Bahçe ve Süs Bitkileri

💬 WhatsApp

Bahçe ve süs bitkileri, özellikle şehir ve kasaba çevresindeki arılar için küçük alanda yoğun ve uzun süreli nektar ve polen kaynağıdır. Doğru seçilmiş tek katlı çiçekler, aromatik otlar ve sonbaharda açan türler, kırsaldaki kaynakların kesildiği dönemleri doldurabilir. Bu sayfa arı dostu bahçe için bitki seçimini, mevsim takvimini ve bahçede ilaç kullanımının risklerini anlatır.

Her süs bitkisi arıya yarar mı?

Hayır. Süs bitkisi ıslahının en yaygın hedefi daha dolgun görünen çiçektir; bu çoğu kez erkek organların (başçıkların) taç yaprağa dönüştürülmesiyle elde edilir. Sonuç: göze güzel görünen ama polen vermeyen, nektarına da çoğu zaman ulaşılamayan katmerli çiçek.

Pratik kural basittir: tek katlı çeşitler neredeyse her zaman daha değerlidir. Gül, kasımpatı, yıldız çiçeği, gelincik ve kamelyada tek katlı çeşidi seçmek, bahçenin arı için değerini tek başına değiştirir.

Tek katlı beyaz yabani gül çiçeğinde bal arısı
Tek katlı yabani gül (Rosa multiflora) çiçeğinde bal arısı. Ortadaki sarı başçıklar açıkta olduğu için polene kolayca ulaşılır; katmerli güllerde bu başçıklar yoktur. Fotoğraf: Sandy Wolkenberg / Wikimedia Commons · CC BY 4.0
Pembe ekinezya çiçeğinde bal arısı
Ekinezya (Echinacea purpurea): ortası kabarık, tek katlı çiçekleri yaz boyunca arılara nektar ve polen sunar. Fotoğraf: Kent P. McFarland / Wikimedia Commons · CC0 1.0

Bahçelerin arı için güçlü yanları nelerdir?

  • Uzun çiçeklenme: Birçok süs bitkisi haftalarca, bazıları aylarca açar.
  • Çeşitlilik: Küçük alanda çok sayıda tür, çeşitli polen demektir.
  • Sulama: Kurak dönemde sulanan bahçe, doğadaki bitkiler salgıyı keserken nektar vermeye devam edebilir.
  • Geç kaynak: Sedum, aster, sarmaşık gibi türler sonbaharda açar ve yaz sonu boşluğunu doldurur.

Arı dostu bahçe bitkileri: mevsimlere göre seçim

Amaç, erken ilkbahardan geç sonbahara kadar bahçede her zaman bir şeylerin açmasıdır. Tarihler genel aralıklardır; iklim bölgesine ve yıla göre değişir.

DönemBitki önerileriArıya katkısı
Kış sonu – erken ilkbaharÇiğdem (Crocus), kış akoniti (Eranthis hyemalis), kardelen, biberiye (kıyı bölgeleri), süs erikleriİlk polen; yavru üretimini başlatır
İlkbaharMeyve ağaçları, tek katlı çiçekli çalılar (alıç, kuşburnu), süs soğanları (Allium), adaçayıHızlı gelişme dönemini destekler
YazLavanta, kekik, agastaş (Agastache), ekinezya, rudbekya, tek katlı zinya ve kozmos, fesleğen, kabakDoğadaki yaz ortası kıtlığını hafifletir
Yaz sonu – sonbaharDam koruğu (Hylotelephium / sedum), aster, tek katlı kasımpatı, sarmaşık (Hedera helix)Kışlık arının yetiştiği dönemde kaynak
Çiğdem çiçeğinin içinde polen toplayan bal arısı
Çiğdem (Crocus) çiçeğinin içinde turuncu polene bulanmış bal arısı. Kış sonunun ilk ılık günlerinde arılar çiğdemlere yönelir. Fotoğraf: Mr Moss / Wikimedia Commons · CC BY 2.0
Agastaş çiçek başağında bal arısı
Agastaş (Agastache foeniculum) başağında polen yüklü bal arısı. Uzun süre açan, arıların çok ziyaret ettiği bir bahçe bitkisidir. Fotoğraf: Nick Block / Wikimedia Commons · CC BY 4.0

