SIR ALMA TEKNELERİ

Sır alma teknesinde bal çerçevesi hazırlığı, ballıktan alınan sırlı bal çerçevesinin teknenin dayama pimine oturtulup iki yüzünün sırrının alınması, çerçevenin süzülmeye bırakılması ve süzme makinesine hazırlanmasıdır. Bu sayfa, sır alma teknesini çerçevenin gözünden anlatır: hangi çerçeve süzülür, tekneye nasıl yerleştirilir, sır nasıl alınır ve süzmeden sonra çerçeveye ne olur. Teknenin kendisini tanıtan sayfa “Sır alma tekneleri (bal üretimi)”dir.

Hangi bal çerçevesi süzmeye hazırdır?

Tekneye yalnız olgun bal çerçevesi gelmelidir. Arıcının kontrol etmesi gerekenler:

• Sırlanma: Çerçevenin büyük bölümü beyaz ya da açık renkli sırla kapanmış olmalı. Sır, arıların balın suyunu yeterince uçurduğunu gösterir.
• Nem: Kısmen sırlı çerçevede refraktometreyle ölçüm yapın. Sırsız gözler çoksa çerçeve kovana geri verilir ya da ayrı süzülüp nemi ölçülür.
• Yavru yok: İçinde yavru bulunan çerçeve süzülmez. Ana arı ızgarası kullanılmadıysa ballıkta yavru olabilir; bu çerçeveler kovana geri verilir.
• Polen: Yoğun polen dolu gözler süzülmez, bala polen tadı ve bulanıklık verir. Bu tür çerçeveleri ayırmak daha iyidir.
• Sağlık: Hastalık belirtisi görülen koloniden gelen çerçeveler ortak ekipmanda süzülmez.

Çerçeve tekneye nasıl hazırlanır?

1. Kazıma: Çerçevenin üst çıtasındaki ve kulaklarındaki propolis ve köprü petekleri kovan aletiyle kazıyın; kazıntılar tekneye değil, ayrı bir kaba gitsin.
2. Kontrol: Çerçeveyi ışığa tutun; kırık petek, yavru ya da polen olup olmadığına bakın.
3. Isı: Serin bir günde alınan ballıkları süzmeden önce ılık bir odada bekletmek sırrı yumuşatır ve kesmeyi kolaylaştırır.
4. Sıra: Çerçeveleri ballıktan birer birer alın; ballığın kapağını açık bırakmayın.

Bal çerçevesi teknede nasıl açılır?

1. Pime oturtun: Çerçevenin bir kulağını teknenin dayama çıtasındaki pime oturtun, çerçeveyi dik ya da hafif eğik tutun. Sır teknenin içine düşmelidir.
2. Üstten aşağıya kesin: Sır alma bıçağını çerçevenin kenar çıtalarına dayayarak sırrın hemen altından, testere hareketiyle aşağı doğru kaydırın. Petek duvarlarını derin kesmeyin.
3. Çukurları açın: Bıçağın ulaşmadığı çukur gözleri ve kenar gözleri sır tarağıyla açın.
4. Çevirin: Çerçeveyi pim üzerinde döndürüp öbür yüzü aynı şekilde açın.
5. Damlatın: Açılan çerçeveyi teknenin askısına asın; birkaç saniye içinde damlayan bal tekneye düşer.
6. Makineye taşıyın: Çerçeveyi süzme makinesine, benzer ağırlıktaki çerçevenin karşısına yerleştirin.

Farklı çerçeve durumlarında ne yapılır?

Sırrı alınmış çerçeve süzmeden sonra ne olur?

• Yalatma: Süzülmüş ıslak çerçeveler akşam saatlerinde kendi arılığınızdaki kolonilerin üzerine konan ballıklarla arılara temizletilir. Açıkta bırakmak yağmacılığı tetikler; başka arılığa taşımak hastalık yayabilir.
• Ayıklama: Kırılmış, çok koyulaşmış ya da biçimi bozulmuş petekler eritmeye ayrılır.
• Saklama: Kuru petekler mum güvesine karşı korunarak saklanır (bkz. “Kovan çerçevesi taşıma ve saklama aparatları”).

İyi bakılan bir bal peteği yıllarca süzülebilir. Her sağlam petek, arıların yeniden mum üretmek için harcayacağı enerjiyi bala yönlendirir.

Tekne yoksa ne yapılır?

Birkaç çerçevelik hasatta, temiz ve gıdaya uygun geniş bir kap üzerine konan tahta çıta tekne işini görür. Çıtaya çakılan bir çivi pim yerine kullanılır. Sır kabın içine düşer; ama sırdaki balı süzmek için ayrıca bir süzgeç gerekir ve bal kaybı artar. Kovan sayısı arttıkça süzgeçli, musluklu bir tekne kısa sürede kendini öder.

Sık yapılan hatalar

• Yavru ya da yoğun polen içeren çerçeveyi süzmeye almak.
• Bıçakla petek duvarlarını derin kesmek; arılar peteği yeniden örmek için bal harcar.
• Açılmış çerçeveyi uzun süre askıda bekletmek; bal soğur, yüzey nem çeker.
• Ballıkları süzme odasında açık bırakmak.
• Islak çerçeveleri başka arılıklara yalatmak.