Baldaki polen taneleri, balın nereden geldiğini anlatan doğal bir kayıttır. Arı nektarı toplarken kaçınılmaz olarak polen de taşır; bu polen balda kalır.

Polen analizi bu izi okur.

Ne söyler

• Botanik köken: Hangi bitkilerden geldiği
• Coğrafi köken: Bölgeye özgü bitki bileşimi bir parmak izi oluşturur
• Tek çiçek balı iddiası: Belirli bir türün baskınlığı
• Karışım tespiti: Beklenmeyen polen varlığı

Nasıl yapılır

Bal örneği su içinde çözülür, santrifüjle tortu ayrılır ve mikroskopta polen taneleri sayılıp tanımlanır.

Her bitki türünün polen tanesi kendine özgü biçim ve yüzey yapısına sahiptir. Uzman bir gözlemci bunları ayırt eder.

Sınırları

Yöntem güçlüdür ama mutlak değildir:

• Polen oranı nektar oranını yansıtmaz. Bazı bitkiler bol nektar az polen verir; baldaki payı olduğundan küçük görünür
• Rüzgâr poleni karışabilir. Arının uğramadığı bitkilerin poleni bala geçebilir
• Uzmanlık gerektirir. Tür ayrımı deneyim ister
• Salgı balında polen azdır. Nektar kökenli olmadığı için farklı ölçütler kullanılır

Bu yüzden ciddi değerlendirmelerde polen analizi tek başına değil, diğer yöntemlerle birlikte kullanılır.

Aşırı filtrelemenin etkisi

Çok ince filtreleme baldaki polen tanelerini de alır. Bal görsel olarak berraklaşır ama kökeninin izi silinir.

Polen alınmış balda menşe kanıtlanamaz. Bu yüzden aşırı filtreleme birçok yerde şüpheyle karşılanır.

Arıcı için pratik sonuç: kaba süzme yeterlidir. Poleni alacak kadar ince filtreleme, ürünün savunulabilirliğini azaltır.

Diğer analiz yöntemleri

• Kararlı izotop analizi: Şurup katkısını ortaya çıkarır
• NMR profilleme: Bütün bileşim parmak izini çıkarır; hem tağşiş hem köken değerlendirmesinde kullanılır
• Fiziksel ölçümler: Nem, elektriksel iletkenlik, renk ve asitlik; bal tipi hakkında bilgi verir

Arıcı ne yapmalı

• Ayrı hasat et. Tek çiçek balı iddiası ancak dönem ve arılık bazında ayrı süzmeyle savunulur
• Kayıt tut. Hangi arılık, hangi dönem, hangi kaynak
• Kaba süz. Poleni koru
• Şüphede analiz yaptır. Ticari iddia taşıyan ürünlerde bağımsız analiz değerlidir

Bu dört madde birlikte, ürünün hem kalitesini hem iddiasını korur.