Varroa destructor, bal arısının en önemli paraziti ve dünya genelinde koloni kayıplarının başlıca nedenidir. Asıl konağı Asya bal arısıdır; yirminci yüzyılın ortalarında Avrupa bal arısına geçti ve bugün Avustralya dışında hemen her yerde bulunur.

Asya bal arısı bu akarla binlerce yıldır birlikte yaşadığı için savunma davranışları geliştirmiştir. Avrupa bal arısı bu geçmişe sahip değildir; müdahale edilmeyen koloni birkaç yıl içinde çöker.

Yaşam döngüsü

Akar yalnızca kapalı yavru içinde çoğalır. Bu tek cümle, mücadelenin bütün mantığını belirler.

Dişi akar, göz kapanmadan hemen önce larvanın yanına girer ve besin sıvısının altına saklanır. Göz kapandıktan sonra beslenmeye başlar ve yumurtlar. İlk yumurta erkek, sonrakiler dişidir. Yavrular göz içinde çiftleşir; erişkin arı çıktığında olgun dişiler onunla birlikte dışarı gelir.

Erkek yavru gözü akar için daha elverişlidir: kapalı kalma süresi daha uzun olduğu için daha çok yavru yetişir. Bu tercih, erkek yavru kesiminin neden işe yaradığını açıklar.

Nasıl zarar verir

Akar uzun süre arının kan sıvısıyla beslendiği sanıldı. Güncel araştırmalar asıl hedefin yağ dokusu olduğunu gösteriyor. Bu ayrım önemlidir, çünkü yağ dokusu bağışıklık, detoksifikasyon ve kış dayanıklılığından sorumludur.

Sonuçlar:

• Çıkan arının ağırlığı ve ömrü düşer
• Bağışıklık baskılanır
• Kış arısının yağ dokusu zedelenir, kışlama başarısızlığa uğrar
• Virüsler doğrudan kan sıvısına aktarılır

Asıl tehlike: virüs taşıyıcılığı

Varroa'nın en yıkıcı etkisi beslenmesi değil, virüs taşımasıdır. Deforme Kanat Virüsü başta olmak üzere birçok virüs akar aracılığıyla doğrudan arının içine aktarılır.

Bu nedenle koloni çöküşü çoğu kez akar sayısı yüksek olmadan da gerçekleşir. "Akar az görünüyor" demek güvende olmak anlamına gelmez.

Belirtiler

• Erişkin arılar üzerinde çıplak gözle görülebilen kızıl-kahve akarlar
• Deforme kanatlı, uçamayan genç arılar
• Düzensiz ve delikli yavru alanı
• Kovan önünde sürünen arılar
• Sonbaharda hızlı ve açıklanamayan koloni erimesi

Görülür belirtiler çoğunlukla geç kalmış demektir. Bu yüzden belirtiyi beklemek yerine düzenli ölçmek gerekir.

Mücadelenin temeli

Varroa yok edilemez; eşik altında tutulur. İşleyen bir program dört parçadan oluşur:

• Ölçme: Şeker ya da alkol yıkama ile düzenli izleme
• Kimyasal olmayan yöntemler: Yavru kesintisi, erkek yavru kesimi, tuzak petek
• Ruhsatlı ürün: Gerektiğinde, dönüşümlü etken maddeyle
• Doğrulama: Uygulama sonrası yeniden ölçme

Son madde en çok atlanan ve en pahalı olanıdır.

Zamanlama

Yılın kritik anı yaz sonudur. Kış arıları o dönemde yetişir; akar yükü yağ dokusunu zedelerse koloni kışı çıkaramaz. Ağustostaki akar düzeyi, martta kaç koloninin canlı olacağını büyük ölçüde belirler.

Yavrusuz dönem ikinci kritik penceredir: akarların tamamı arıların üzerindedir ve tek uygulama neredeyse hepsine ulaşır.