Mutfak bahçesi ve aromatik otlar

Mutfak bahçeleri çoğu zaman süs bahçelerinden daha değerlidir. Kekik, adaçayı, biberiye, lavanta, nane, fesleğen ve mercanköşk gibi aromatik otlar bol nektar verir. Maydanoz, dereotu, rezene, soğan ve pırasanın çiçeklenmesine izin vermek de değerli bir kaynak yaratır. Kabak, salatalık ve kavun gibi kabakgiller hem arıya kaynak olur hem de tozlaşma için arıya ihtiyaç duyar.

Bahçe kekiği çiçeklerinde nektar toplayan bal arısı
Bahçe kekiği (Thymus vulgaris) çiçeklerinde bal arısı. Küçük bir kekik tarhı bile yaz başında arılarla dolar. Fotoğraf: Salicyna / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Lavanta başağında nektar toplayan bal arısı
Lavanta (Lavandula) başağında bal arısı. Lavanta hem bahçede hem balkon saksısında kolay yetişen bir arı bitkisidir. Fotoğraf: Katarzyna Kawka / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Sonbaharda açan bahçe bitkileri neden önemli?

Birçok bölgede doğal manzara yaz sonunda boşalır; oysa kışa girecek arılar tam bu dönemde yetişir. Dam koruğu (sedum), aster, tek katlı kasımpatı ve çit ya da duvarlardaki sarmaşık, bu dönemde kovana nektar ve polen taşınmasını sağlar. Sarmaşık özellikle değerlidir: eylül–kasımda açar ve çoğu yerde yılın son önemli kaynağıdır.

Pembe dam koruğu çiçeklerinde nektar toplayan bal arısı
Dam koruğu (Hylotelephium, eski adıyla sedum) çiçeklerinde bal arısı. Yaz sonunda açan bu dayanıklı bitki, kuru ve güneşli bahçeler için idealdir. Fotoğraf: Shirley Zundell / Wikimedia Commons · CC BY 4.0
Sarmaşık çiçek kümesinde nektar toplayan bal arısı
Sarmaşık (Hedera helix) çiçeklerinde bal arısı. Göze çarpmayan yeşil-sarı çiçekler, sonbaharda bol nektar ve polen verir. Fotoğraf: Alice Shanks / Wikimedia Commons · CC BY 4.0

Arı dostu bahçe nasıl kurulur?

  1. Tek katlı çeşitleri seçin: Fidan ve tohum alırken çiçeğin ortasındaki başçıkların görünür olmasına dikkat edin.
  2. Çiçeklenmeyi yayın: Her mevsim için en az birkaç tür bulunsun.
  3. Küme halinde dikin: Aynı türden bir metrekarelik küme, dağınık tek bitkilerden çok daha verimlidir; arı tek türe odaklanarak çalışır.
  4. Otlara çiçek açma fırsatı verin: Mutfak otlarının bir kısmını hasat etmeden çiçeğe bırakın.
  5. Çimi seyrek biçin: Üçgül ve karahindibanın açmasına izin veren seyrek biçim, en ucuz kaynak iyileştirmesidir.
  6. Yuva alanı bırakın: Biraz çıplak toprak ve kışa bırakılan kuru saplar yabani arılara yuva sağlar.
  7. Su koyun: Sığ bir kaba çakıl taşları koyup su doldurun; arılar boğulmadan içebilsin.
Mor kelebek çalısı çiçek salkımında bal arısı
Kelebek çalısı (Buddleja davidii) salkımında bal arısı. Arıları ve kelebekleri çeker; ancak bazı bölgelerde doğaya yayılan istilacı bir tür olduğundan dikerken dikkatli olun. Fotoğraf: Bobby McCabe / Wikimedia Commons · CC BY 4.0

Bahçede ilaç kullanımında nelere dikkat edilmeli?

Bahçede kullanılan böcek ilaçları arılara da zarar verir. Bahçelere dayanan bir arılıkta bu risk göz ardı edilmemelidir.

