın en sağlıklı yolu çoğu zaman bankalama değil, küçük yedek bölmelerdir (ruşet, yedek kolonicik). Bölmede ana arı yumurtlamaya devam eder, koloni gelişir, ana arının kalitesi korunur ve gerektiğinde bölme bütünüyle ana arısız bir koloniyle birleştirilebilir.

Arılıkta birkaç yedek bölme bulundurmak ana arı kaybını kriz olmaktan çıkarır. Bankalama ise çok sayıda ana arının kısa süre bekletildiği üretim işletmeleri için uygundur.