SIR TARAĞI

Sır tarağı (sır çatalı, sır alma çatalı), bal süzmeden önce petek gözlerinin üzerindeki ince mum kapakları (sır) kaldırmak için kullanılan, bir sapa dizilmiş ince paslanmaz iğnelerden oluşan el aracıdır. Bıçağın ulaşamadığı çukur ve kenar gözleri açar; ayrıca erkek arı yavrusunu açıp varroa kontrolü yapmak için de kullanılır. Ucuz, basit ve her arıcının çantasında bulunması gereken bir araçtır.

Sır tarağı ne işe yarar?

Olgun bal gözlerinin ağzı arıların ördüğü mum kapakla kapalıdır. Süzme makinesinin balı gözden çıkarabilmesi için bu kapağın alınması gerekir. Sır tarağı bu işi kesmeden, kaldırarak yapar: iğneler sırrın hemen altına sokulur ve kapak yukarı doğru sıyrılır.

Sır tarağının başlıca kullanım alanları:

• Çukur gözler: Petek yüzeyi dalgalıysa ya da çerçeve çıtasının içinde kalmışsa bıçak alçakta kalan gözlere ulaşmaz.
• Kenar ve köşeler: Çerçeve çıtasına yakın gözler.
• Küçük hasat: Birkaç kovanlık arıcı bütün sırrı tarakla alabilir.
• Varroa kontrolü: Sırlı erkek arı yavrusunu gözden çıkarıp akar sayımı yapmak.

Sır tarağı çeşitleri

• Paslanmaz iğneli, plastik saplı tarak: En yaygın tip. Hafif, ucuz ve kolay temizlenir.
• Metal gövdeli, ahşap ya da metal saplı tarak: Daha ağır ve dayanıklıdır; iğneler bir metal başlığa sabitlenmiştir.
• Düz ve kıvrık iğneli tipler: Kıvrık iğneler sırrın altına daha kolay girer; düz iğneler yüzeye paralel tutulur.
• Geniş ve dar başlıklı tipler: Geniş başlık hızlıdır, dar başlık çukur ve köşelerde daha kullanışlıdır.

Sır tarağı nasıl kullanılır?

1. Çerçeveyi yerleştirin: Çerçeveyi sır alma teknesinin pimine ya da çıtasına dayayın; hafif eğik tutun ki sır tekneye düşsün.
2. Açıyı ayarlayın: Tarağı petek yüzeyine neredeyse paralel tutun. İğne uçları sırrın hemen altına girmelidir.
3. Kaldırın: Tarağı kısa hareketlerle yukarı ve dışa doğru sıyırın. İğneleri gözün dibine batırmayın; petek duvarı zarar görür, bala mum kırıntısı karışır.
4. Temizleyin: Tarakta biriken sırrı teknenin kenarına sıyırarak bırakın.
5. Kontrol edin: Çerçeveyi ışığa tutun, kapalı kalan gözleri tamamlayın; sonra öbür yüze geçin.

Sır tarağı mı, sır bıçağı mı?

Kısacası tarak, bıçağın yerine değil, yanında kullanılan bir araçtır. Birkaç kovanlık arıcı için ise tek başına yeterli olabilir.

Sır tarağıyla varroa kontrolü

Varroa akarı (Varroa destructor) üremek için sırlı yavru gözlerini, özellikle daha uzun süre kapalı kalan erkek arı yavrusunu tercih eder. Bu nedenle sırlı erkek arı gözleri akar bulaşıklığını görmek için iyi bir örnektir.

1. Tarağı sırlı erkek arı gözlerine, sırrın hemen altından sokun.
2. Tarağı kaldırarak pupaları gözden birlikte çıkarın.
3. Açık renkli pupaların üzerindeki koyu kırmızı-kahverengi akarları sayın.
4. Birkaç yerden örnek alın; bulaşık pupa oranı yükseldikçe mücadele gereği artar.

Bu yöntem kabaca bir fikir verir; koloni düzeyinde karar için şeker ya da alkol yıkama gibi sayım yöntemleriyle birlikte kullanılmalıdır. Aynı tarak hem yavru hem bal için kullanılıyorsa her kullanımdan sonra iyice yıkanmalıdır.

Seçim, bakım ve hijyen

• İğneler paslanmaz olmalı: Paslanan iğne bala pas bulaştırır ve kolay kırılır.
• İğneler sağlam oturmalı: Gevşek iğne kullanım sırasında kopup bala karışabilir. Eğilmiş iğneyi düzeltin, kopuk iğneli tarağı yenileyin.
• Tutuş: Kaymayan, ele oturan bir sap uzun hasat günlerinde bileği korur.
• Temizlik: Ilık suyla yıkayın, iğnelerin arasındaki mumu yumuşak bir fırçayla alın, kurutun.
• Hastalık: Yavru hastalığı şüphesi olan kovanda kullanılan tarak başka kovana geçmeden temizlenmelidir; Amerikan ya da Avrupa yavru çürüklüğü şüphesinde tarım müdürlüğüne bildirim zorunludur.