  • Çiçekli bitkiyi ilaçlamayın: Zorunlu uygulamayı çiçeklenme dışında ve arıların uçmadığı akşam saatlerinde yapın.
  • Etiketi okuyun: Arılar için zehirli olduğu belirtilen ürünleri çiçekli alanlarda kullanmayın.
  • Önce başka yollar: Yaprak bitlerine karşı su püskürtme, elle toplama ve doğal düşmanları (uğur böceği vb.) koruma çoğu zaman yeterlidir.
  • Komşularla konuşun: Şehirde arıcılık yapıyorsanız çevredeki bahçe sahiplerini bilgilendirin ve uygulama zamanlarını öğrenin.

Şehir arıcılığı ve balkon bahçeleri

Şehir bahçeleri, parklar, balkonlar ve cadde ağaçları bir arada değerlendirildiğinde, birçok kırsal alandan daha çeşitli bir kaynak ortaya çıkabilir. Ihlamur, at kestanesi ve yalancı akasya gibi cadde ağaçları şehir arıları için ana bal kaynağı olabilir.

Buna karşılık şehirde koloni yoğunluğu hızla sınırın üstüne çıkabilir ve bal arısı yabani arılarla kaynak için yarışır. Koloni sayısını çevrenin taşıma kapasitesine göre belirlemek burada özellikle önemlidir. Balkonunda kovan tutmayan biri bile saksıda lavanta, kekik, biberiye ya da tek katlı çiçekler yetiştirerek arılara katkı yapabilir.

Mor süs soğanı çiçek topunda bal arısı
Süs soğanı (Allium giganteum) çiçeklerinde bal arısı. Allium türleri ilkbahar sonunda hem bahçeyi süsler hem arıları besler. Fotoğraf: Quinn / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Sık sorulan sorular

Katmerli çiçek neden arıya yaramaz?

Katmerli çiçeklerde polen üreten başçıklar taç yaprağa dönüşmüştür; çiçek polen vermez ve sık taç yapraklar nektara ulaşmayı engeller.

Balkonda arılar için ne yetiştirebilirim?

Lavanta, kekik, biberiye, adaçayı, fesleğen ve tek katlı çiçekler saksıda kolayca yetişir ve arıları çeker.

Bahçemde arı olması komşuları rahatsız eder mi?

Çiçekteki tarlacı arılar saldırgan değildir; kovana yakın olmadıkça sokma riski düşüktür. Kovan tutuyorsanız uçuş yolunu yüksek bir çit ya da duvarla yukarı yönlendirmek sorunları azaltır.

Arı için en değerli tek bahçe bitkisi hangisi?

Tek bir bitki yoktur; asıl değer, çiçeklenmenin bütün sezona yayılmasıdır. Yine de sonbaharda açan türler çoğu bahçede en çok eksik olanlardır.

KONU İLE İLGİLİ VİDEOLAR
KONU İLE İLGİLİ PDF DOSSYALARI
Anlaşılabilir ArıcılıkSamsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğühttps://samsun
SÜS BİTKİLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİSamsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğühttps:/
ITM BEE-BSB www.itmbeebsb.com 2020Black Sea CBChttps://blacksea-cbc.ne
đçđndekđler(2002-1)Bursa Uludağ Üniversitesihttp://www.uludag.edu.tr›
ÜRETİCİ REHBERİ- ARICILIK IKonyada Yatırımhttps://www.konyadayatirim.g
TAB Arıcılık Dergisitab.org.trhttps://tab.org.tr› 2024/08 › TAB-Dergi-
PARK VE BAHÇE SÜS BİTKİLERİiksad yayınevihttps://iksadyayinevi.com› up
EĞİTİM KİTABIDoğu Karadeniz Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığıh
selçuk üniversitesi- Selçuk Üniversitesi -https://arsivadmin.selcuk.ed
Organik Bahçe Bitkileri Yetiştiriciliği.:: Dicle Üniversitesi ::.https

📝 Bu Konudaki Arıcı Yazıları

Bu konuda henüz üye yazısı yok — ilk yazan siz olun.